Lựa chọn mô hình đô thị thông minh phù hợp với đặc thù từng địa phương 

Xu hướng đô thị thông minh 

Theo VnEconomy, mới đây, tại Hội nghị “Giải pháp tương lai cho đô thị thông minh” do Hiệp hội Xây dựng và Vật liệu xây dựng TP Hồ Chí Minh (SACA) phối hợp với Liên minh phát triển đô thị thông minh Việt Nam (VSCC) tổ chức, các chuyên gia nhận định xây dựng thành phố thông minh đã và đang trở thành xu thế tại các đô thị lớn trên thế giới. 

Sự phát triển của công nghệ thông tin đã giúp nhiều quốc gia trên thế giới thành công trong việc xây dựng mô hình đô thị thông minh, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân, giảm thiểu tiêu thụ năng lượng, tăng cường quản lý hiệu quả các nguồn tài nguyên thiên nhiên. 

Việc phát triển đô thị thông minh tại Việt Nam là phương thức quan trọng để tận dụng hiệu quả những cơ hội của cuộc Cách mạng Công nghiệp lần thứ tư. Đồng thời còn là một trong những động lực quan trọng để thực hiện mục tiêu đưa Việt Nam trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại, thực hiện công cuộc đẩy mạnh chuyển đổi số quốc gia, phát triển kinh tế số trên nền tảng khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo. Để đạt được những mục tiêu đó, cần có sự vào cuộc không chỉ của Nhà nước mà còn là trách nhiệm của các đơn vị, tập đoàn, doanh nghiệp Việt Nam. Theo số liệu thống kê của Cục Phát triển đô thị, tính đến hết tháng 12/2022, trên toàn quốc có 888 đô thị. Có 48/63 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương đã và đang triển khai xây dựng đề án phát triển đô thị thông minh. 

Thực hiện chủ trương xây dựng các đô thị thông minh của Chính phủ, nhiều địa phương, đặc biệt là các thành phố lớn đã có những động thái xây dựng và phê duyệt các đề án, định hướng phát triển đô thị thông minh. 

Tại Thủ đô Hà Nội, lộ trình xây dựng thành phố thông minh của thành phố được chia thành 3 giai đoạn. Giai đoạn 1 (từ 2018-2020), hình thành cơ bản các thành phần cốt lõi của thành phố thông minh... Giai đoạn 2 (từ 2020-2025), hoàn thành cơ bản các hệ thống thông minh, thu hút người dân tham gia quản lý, hình thành nền kinh tế số. Giai đoạn 3 (sau năm 2025), phát triển thành phố thông minh ở mức độ cao, mang đặc trưng của nền kinh tế tri thức…. 

Theo kế hoạch trong thời gian tới, Hà Nội hình thành Trung tâm điều hành thông minh dựa trên các nền tảng công nghệ mới nhất, với 8 chức năng, cụ thể: Trung tâm Giám sát bảo mật và an toàn thông tin; Trung tâm Giám sát, điều hành giao thông và phòng, chống tội phạm công cộng; Trung tâm Quản lý thông tin báo chí và truyền thông; Trung tâm Hỗ trợ cán bộ sử dụng công nghệ thông tin; Trung tâm Ấn định dữ liệu...

Còn theo số liệu từ Cục Thông tin khoa học và Công nghệ quốc gia, Bộ Khoa học và Công nghệ cho thấy, Chiến lược phát triển thành phố thông minh tại Đà Nẵng được xây dựng theo hướng xây một chính quyền thông minh kết nối với công dân thông minh, doanh nghiệp thông minh. Chiến lược xây dựng thành phố thông minh được Đà Nẵng thể hiện bằng những “cái bắt tay” với các doanh nghiệp lớn về công nghệ trong nước và quốc tế. Mới đây, UBND TP Đà Nẵng và Tập đoàn Viễn thông Quân đội Viettel đã ký kết Biên bản ghi nhớ về xây dựng thành phố thông minh tại Đà Nẵng. Đơn vị tư vấn nước ngoài được chọn là Tập đoàn IBM.

Một trong những địa phương đang có các hành động mạnh mẽ nhất chính là TP Hồ Chí Minh. Trong thời gian qua, thành phố đã tập trung xây dựng Kho dữ liệu dùng chung và phát triển hệ sinh thái dữ liệu mở; thành lập Trung tâm Mô phỏng và Dự báo kinh tế - xã hội; xây dựng Trung tâm Điều hành đô thị thông minh; phê duyệt Đề án thành lập Công ty cổ phần Vận hành Trung tâm An toàn thông tin thành phố; tổ chức triển khai thí điểm Đề án tại quận 1 và quận 12; ban hành hướng dẫn mô hình triển khai đô thị thông minh cho các sở, ban, ngành quận, huyện làm cơ sở để các đơn vị xây dựng kế hoạch triển khai. Thành phố cũng đang tìm kiếm các đối tác tư vấn công nghệ lớn trên thế giới như Microsoft (Hoa Kỳ) để có các kế hoạch đầu tư phát triển thực tế trong tương lai. 

