Hình thể đô thị là gì? Phân loại các hình thể đô thị

Hình thể đô thị là gì?

Hình thể đô thị là một hình thức dàn trải và chiếm các phần đất của đô thị. Nói theo một cách khác, đó là cách thức chiếm dụng đất đai của đô thị biểu thị sự phát triển hình thành đặc thù của từng đô thị do những điều kiện khác nhau về địa lí tự nhiên, lịch sử phát triển và do sự ảnh hưởng tác động có chủ đích của con người.

Phân loại các nhóm hình thể đô thị

Tùy theo đặc thù riêng của sự dàn trải về không gian ở trên mặt đất, người ta phân biệt các nhóm hình thể của đô thị tùy vào quy mô, tầm vóc của chính đô thị (quy mô nhỏ, quy mô vừa, lớn, hoặc rộng), theo dạng là hình thức tổ chức không gian (sao, chuỗi, tuyến, cụm, chùm, mạng) và theo mạng lưới để làm nền cho hình thể (ô cờ, xuyên tâm, hướng tâm, chia nhánh, chia vòng và tự do).

Nếu quan sát một cách cụ thể hình thể đô thị ở các giai đoạn phát triển khác nhau của đô thị thì thường khi mới bắt đầu hình thành, đô thị có dạng là tập trung, càng về sau mới càng phân tán ra nhiều lần liên tục để tạo ra thành sao, tuyến hoặc cũng có thể thành dạng không liên tục để tạo thành từng cụm, chuỗi, chùm hoặc mạng.Một trong những hình thể đô thị phổ biến đối với các đô thị cực lớn là các dạng chùm đô thị kể từ thời điểm giữa thế kỉ XX quay trở về đây. Về mặt hình thái chiếm dụng đất, đó có thể là một tập hợp của những đô thị quy mô lớn nhỏ khác nhau nhưng có quan hệ mật thiết với nhau về mặt lao động và dịch vụ hoạt động theo nguyên tắc (sáng đi chiều về), tức là các có quan hệ phát sinh hằng ngày.

Một chùm đô thị bao giờ cũng có một đô thị lớn được sử dụng làm hạt nhân trung tâm ở giữa, thường sẽ được gọi là một đô thị chính (hay còn có tên gọi khác là đô thị mẹ) và một loạt những đô thị khác có quy mô tình trạng dân số nhỏ hơn đô thị chính song vẫn có một nhiệm vụ là điều hòa giám sát về sự tăng trưởng phát triển đô thị của chùm.

Chính trong giai đoạn quá trình điều tiết, kiểm tra sự tăng trưởng dân số của đô thị đã khiến cho người ta nghĩ ra việc thiết lập nên các đô thị nhỏ xung quanh đô thị chính, phần lớn nằm dọc theo các xa lộ hoặc đường sắt dẫn về thành phố mẹ.

Lúc đầu, do thiếu đất trong phạm vi đô thị chính để xây dựng nhà ở nên các đơn vị quản lý đã bố trí những khu dân cư nằm ra xa khu vực ngoại thành, vào những quần cư được mệnh danh là "thành phố ngủ", tức là người lao động sẽ phải đi vào thành phố chính để làm việc, kiếm sống vào buổi sáng ở trên những chiếc xe buýt, xe lửa (hoặc tàu điện), rồi sau đó kết thúc buổi chiều tối sẽ lại trở về trong khu vực ngoại thành để ngủ; cuộc sống của những người lao động trong khu vực đô thị ở những thành phố lớn là rất khó khăn, mệt mỏi, cực nhọc, vì nó xoay quanh một trục tam giác là "boulot – metro – dodo".