Thanh khoản cổ phiếu và những điều cần biết

Sau khi thị trường chứng khoán trải qua giai đoạn khủng hoảng vào cuối năm 2022 và đầu năm 2023, thì thị trường đã có dấu hiệu ấm dần trở lại cũng chính vì thế mà tính thanh khoản của cổ phiếu cũng nhận được rất nhiều sự quan tâm của nhà đầu tư. Bởi lẽ tính thanh khoản sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tiến hành giao dịch cũng như nguồn vốn mà nhà đầu tư có thể thu lại. 

Tính thanh khoản là gì? 

Trước tiên cần phải hiểu tính thanh khoản là thuật ngữ được sử dụng phổ biến trong lĩnh vực tài chính, để đề cập đến mức đội hiệu quả khi bán đi để chuyển đổi thành tiền mặt của một loại tài sản hoặc cổ phiếu nhưng không ảnh hưởng tới giá trị thị trường và thậm chí còn có lãi do nhiều người cùng mua. Hay hiểu theo cách đơn giản thì tính thanh khoản chính là mức độ mua bán có dễ dàng hay không của một tài sản, phản ánh chính xác được giá trị định giá tài sản trên thị trường. Qua định nghĩa trên có thể thấy tiền mặt chính là tài sản có giá trị thanh khoản rất cao trên thị trường, có thể quy đổi ra mọi sản phẩm. Ngược lại, những loại hình tài sản khác như bất động sản, đồ sưu tầm,… lại có tính thanh khoản thấp không dễ dàng bán ra thị trường hay quy đổi thành những sản phẩm khác. 

Thanh khoản thị trường là gì? 

Thanh khoản thị trường là sự đề cập đến mức độ của một thị trường trong quá trình mua bán tài sản với mức giá giao dịch ổn định và minh bạch. Bên cạnh đó, chứng khoán được đánh giá là một trong những thị trường có tính thanh khoản cao và ổn định. Thông thường, mức giá người bán và người mua giao dịch thường sẽ bằng nhau. Do đó, nhà đầu tư không cần quá lo ngại về tính thanh khoản khi bỏ tiền vào thị trường chứng khoán. Trên thị trường bất động sản, tính thanh khoản thấp hơn so với thị trường chứng khoán, bởi lẽ giá trị của một khối bất động sản lớn hơn rất nhiều so với một cổ phiếu. Trên thị trường tính thanh khoản không phải lúc nào cũng cao mà còn phụ thuộc vào nhu cầu và thời điểm. Vì thế, tính thanh khoản thị trường có thể biến đổi bất cứ lúc nào. 

Tính thanh khoản cổ phiếu là gì?

Tính thanh khoản cổ phiếu chính là khả năng giao dịch mua bán của một cổ phiếu trên thị trường nhưng không ảnh hưởng đến giá trị của các cổ phiếu đó. Những cổ phiếu có tính thanh khoản thấp sẽ khó bán hơn và nếu nhà đầu tư không chọn thời điểm thích hợp để bán thì có thể mất tiền hoặc để lỡ cơ hội quan trọng. Những thị trường có tính thanh khoản cao thì thu hút nhà đầu tư hơn.

Tầm quan trọng và vai trò của tính thanh khoản cổ phiếu

Khi một cổ phiếu có tính thanh khoản thấp thì việc bán đi hay chuyển nhượng tài sản trở thành tiền mặt sẽ trở nên cực kì khó khăn. Nếu như nhà đầu tư nắm giữ một khối lượng cổ phiếu lớn nhưng những mã cổ phiếu đó không có tiềm năng để phát triển trên thị trường thì chắc chắn tính thanh khoản cũng rất thấp hoặc gần như là không có. Như vậy, dù họ có nắm giữ nhiều hay ít thì cũng đều vô nghĩa và tốn kém. 

