Hành trình “chật vật” biến lỗ thành lãi của Shopee

Theo Doanh nghiệp & Kinh doanh, Kr Asia cho biết sàn TMĐT Shopee đang trải qua một thời kì có nhiều biến động sau khi dẫn đầu thị trường thương mại điện tử (TMĐT) Đông Nam Á, mở rộng ra toàn cầu và sau đó đóng cửa tại một số khu vực.

Báo cáo tài chính quý II của công ty mẹ Sea Group cho thấy doanh thu và tốc độ tăng trưởng của Shopee trong quý II đã thấp hơn so với kỳ vọng của giới chuyên gia. Cụ thể, doanh thu công ty đạt 2,1 tỷ USD trong kỳ, chiếm ⅔ tổng doanh thu của Sea Group. Thế nhưng, tốc độ tăng trưởng lại sụt giảm còn mức 20,6%.

Doanh thu của Shopee có thể được phân chia thành Doanh thu thị trường cốt lõi, trong đó có doanh thu từ quảng cáo và phí dựa trên giao dịch, và doanh thu từ các dịch vụ giá trị gia tăng.

Trước đó, Shopee đã ghi nhận khoản lỗ quý I/2022 là khoảng 810 triệu USD từ chi phí marketing và logistics. Mãi tới nửa cuối năm ngoái, sàn thương mại điện tử này mới có lãi.

Shopee đã chật vật vì vấn đề tồn đọng lâu dài trong suốt 3 năm qua. Ban đầu, chiến lược của họ là ưu tiên giá thấp và lưu lượng truy cập cao. Qua đó, thu hút người bán bằng những lời đề nghị hấp dẫn nên gây ra sự cạnh tranh khốc liệt về giá. Với cách tiếp cận này, người dùng có thể mua được các mặt hàng giá rẻ và đem tới lợi ích cho người dùng mới qua nhiều mã giảm giá và ưu đãi khác nhau.

Bên cạnh đó, Shopee còn chạy theo các chiến lược tiếp thị tốn kém. Vào năm 2018, sàn này từng hợp tác với nhóm nhạc nữ Hàn Quốc BlackPink làm đại sứ thương hiệu trong khu vực. Đến năm 2019, công ty tiếp tục công bố đại sứ toàn cầu là siêu sao bóng đá Cristiano Ronaldo.

Đây là động thái có thể là yếu tố giúp tổng giá trị đơn đặt hàng của Shopee tăng gấp đôi, đạt 321 triệu USD, và doanh số thương mại điện tử tăng gấp 3 lần, đạt 230 triệu USD trong cùng một năm.

Trong giai đoạn 2018-2020, GMV của Shopee đã được thúc đẩy tăng trưởng nhờ những chiến dịch như vậy, tuy nhiên công ty cũng nhận thấy điều đó gây nên sự tốn kém về chi phí, khiến mục tiêu có lợi nhuận bền vững gặp khó.

Tỉ suất lợi nhuận gộp của Shopee trước năm 2019 vẫn âm và chỉ tăng nhẹ ở mức 0,6% trong quý IV.2019. Ngoài ra, còn chứng kiến tổng khoản lỗ EBITDA là 1 tỷ USD trong năm. Khoản lỗ kéo dài và tỉ suất lợi nhuận gộp ít ỏi của Shopee trái ngược hoàn toàn với tỉ suất lợi nhuận gộp ấn tượng 81% của Pinduoduo trong quý IV năm 2019.

Sea càng gặp nhiều khó khăn hơn khi TikTok tham gia vào thị trường Indonesia kể từ năm 2021, khiến triển vọng tăng trưởng của Shopee bị thu hẹp lại. Sea Group tiếp tục ghi nhận giá trị thị trường giảm thêm 11,4% khi Tencent thoái vốn cổ phiếu loại A (Class A shares) khỏi công ty vào năm 2022.