Hàng loạt các tỉnh, thành phố cũng nhanh chóng bắt tay xây dựng đô thị thông minh như Bắc Ninh, Quảng Ninh, Hải Phòng, Thừa Thiên - Huế, Phú Quốc (tỉnh Kiên Giang), Cần Thơ, Đà Lạt (tỉnh Lâm Đồng)...

Đô thị thông minh tại Việt Nam đang ở giai đoạn đầu 

Khái niệm thành phố, đô thị thông minh tại Việt Nam hiện vẫn chưa được định hình cụ thể. Đối với mỗi đơn vị xây dựng, phát triển đô thị thông minh đều có những nhận định, phương hướng tổ chức hoạt động, sáng tạo, phát triển ở lĩnh vực này khác nhau. Do đó, bức tranh tổng thể về đô thị Việt Nam hiện đang gặp nhiều vấn đề, thiếu thống nhất và nhất quán, có sự khác biệt giữa các địa phương. 

Cục Thông tin khoa học và Công nghệ Quốc gia nhận định tại Việt Nam hầu như chưa có bất kỳ văn bản hướng dẫn nào về mô hình triển khai các đô thị thông minh. Mới chỉ có một số văn bản đề cập đến hoặc có liên quan đến việc phát triển đô thị thông minh như tại Nghị quyết số 04-NQ/TW ngày 30/10/2016 của Bộ Chính trị có nội dung: “Sớm triển khai xây dựng một số khu hành chính-kinh tế đặc biệt; ưu tiên phát triển một số đô thị thông minh”.

Có thể nhận định, quá trình phát triển đô thị thông minh tại Việt Nam hiện đang ở trong giai đoạn đầu. Một số đô thị lớn đã thực hiện những bước đầu tiên về chính sách nhằm triển khai xây dựng đô thị thông minh. Trong đó có sự “chung tay” của các công ty viễn thông, công nghệ thông tin có vai trò khá tích cực và quan trọng trong việc giới thiệu các giải pháp xây dựng đô thị thông minh cho các địa phương. 

Mặc dù, trong thời gian qua, hàng loạt các biên bản hợp tác phát triển đô thị thông minh giữa các địa phương và doanh nghiệp viễn thông, công nghệ thông tin trong nước và quốc tế, tuy nhiên việc lựa chọn một chiến lược phát triển “đúng và trúng” áp dụng được cho tất cả các địa phương lại chưa đạt được. Do đó nhiệm vụ được đặt ra trong giai đoạn sắp tới là xây dựng phương án phát triển đô thị thông minh đồng bộ giữa các địa phương trên cả nước. 

Xây dựng đô thị thông minh là cả một quá trình dài, không chỉ cần kiến thức, kinh nghiệm để đáp ứng sự linh hoạt, thay đổi theo thời kỳ và đặc trưng riêng về văn hóa, xã hội mà còn đòi hỏi nhiều yếu tố về chính sách, tài chính, của từng thành phố, quốc gia. 

Từ thực tế đó, mới đây Liên minh phát triển đô thị Việt Nam đã chính thức ký kết và mời Chunghwa Telecom trở thành tân đồng sáng lập viên. Đây là bước tiến mới trong việc gia tăng năng lực của liên minh theo hướng mở rộng và đa dạng hóa, đáp ứng nhu cầu kiến tạo các đô thị, thành phố thông minh. 

Ông Hồ Quỳnh Hưng - Chủ tịch HĐQT Công ty Điện Quang, đại diện VSCC cho biết, Liên minh được tạo dựng nhằm tạo ra một đầu mối tập trung giúp các đơn vị cùng tìm ra giải pháp để phát triển đô thị thông minh tại Việt Nam. Bên cạnh đó, hướng đến việc xây dựng một diễn đàn hội tụ các cá nhân, doanh nghiệp, cơ quan chức năng cùng tham gia chia sẻ những giải pháp, kinh nghiệm và tạo ra các cơ hội hợp tác, xây dựng, phát triển các dự án đô thị thông minh trong dài hạn. 

Các chuyên gia đô thị nhận định, việc phát triển và xây dựng đô thị thông minh tại Việt Nam cần có sự phối hợp tương tác giữa các bên liên quan, từ chính quyền, doanh nghiệp, cộng đồng và người dân. Từ kết quả nghiên cứu và một số tiêu chuẩn trên thế giới đưa ra 4 nguyên tắc định hướng để đảm bảo cho việc triển khai thành công đô thị thông minh. Một là tầm nhìn chính xác, xuyên suốt và được sự đồng thuận cao. Hai là luôn lắng nghe, nắm bắt và phục vụ kịp thời các nguyện vọng và nhu cầu của người dân. Ba là công nghệ là công cụ hỗ trợ phát triển. Bốn là huy động mọi nguồn lực.