Do đó, khi đầu tư vào thị trường chứng khoán các nhà đầu tư cần phải hết sức chú ý và nên nắm giữ một số mã cổ phiếu nhất định, có tính thanh khoản cao để đảm bảo cho việc chi trả diễn ra tốt đẹp. Đồng thời, đây cũng là một cách để các nhà đầu tư có thể bù lỗ vào những mã cổ phiếu có tính thanh khoản thấp, chứ không nên tập trung mua vào quá nhiều một mã cổ phiếu.

Một số yếu tố tác động đến tính thanh khoản của cổ phiếu và thị trường chứng khoán 

Thị trường chứng khoán luôn có sự biến động và điều này cũng sẽ kéo theo sự biến động của tính thanh khoản cổ phiếu. vì thế, nhà đầu tư sẽ phải quan tâm đến cả những yếu tố có thể tác động đến tính thanh khoản cổ phiếu. Một số yếu tố quan trọng và tác động trực tiếp đến tính thanh khoản cổ phiếu như sau: 

Chính sách kinh tế vĩ mô của chính phủ

Mỗi một doanh nghiệp hoạt động trên thị trường nhất là những doanh nghiệp đã được niêm yết trên sàn chứng khoán đều phải chịu sự quản lý và tuân theo những chính sách, quy định của Nhà nước. Ví dụ khi chính phủ đưa ra quy định về việc thắt chặt chính sách tiền tệ bằng cách tăng lãi suất, tăng tỷ lệ dự trữ bắt buộc, thì chắc chắn tính thanh khoản của cổ phiếu sẽ bị giảm mạnh. Ngược lại, nếu như chính phủ nới lỏng những quy định thì tính thanh khoản cổ phiếu sẽ tăng mạnh. 

Hiệu quả hoạt động kinh doanh và tình hình tài chính của doanh nghiệp

Về bản chất thì thị trường chứng khoán sẽ thu hút những nguồn tiền nhàn rỗi của các nhà đầu tư để tạo được nguồn vốn lớn cho doanh nghiệp mở rộng quy mô phát triển. Vì thế, hiệu quả sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp sẽ cho nhà đầu tư biết được tình hình tài chính của doanh nghiệp đang đi lên hay đi xuống vì điều này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến cổ phiếu của doanh nghiệp phát hành trên thị trường.

Thông thường những doanh nghiệp lớn có kết quả kinh doanh tốt thì tính thanh khoản của cổ phiếu sẽ cao vì nhiều người có nhu cầu đầu tư vào doanh nghiệp đó. Ngược lại những doanh nghiệp làm ăn kém hiệu quả, tình hình kinh doanh đi xuống thì cổ phiếu cũng sẽ kém năng động hơn, ít người lựa chọn để mua bán hơn. 

Tuy nhiên, vẫn có một số trường hợp ngoại lệ khi doanh nghiệp hoạt động không hiệu quả nhưng tính thanh khoản cổ phiếu vẫn cao. Nhưng điều này sẽ không diễn ra trong thời gian dài mà có thể do các yếu tố khác tác động. Vì thế, cần phải cân nhắc kĩ lưỡng khi lựa chọn những loại cổ phiếu này trên thị trường. 

Tâm lý của các nhà đầu tư trong thị trường

Tâm lý của nhà đầu tư chính là một trong những một yếu tố cực kì quan trọng và ảnh hưởng trực tiếp đến tính thanh khoản của cổ phiếu. Khi thị trường đang có dấu hiệu đi lên, nhiều nhà đầu tư sẽ có tâm lý mua vào thật nhiều và ngược lại khi thị trường có dấu hiệu đi xuống thì nhà đầu tư sẽ lựa chọn cách bán ra để đảm bảo an toàn và lãi suất cho số lượng cổ phiếu của mình.