Shopee đã triển khai chiến dịch mở rộng quy mô vào năm 2021, triển khai hoạt động tại nhiều quốc gia như Ấn Độ, Pháp, và Mexico để ngăn chặn đà sụt giảm kéo dài. Thế nhưng, Shopee đã gặp phải nhiều trở ngại.

Vào tháng 3 năm ngoái, Shopee thông báo rời khỏi Pháp, rồi tới tháng 9, lần lượt rút khỏi Argentina, Mexico và Colombia.

Hồi đầu năm, hoạt động của Shopee tại Ba Lan cũng dừng lại, cho thấy sàn thương mại điện tử ngyaf đã rút khỏi thị trường EU hoàn toàn. Điều này khiến Brazil trở thành thị trường duy nhất ngoài châu Á mà Shopee vẫn duy trì hoạt động.

Vật lộn để thành công tại Ấn Độ như đã làm được tại Đông Nam Á, nhưng cuối cùng Shopee cũng đã phải rút khỏi đây.

Năm ngoái, công ty con của Sea Group là Garena phát hành tựa game nổi tiếng Free Fire. Thế nhưng do căng thẳng địa chính trị với Trung Quốc nên Ấn Độ đã cấm trò chơi này.

Sau lệnh cấm đó, Shopee cũng đã dừng hoạt động ở đây và sa thải 300 nhân viên tại thị trường Ấn Độ dù sau đó công ty tuyên bố rằng quyết định trên không liên quan tới lệnh cấm.

Shopee cũng đã nỗ lực giảm thiểu chi phí khi tìm kiếm cơ hội tại nước ngoài. Công ty đã thực hiện 3 đợt sa thải trong năm vừa qua, ảnh hưởng tới hơn 7.000 nhân viên ở mọi bộ phận. Hiện Shopee vẫn đang tiếp tục triển khai các đợt sa thải nhân sự trong năm nay. Gần đây nhất, sàn này đã giảm một số lượng nhân sự tại thị trường Indonesia.

Shopee bắt đầu nhắm mục tiêu vào người bán nhằm ứng phó với đà sụt giảm kéo dài. Kể từ tháng 1/2022 Shopee Trung Quốc đã chỉnh lại tỉ lệ hoa hồng lên 6% với từng giao dịch trên sàn.

Bên cạnh đó, theo chính sách mà Shopee mới giới thiệu, ngay cả những người bán mới cũng phải chịu một khoản phí nhất định. Năm nay, tại Brazil, Shopee cũng đã tăng mức phí hoa hồng trên mỗi giao dịch với người bán lên mức 18%.

Nhờ tăng phí quảng cáo và phí hoa hồng, Shopee đã ghi nhận doanh thu tăng đáng kể, đạt 1,1 tỷ USD trong quý IV/2022. Theo đó, công ty đã lần đầu có lãi sau 6 năm phát triển. Ngoài ra, quý này cũng là lần đầu tiên mà Sea Group có lãi.

Vào tháng 7, Shopee cũng đã giới thiệu mô hình dịch vụ end-to-end tại Trung Quốc. Theo đó, người bán chỉ chịu trách nhiệm phát triển sản phẩm, cung cấp thông tin về giá cho Shopee và gửi hàng đến kho tổng hợp của sàn.

Sau đó, nền tảng thương mại điện tử này sẽ xử lý toàn bộ những khía cạnh khác, trong đó có hoạt động kho bãi, hậu cần, thủ tục hải quan, thanh toán và hậu mãi, loại bỏ đi những trở ngại với việc mở rộng ra thị trường nước ngoài cho người bán Trung Quốc.

Với mô hình mới này, Shopee kỳ vọng sẽ cải thiện về khả năng vận hành, hậu cần và tài chính của mình. Thế nhưng, vẫn cần thêm thời gian để xem xét liệu công ty có thể thoát khỏi bóng tăng trưởng chậm chạp qua đó không.