Phải làm gì khi ông bà đòi lại đất đã được xây nhà kiên cố?

Hỏi:

“Bố tôi được ông bà nội cho phép xây nhà trên mảnh đất của ông bà và chuyển đến sinh sống từ năm 1995 đến nay. Nay ông bà nội nghe theo lời chú (em trai của bố tôi), yêu cầu bố tôi phải tháo dỡ toàn bộ nhà trên mảnh đất đó, trả lại đất cho ông bà. Nếu không làm ông bà sẽ kiện ra tòa. Vậy gia đình tôi phải làm gì và có quyền lợi gì khi ra tòa. Tôi xin cảm ơn!” - Nguyễn Đức Mạnh.

Trả lời:

Liên quan đến câu hỏi của bạn Mạnh, Luật sư Nguyễn Huy An - Đoàn Luật sư TP Hà Nội xin tư vấn như sau:

Để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bản thân và hài hòa lợi ích các bên, bạn nên thương lượng với gia đình, thỏa thuận để giải quyết các mâu thuẫn.

Luật sư gợi ý các phương án có thể thỏa thuận như: Bố mẹ bạn thỏa thuận với ông bà nội về việc tặng cho/chuyển nhượng phần thửa đất mà bố mẹ bạn đã xây nhà; hoặc nếu ông bà bạn lấy lại toàn bộ thửa đất thì có thể sử dụng luôn ngôi nhà mà bố mẹ bạn xây dựng đồng thời thanh toán cho bố mẹ một khoản tiền hợp lý…

Trường hợp phải ra tòa án giải quyết thì gia đình bạn cần cung cấp các bằng chứng xác thực về việc bố mẹ bạn đã chi tiền để xây dựng ngôi nhà đó. Đồng thời đưa ra các yêu cầu trên để tòa án xem xét giải quyết. 

Một số quy định về sở hữu nhà ở cần tham khảo thêm sau đây:

- Điều 9 Luật Nhà ở quy định: Chủ sở hữu nhà ở là tổ chức, cá nhân tạo lập hợp pháp nhà ở; trường hợp chủ sở hữu nhà ở có yêu cầu thì cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu đối với nhà ở cho họ.

- Điều kiện để được cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu đối với nhà ở (Điều 10 Luật Nhà ở): Tổ chức, cá nhân có các điều kiện sau đây được cấp Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở:

+ Thuộc đối tượng quy định tại khoản 2 Điều 9 của Luật này;

+ Có nhà ở được tạo lập hợp pháp thông qua việc đầu tư xây dựng, mua bán, tặng cho, thừa kế, đổi nhà ở và các hình thức khác theo quy định của pháp luật.

- Giấy chứng nhận quyền sở hữu đối với nhà ở được cấp cho chủ sở hữu theo quy định sau đây (Điều 11 Luật Nhà ở):

+ Trường hợp chủ sở hữu nhà ở đồng thời là chủ sử dụng đất ở, chủ sở hữu căn hộ trong nhà chung cư thì cấp một giấy chứng nhận là Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở;

+ Trường hợp chủ sở hữu nhà ở không đồng thời là chủ sử dụng đất ở thì cấp Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở.

Như vậy, Luật Nhà ở có quy định bảo vệ quyền lợi hợp pháp của cá nhân đối với nhà ở do bản thân tạo lập, ngay cả trong trường hợp xây dựng nhà ở trên đất của người khác. 

Khi bố bạn xây nhà trên thửa đất thuộc quyền sử dụng của ông bà nội thì vẫn có quyền đăng ký chủ sở hữu nhà ở và được cấp Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở đối với trường hợp chủ sở hữu nhà ở không đồng thời là chủ sử dụng đất ở như nêu trên. 

Nhưng khi đăng ký quyền sở hữu ngôi nhà, bố bạn phải có văn bản đồng ý của ông bà nội về việc cho bố bạn xây dựng căn nhà trên thửa đất của ông bà nội.