Tâm lý trên là điều khá phổ biến với những nhà đầu tư chưa có nhiều kinh nghiệm, sự biến động tâm lý FOMO đã tạo ra biến động mạnh về nguồn cung và cầu của cổ phiếu. Ví dụ khi nhiều người cùng đổ mua một mã cổ phiếu này thì chắc chắn giá sẽ lên, nhưng khi xuất hiện thông tin xấu các nhà đầu tư ồ ạt bán ra để đảm bảo không bị lỗ. 

Quy định đối với hoạt động của các nhà đầu tư nước ngoài

Theo quy định của Ủy ban chứng khoán Việt Nam, những nhà đầu tư nước ngoài chỉ được quyền  mua 30% cổ phiếu so ngân hàng thương mại phát hành và 49% cổ phiếu do các doanh nghiệp niêm yết thuộc ngành nghề khác phát hành. Quy định này đã giới hạn về quyền bán của những nhà đầu tư nước ngoài, do đó, khối lượng giao dịch của nhà đầu tư cũng bị hạn chế hơn rất nhiều. 

Cách xác định tính thanh khoản của cổ phiếu

Nhắc đến tính thanh khoản của cổ phiếu thì khối lượng giao dịch và giá là hai yếu tố ảnh hưởng rất lớn nên để xác định tính thanh khoản cần phải chú ý tới hai yếu tố này:

Khối lượng giao dịch trên thị trường: Khi khối lượng giao dịch cổ phiếu lớn cho thấy nhu cầu mua bán cổ phiếu đó đang cao. Qua đó, có thể thấy tính thanh khoản của cổ phiếu cao và ngược lại nếu không nhiều nhà đầu tư muốn mua bán một cổ phiếu thì số lượng giao dịch cũng thấp và cho thấy tính thanh khoản thấp hơn. 

Mức độ chênh lệch giữa giá mua và giá bán: Nếu như mức giá mua và giá bán có sự chênh lệch không đáng kể thể hiện có nhiều người mua quan tâm và sẵn sàng bỏ tiền mua cổ phiếu đó, cho thấy tính thanh khoản cao của cổ phiếu này. Nhưng nếu như khoảng cách giữa giá mua và giá bán quá lớn thì đã có sự chênh lệch cung cầu và tính thanh khoản cũng thấp. 

Những lưu ý về tính thanh khoản của cổ phiếu

Tính thanh khoản của cổ phiếu sẽ chịu tác động của rất nhiều yếu tố khác nhau vì thế không dễ dàng gì để chọn được một cổ phiếu có tính thanh khoản cao. Vì thế, nhà đầu tư cần phải hết sức lưu ý đến những đặc điểm sau: 

• Về thông tin doanh nghiệp và cổ phiếu: Để biết một cổ phiếu có khỏe hay không và có tiềm năng phát triển không thì điều đầu tiên cần phải tìm hiểu về doanh nghiệp phát hành cổ phiếu. Những giá trị nội tại sẽ là cơ sở để phát triển của doanh nghiệp, vì thế, nhà đầu tư có thể đọc báo cáo tài chính hàng năm để biết được về tiềm năng của doanh nghiệp và cổ phiếu. 
• Về biến động ngành và thị trường: Nhà đầu tư cần phải theo dõi và đánh giá xu hướng vận động của thị trường, qua đó, xem xét sự tác động của ngành đến cổ phiếu để xem tính thanh khoản có khả quan hay không. 
• Về danh mục đầu tư: Đối với nhà đầu tư khi tham gia vào thị trường chứng khoán cần xác định phân bổ danh mục đầu tư thật hợp lý. Không nên chỉ tập trung đầu tư vào một loại chứng khoán hay cùng một danh mục.

Thanh khoản cổ phiếu sẽ quyết định rất lớn đến việc mua bán của nhà đầu tư, vì thế, cần phải nghiên cứu một cách kĩ lưỡng những loại cổ phiếu sẽ đầu tư và phân bổ hợp lý nguồn đầu tư để không ảnh hưởng đến quá trình mua bán.