Vì sao chậm trễ di dời trụ sở Bộ, ngành ra khỏi nội đô?

Chưa quyết liệt trong di dời

Đặt câu hỏi với Bộ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Thanh Nghị tại phiên chất vấn của Quốc hội chiều 3/11, đại biểu Trần Văn Tiến (tỉnh Vĩnh Phúc) đề nghị Bộ trưởng đánh giá về tiến độ di dời các trụ sở Bộ, ngành, cơ sở công nghiệp, trường đại học ra khỏi nội đô Hà Nội trong thời gian qua và giải pháp để đẩy nhanh tiến độ di dời trong thời gian tới.

Trả lời câu hỏi này, Bộ trưởng Nguyễn Thanh Nghị cho biết, việc di dời triển khai chậm đúng như đánh giá của đại biểu.

Theo Bộ trưởng, nguyên nhân của chậm trễ này là do một số cơ quan chưa quyết liệt thực hiện nhiệm vụ, chậm xây dựng đề án di dời. Nguyên nhân thứ hai là nguồn ngân sách bố trí di dời và đầu tư hạ tầng kỹ thuật xây dựng trụ sở mở còn hạn chế, bên cạnh đó chưa có phương án huy động nguồn lực ngoài ngân sách.

Về trách nhiệm, Bộ trưởng Nguyễn Thanh Nghị nêu rõ, Bộ Xây dựng chịu trách nhiệm chung về giám sát đôn đốc nhưng công tác này chưa thực sự hiệu quả thời gian qua. Ngoài ra, các cơ quan cũng chịu trách nhiệm cụ thể chưa quyết liệt thực hiện nhiệm vụ Thủ tướng giao.

Bộ trưởng Nguyễn Thanh Nghị nêu một số giải pháp sau: Các bộ ngành trung ương và TP Hà Nội cần thúc đẩy tiến độ lập quy hoạch ngành quốc gia, xác định danh mục cần di dời, lộ trình di dời, biện pháp thực hiện, đồng thời xây dựng cơ chế chính sách hỗ trợ di dời, đảm bảo đúng nhiệm vụ Thủ tướng Chính phủ giao.

Các Bộ: Y tế, Giáo dục và đào tạo, Lao động – Thương binh và xã hội cần khẩn trương hoàn thiện mạng lưới cơ sở y tế, cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp, danh mục di dời cũng như việc sử dụng quỹ đất sau di dời.

Bộ Tài chính tăng cường sự phối hợp của Bộ ngành, TP Hà Nội xây dựng chính sách di dời đảm bảo mục tiêu của Chính phủ. TP Hà Nội khẩn trương thực hiện, rà soát, lập nhiệm vụ, đồ án chỉnh sửa quy hoạch chung thủ đô Hà Nội, quy hoạch phân khu đô thị, xác định quỹ đất phù hợp hiệu quả để đáp ứng nhu cầu kiến trúc, cảnh quan đô thị, bảo vệ và phát huy giá trị các công trình kiến trúc…

"Cuối cùng, cần dành nguồn lực để thực hiện công tác di dời các trụ sở, bộ ngành, cơ sở sản xuất…" – trưởng ngành Xây dựng nhấn mạnh.

Sử dụng đất vàng hậu di dời như thế nào?

Tại phiên chất vấn, đại biểu Nguyễn Mạnh Cường - Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Bình có chất vấn Bộ trưởng việc sau khi mà di dời các cái doanh nghiệp, các cơ quan ra khỏi nội thành thì có tình trạng lại sử dụng những quỹ đất đó để xây dựng nhà chung cư, trung tâm thương mại, văn phòng. Từ đó gây nên áp lực về hạ tầng giao thông và không làm giảm tăng dân số tại khu vực nội thành.

“Bộ trưởng có nhắc đến Quyết định 130 của Thủ tướng Chính phủ, trong đó quy định rất rõ là sau khi di dời, quỹ đất đó phải được ưu tiên để sử dụng cho các cơ sở hạ tầng và cây xanh. Tuy nhiên, trên thực tế có nhiều trường hợp không thực hiện đúng theo Quyết định đó. Do đó, đại biểu đề nghị là Bộ trưởng cho biết là đã thực hiện đúng quy định tại Quyết định 130 của Thủ tướng Chính phủ hay chưa?”, đại biểu Nguyễn Mạnh Cường đặt câu hỏi.

