Thực trạng phát triển ngân hàng số tại Việt Nam

Khái niệm ngân hàng số là gì?

Ngân hàng số là hình thức số hóa mọi hoạt động và dịch vụ ở các chi nhánh ngân hàng bình thường. Điều đó có nghĩa là toàn bộ các thao tác mà bạn thực hiện ở quầy giao dịch ngân hàng truyền thống đều được số hóa và tích hợp vào ứng dụng di động. Như vậy, khách hàng sẽ tiết kiệm thời gian di chuyển và chờ đợi ở ngân hàng mà vẫn có thể thực hiện các giao dịch của mình.

Ngoài hoạt động của người dùng, các hoạt động của ngân hàng như nguồn vốn, quản lý rủi ro, phát triển sản phẩm… cũng được số hóa.

Thông thường, nhiều người hay nhầm lẫn và thậm chí đánh đồng khái niệm về ngân hàng số với ngân hàng điện tử. Thực tế cho thấy, ngân hàng số là bước phát triển cao hơn. Nó đòi hỏi cao về công nghệ như sự đổi mới về tài chính, kỹ thuật số, chiến lược di động, AI, Regtech, dữ liệu, blockchain, API… 

Tìm hiểu về lợi ích của ngân hàng số

Ngân hàng số ngày càng phát triển và đem đến nhiều lợi ích. Có thể nhắc tới một số lợi ích cụ thể như dưới đây.

• Tiết kiệm thời gian và công sức: Khách hàng sẽ tiết kiệm được công sức và thời gian với ngân hàng số khi họ có thể tự giao dịch với thiết bị điện tử. Tất cả giao dịch đều được tự động hóa và xử lý nhanh chóng. 
• Giao dịch tiện lợi: Bạn có thể dễ dàng thực hiện giao dịch ở bất kỳ đâu và lúc nào chỉ với thiết bị điện tử có kết nối mạng.
• Tiết kiệm chi phí: Ngân hàng thường có chính sách miễn phí hoặc giảm nhiều dịch vụ như rút tiền ATM, chuyển tiền, duy trì tài khoản… để khuyến khích và nâng cao trải nghiệm người dùng.
• Bảo mật dữ liệu an toàn: Hình thức ngân hàng này được xây dựng với nhiều lớp bảo vệ, có dùng mã xác thực một lần (OTP) - cơ chế bảo mật hữu hiệu và thông dụng. Bên cạnh đó, Token cũng được là hình thức bảo mật khác được áp dụng cho giao dịch thanh toán trực tuyến Internet Banking. Hơn nữa, mọi thông tin biến động về tài khoản đều được thông báo cho khách hàng ngay lập tức.

Thực trạng phát triển ngân hàng số tại Việt Nam

Quá trình phát triển ngân hàng số nước ta thời gian qua đã có những bước tiến lớn. Nhiều ứng dụng đã được ra mới với nhiều tính năng hiện đại và được người dùng đánh giá rất cao. Điều đó giúp thúc đẩy nền kinh tế số phát triển. 

Ưu điểm

Thống kê của Hiệp hội ngân hàng Việt Nam, đã có 79 tổ chức tài chính cung cấp dịch vụ thanh toán qua mạng, 49 tổ chức hỗ trợ thanh toán qua di động, mạng lưới 271.000 POS và 19.000 ATM phủ sóng cả nước tính đến hết tháng 4/2021. Cùng với đó, lượng giao dịch qua internet tăng 65,9% về lượng và khoảng 31,2% giá trị so với năm 2020. Các giao dịch qua điện thoại di động và mã QR cũng tăng mạnh.

Bên cạnh đó, giao dịch qua hệ thống liên ngân hàng tính đến hết tháng 4/2022 tăng mạnh so với cùng kỳ. Theo đó, giao dịch không sử dụng tiền mặt tăng 27,5% giá trị, 69,7% về số lượng, giao dịch qua điện thoại di động tăng 86,68% về giá trị, 97,6% về số lượng (so với năm trước đó).

Tổng số ví điện tử kích hoạt tăng 10,37%, nhất là ở giai đoạn đại dịch, với tốc độ tăng trưởng mobile banking là 200%. Đó là mức tăng kỷ lục trong quá trình phát triển ngân hàng số tại Việt Nam. 

Hạn chế

Quá trình chuyển đổi số của ngân hàng tại Việt Nam còn có những điểm hạn chế cần cải thiện.

Đầu tiên là về công nghệ. Việc triển khai ứng dụng công nghệ vẫn còn hạn ở lĩnh vực ngân hàng. Cụ thể, nhiều ngân hàng vẫn còn đang chuyển đổi một phần qua dịch vụ ngân hàng điện tử như Mobile Banking, Internet Banking hay SMS Banking… và chưa thể chuyển đổi hoàn toàn sang ngân hàng số. Những hạn chế về big data, AI, chatbot đều là khó khăn của nhiều ngân hàng.

