Nghiêm túc xử lý hành vi khai gian giá mua bán đất

Bùi Bích Hạnh

Việc khai gian giá mua bán đất sẽ gây ra tình trạng thất thu thuế, giảm nguồn thu ngân sách Nhà nước.

Bộ Tài chính vừa đề nghị Bộ Công an tđiều tra các hoạt động kinh doanh, chuyển nhượng bất động sản có dấu hiệu khai gian, trốn thuế. Việc khai gian giá mua bán nhà đất sẽ gây ra tình trạng thất thu thuế, giảm nguồn thu ngân sách Nhà nước.

Tình trạng mua nhà hai giá diễn ra tràn lan ở nhiều nơi

Hiện nay tình trạng mua bán nhà đất với hai mức giá khác nhau khi giá bán cao nhưng ghi trong hợp đồng mức giá thấp hơn thực tế để trốn thuế diễn ra tràn lan. Thực trạng này tồn tại ở tất cả các địa phương trên cả nước, làm thất thu của Nhà nước hàng ngàn tỷ đồng tiền thuế, đồng thời gây ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống xã hội. Mua nhà hai giá là biểu hiện của sự thiếu minh bạch, công bằng trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế. 

khai-gian-3-1642664129.jpg
Giao dịch nhà đất nên thực hiện qua ngân hàng
 

Ví dụ một căn nhà có giá bán giao dịch 10 tỷ sẽ phải chịu thuế thu nhập cá nhân là 200 triệu đồng. Tuy nhiên nếu giá ghi trên hợp đồng công chứng chỉ là 2 tỷ thì con số đóng thuế chỉ còn là 40 triệu đồng. Như vậy Nhà nước sẽ bị thất thu 160 triệu còn người bán sẽ được bỏ túi số tiền này. Bởi vậy hầu hết các giao dịch mua bán nhà đất hiện nay đều xảy ra việc người bán bắt tay người mua kê khai thấp đi giá trị tài sản để khi tiến hành chuyển nhượng sẽ hạ mức thuế phải nộp.

Trước tình hình nói trên Bộ Tài chính đã phối hợp với các cơ quan liên quan, UBND các địa phương trực thuộc TW có sự chỉ đạo cục thuế địa phương sát sao hơn nữa trong việc yêu cầu các tổ chức công chứng phải hướng dẫn doanh nghiệp, người dân kê khai thuế BĐS chính xác. Mức giá ghi trên hợp đồng phải theo giá thực tế mua bán để thực hiện tính thuế đúng theo quy định pháp luật. 

Bộ trưởng bộ Tài Chính đã phối hợp với Bộ Công an phối hợp với cục thuế địa phương để thực hiện điều tra, giám sát và xử lý nghiêm khắc các hành vi trốn thuế trong kinh doanh, chuyển nhượng bất động sản. Thực trạng khai gian 2 giá khi mua bán BĐS diễn ra tràn lan như hiện nay đến từ việc thiếu sự giám sát chặt của cơ quan chức năng. Lợi dụng kẽ hở pháp luật người bán đã tìm cách để hạ bớt số thuế bắt buộc phải nộp cho Nhà nước.

Một số trường hợp đã chỉ khai giá đất cao hơn so với mặt bằng chung giá đất của của tỉnh, giá nhà cao hơn giá tính lệ phí trước bạ các cục thuế địa phương ban hành một chút . Trong khi giá đất của nhà nước ban hành thực tế luôn thấp hơn rất nhiều so với giá thị trường. Việc mà cơ quan chức năng cần làm là thường xuyên điều tra, khảo sát giá đất thị trường từ đó có hướng điều chỉnh mặt bằng giá đất phù hợp.