Ông Cường cũng lấy ví dụ nhà máy in Tiến Bộ khi di dời ra khỏi nội đô thì lại xây dựng trung tâm thương mại. Ngoài ra, nhà máy thiết bị bưu điện (Đường Trần Phú, quận Ba Đình, Hà Nội) khi di dời lại xây dựng tòa nhà 11 tầng.Bộ trưởng Nguyễn Thanh Nghị cho biết, theo Quyết định 130 của Thủ tướng, đã xác định rõ nguyên tắc sử dụng quỹ đất của các trụ sở sau khi di dời. Cụ thể, ưu tiên xây dựng các công trình công cộng, cây xanh, bãi đỗ xe, công trình hạ tầng xã hội, kỹ thuật đô thị, không làm tăng chất thải cho khu vực nội thành; đảm bảo cân bằng hạ tầng xã hội, đô thị, môi trường đô thị. Không dùng để sử dụng xây dựng chung cư cao tầng sai quy hoạch.

Nguyên tắc thứ hai là đấu giá công khai để tạo kinh phí tái đầu tư cho di dời.

Nguyên tắc thứ ba là các công trình xây dựng có giá trị lịch sử, văn hóa, kiến trúc cần được bảo tồn, phục chế, tôn tạo theo quy định và ưu tiên sử dụng cho mục đích công cộng.

Với các nguyên tắc này, Bộ trưởng Xây dựng lưu ý, trong quá trình thực hiện di dời, các bộ ngành phải thực hiện đúng nguyên tắc, đúng quy hoạch đô thị và quá trình xem xét cấp phép đầu tư dự án cũng phải đảm bảo đúng quy hoạch đô thị.

"Trách nhiệm này thuộc về các cơ quan có thẩm quyền thực hiện các nhiệm vụ được Thủ tướng giao", Bộ trưởng Nguyễn Thanh Nghị nhấn mạnh.

Trước đó, trong báo cáo gửi đại biểu Quốc hội, liên quan đến di dời trụ sở Bộ, ngành ra khỏi nội đô TP Hà Nội, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Thanh Nghị cho biết, Bộ Xây dựng đã rà soát 36 cơ quan T.Ư thuộc đối tượng quy hoạch (18 bộ, 4 cơ quan ngang bộ, 8 cơ quan thuộc Chính phủ, 6 cơ quan đoàn thể T.Ư) để xây dựng các phương án quy hoạch cụ thể.

Phương án di dời gồm 2 nhóm: Nhóm cơ quan đã xây dựng trụ sở tại vị trí mới và cải tạo chỉnh trang tại chỗ gồm 23 cơ quan, trong đó 8 cơ quan đã được bố trí quỹ đất và thực hiện đầu tư xây mới, 15 cơ quan thực hiện cải tạo tại chỗ; nhóm cơ quan đề xuất di dời gồm 13 cơ quan.

Đến nay, Bộ Xây dựng đã hoàn thành tổ chức Cuộc thi tuyển ý tưởng quy hoạch, kiến trúc tổng thể Khu trụ sở làm việc các bộ, ngành T.Ư tại khu vực Tây Hồ Tây. Tiếp thu các ý kiến đóng góp, Đồ án đã được chỉnh sửa, bổ sung các nội dung phù hợp và hiện đang triển khai lấy thêm ý kiến cộng đồng dân cư tại các khu đất thuộc phạm vi ranh giới nghiên cứu lập đồ án quy hoạch (phường Mễ Trì và phường Trung Văn, quận Nam Từ Liêm), phường Xuân La (quận Tây Hồ), phường Xuân Tảo (quận Bắc Từ Liêm). Công tác này dự kiến hoàn thành vào cuối tháng 11/2022, trình Thủ tướng Chính phủ trong năm 2022 để làm cơ sở triển khai các bước tiếp theo

Về khó khăn, Bộ trưởng Bộ Xây dựng cũng cho biết, công tác di dời đòi hỏi nhu cầu vốn ngân sách rất lớn. Nguồn vốn thực hiện công tác di dời và xây dựng cơ sở mới chưa được bố trí, chưa có phương án huy động nguồn lực xây dựng (cơ chế chính sách, sử dụng quỹ đất sau khi di dời, hình thức huy động nguồn lực, phối hợp các cơ quan liên quan). Ngoài ra các bộ, ngành và địa phương chưa triển khai đúng tiến độ việc lập quy hoạch và xây dựng các đề án di dời theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ (danh mục, tiêu chí, lộ trình, biện pháp di dời).

Về giải pháp, Bộ Xây dựng đã báo cáo và kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành T.Ư và TP Hà Nội cần thúc đẩy tiến độ lập các quy hoạch ngành quốc gia, quy hoạch có tính chất kỹ thuật, chuyên ngành, xác định danh mục cơ sở cần phải di dời, lộ trình di dời, biện pháp thực hiện và xây dựng cơ chế, chính sách hỗ trợ di dời theo nhiệm vụ đã được Thủ tướng Chính phủ giao…