Về nhân lực, đa số ngân hàng tại Việt Nam đang đối mặt với tình trạng nhân lực thiếu hụt trầm trọng trong việc xây dựng và vận hành ngân hàng số. Các lãnh đạo ngân hàng cho biết chưa có nhiều nhân viên có đủ tầm nhìn, kiến thức và kỹ năng đáp ứng cho công tác chuyển đổi tại Việt Nam và nguồn lực đào tạo cũng còn yếu.

Một hạn chế khác liên quan đến vấn đề bảo mật. Cả ngân hàng, khách hàng và đối tác tham gia ngân hàng số đều phải chịu nhiều rủi ro và đứng trước nguy cơ bị tấn công mạng vì còn gặp nhiều hạn chế về công nghệ. Mặt khác, nhiều ngân hàng chưa thực sự để ý đến công tác đảm bảo an toàn dữ liệu và bảo mật. Đó là hạn chế lớn, song chưa được quan tâm và giải quyết phù hợp.

Giải pháp phát triển ngân hàng số

Tại Việt Nam, ngành ngân hàng đã và đang nhận được sự chú trọng và đầu tư đáng kể so với các ngành khác. Thế nhưng, các ngân hàng cần chú ý đến một số giải pháp tiêu biểu sau để đáp ứng được các tiêu chuẩn cơ bản của ngân hàng số.

Giải pháp công nghệ

Nâng cấp hệ thống ngân hàng lõi là một cách để kéo gần khoảng cách so với trình độ của khu vực và thế giới. Hệ thống này cần được cải tiến theo tiêu chuẩn ngân hàng số với đủ quy trình đáp ứng lộ trình áp dụng Basel II. Hệ thống theo đó được số hóa, tự động hóa, kiểm soát rủi ro và quản trị thông minh dựa vào các công nghệ tiên tiến như trí tuệ nhân tạo, chatbot, phân tích big data.

Ngoài ra, ngân hàng cũng cần nghiên cứu và ứng dụng thành tựu của cách mạng công nghệ 4.0 để nâng cao khả năng điều hành, tổ chức và quản trị. Như vậy, dịch vụ phi tín dụng tăng dần tỷ trọng, tạo cơ sở để nâng cao năng lực cạnh tranh và tính minh bạch của dịch vụ ngân hàng số, phát triển hệ thống hiện đại.

Hệ thống ngân hàng cũng cần đẩy mạnh hợp tác và chia sẻ kinh nghiệm với các công ty lớn về IT tại Việt Nam và toàn cầu, nhất là công ty Fintech. Qua đó, hệ thống mới giảm được sức ép về tài chính nhờ tận dụng được lợi thế về công nghệ.

Bên cạnh đó, có thể ưu tiên vốn đầu tư cho quá trình nghiên cứu và phát triển IT. Đáng chú ý, cần xây dựng kế hoạch cải tiến trang thiết bị kỹ thuật đối với các ngân hàng còn lạc hậu và dần chuyển đổi thông qua việc hợp tác với các tổ chức và ngân hàng hiện đại trong nước và quốc tế.

Giải pháp về nhân lực

Về nhân lực, ngành ngân hàng cần phát triển đội ngũ nhân sự công nghệ thông tin. Đó là việc xây dựng chính sách thu hút và giữ chân nhân tài trong lĩnh vực công nghệ số. Tiếp tục giữ nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố then chốt trong quá trình ứng dụng và phát triển ngân hàng số. Bởi vậy, cần xây dựng cơ chế trả lương và đãi ngộ phù hợp để nhân sự yên tâm làm việc với ngân hàng.

Tiếp đó là cải thiện quy trình. Ngân hàng cần cải thiện quy trình làm việc và đào tạo thường xuyên cho nhân viên để nâng cao nghiệm vụ cho nhân lực hiện có.

Giải pháp về bảo mật dữ liệu

Một giải pháp đầu tiên có thể nhắc tới là đẩy mạnh xây dựng và hoàn thiện big data, đầu tư vào hệ thống kho dữ liệu riêng biệt để đảm bảo an toàn và hiện đại. 

Ngoài ra, cần tăng cường biện pháp an ninh để bảo vệ, phòng và chống sự cố đánh cắp dữ liệu. Và đẩy mạnh kiểm tra, giám sát để loại bỏ những rủi ro an ninh. Thực hiện tiến hành tổ chức diễn tập thường xuyên để cải thiện năng lực xử lý sự cố khi có cuộc tấn công mạng nhắm vào cơ sở dữ liệu của ngành.

Meeyland luôn cập nhật những tin tức mới nhất liên quan đến ngân hàng số. Hãy theo dõi chúng tôi để nắm bắt được những thông tin nóng hổi nhất.