Luật về mua bán đất đai, đóng thuế cần phải được quy định rõ ràng

Nhiệm vụ kiểm tra, siết chặt hoạt động giao dịch đất đai sẽ rất khó để có thể thực hiện đồng bộ và chưa thể có hiệu quả ngay. Bởi lẽ đây là hoạt động giao dịch có tính chất cá nhân của người dân, rất khó để cơ quan chính quyền có thể kiểm tra và can thiệp. Việc “soi” giao dịch mua bán nhà đất cũng có thể ảnh hưởng tới tâm lý của người mua dù rằng họ thực hiện đúng quy trình theo pháp luật. Thêm vào đó số lượng giao dịch bất động sản mỗi ngày ở các địa phương rất lớn, cơ quan chức năng khó lòng thẩm tra từng giao dịch. 

Cả người bán, người mua và công chứng viên đều rất quan tâm đến việc nộp thuế bất động sản. Vì thế hiện nay tất cả các hợp đồng mua bán bất động sản đều khai đúng theo quy định về giá đất. Trường hợp nào trốn thuế trên 100 triệu đồng mới bị đưa ra xử lý bằng luật hình sự. Nếu giao dịch dân sự thì rất khó để có thể can thiệp sâu hơn.
Để tránh thất thoát thuế trong giao dịch bất động sản thì cơ quan quản lý phải có dự thảo đề xuất sửa chữa các quy định pháp luật tính thuế thu nhập cá nhân trong giao dịch nhà đất. Theo đó chính quyền cần tính toán mức khai giá thuế trong mua bán, chuyển nhượng bất động sản, mức giá khai trong hợp đồng phải cao hơn giá trong bảng giá đất, bảng giá nhà theo lệ phí trước bạ. Lý do là bởi giá giao dịch trên thị trường luôn cao hơn nhiều so với giá nhà đất của Nhà nước.

Các ý kiến của chuyên gia đều xác nhận rằng mức giao dịch bất động sản rất khó xác định khi cả người bán và mua đều chấp thuận khai thấp hơn. Luật sư Nguyễn Văn Hậu nhận định nên yêu cầu giao dịch mua bán nhà đất bắt buộc phải thực hiện bằng hình thức chuyển khoản ngân hàng. Nên hạn chế người dân giao dịch tiền mặt để tránh sự thỏa thuận giữa hai bên.

khai-gian-2-1642664033.jpg
Khai gian mua bán bất động sản nhằm nhằm trốn thuế diễn ra tràn lan
 

Tất cả các giao dịch gồm đặt cọc, thanh toán tiền cũng phải thông qua ngân hàng, tránh hiện tượng khai gian giá giao dịch để trốn trách nhiệm nộp thuế. Nên kiểm soát việc định giá đất độc lập đồng thời có chính sách nghiêm khắc trong xử phạt các hành vi khai giá thấp hơn hoặc cao hơn so với giá giao dịch thực tế.

Cẩn thận “gậy ông đập lưng ông”

Khai gian mua bất động sản động sản có thể sẽ gây ra rủi ro cho cả người bán và người mua trong trong trường hợp có tranh chấp xảy ra. Khi giá hợp đồng công chứng thấp hơn giá trị giao dịch, người mua và người bán sẽ không có cơ sở để đối chứng với cơ quan pháp luật.

Người thiệt thòi lớn nhất trong các giao dịch mua bán khai khống chính là người mua. Người bán có thể sẽ chỉ trả lại khách hàng khoản tiền ghi trên hợp đồng. Lúc này người mua sẽ khó có thể cãi được vì thông tin giấy trắng mực đen đã rõ ràng. Người mua không có đủ bằng chứng chứng minh đã thanh toán cho người bán nhiều tiền hơn. Người bán cũng có thể sẽ mất sạch tiền không được ghi trong hợp đồng nếu có tranh chấp, trục trặc xảy ra.

Có thể thấy nhiều người chỉ nhìn vào cái lợi trước mắt mà không tính đến quá trình lâu dài về sau. Để chống tình trạng khai gian giá thì Nhà nước cần đưa ra bảng giá đất tiệm cận các khu vực với giá thị trường để người dân không thể trốn thuế.