Giá trị sổ sách của cổ phiếu là gì?

Giá trị sổ sách là gì? 

Muốn biết được giá trị sổ sách của cổ phiếu là gì thì trước tiên cần phải hiểu được giá trị sổ sách là gì. Giá trị sổ sách được hiểu là giá trị của doanh nghiệp được đánh giá theo toàn bộ giá trị tài sản của doanh nghiệp sau khi đã trừ đi các khoản nợ. Trong trường hợp công ty bị phá sản thì giá trị sổ sách chính là số tiền còn lại mà các cổ đông có thể nhận được sau khi công ty thanh lý tài sản và chi trả những khoản nợ. 

Cách tính giá trị sổ sách (BV) 

BV = Tổng tài sản (không bao gồm tài sản vô hình) – Tổng nợ = (Tài sản ngắn hạn + Tài sản dài hạn – Tài sản vô hình) – (Nợ dài hạn + Nợ ngắn hạn) = Vốn chủ sở hữu – Tài sản vô hình – Tổng nợ 

Giá trị sổ sách của cổ phiếu là gì? 

Giá trị sổ sách của cổ phiếu còn được hiểu là giá trị sổ sách trên mỗi cổ phiếu được viết tắt là BVPS (Book Value Per Share). Có thể hiểu, giá trị sổ sách của cổ phiếu là tỷ lệ vốn chủ sở hữu dành cho cổ đông phổ thông chia cho số lượng cổ phiếu đang lưu thông trên thị trường. Đây là con số đại diện cho giá trị tối thiểu của vốn chủ sở hữu đối với một công ty và đo lường giá trị sổ sách trên mỗi cổ phiếu của những công ty khác nhau. 

Cách tính chỉ số giá trị sổ sách của cổ phiếu

BVPS = (Vốn chủ sở hữu – Tài sản vô hình) / Tổng số lượng cổ phiếu đang lưu hành 

Trường hợp doanh nghiệp có nợ, BVPS được tính bằng công thức sau: 

BVPS = (Vốn chủ sở hữu – Tài sản vô hình – Nợ) / Số lượng cổ phiếu phát hành 

Trong đó:

Tài sản vô hình = Nguyên giá – Giá trị hao mòn lũy kế

Nợ phải trả = Nợ dài hạn + Nợ ngắn hạn

Vai trò của giá trị sổ sách trên mỗi cổ phiếu 

Về mặt lý thuyết, giá trị sổ sách trên mỗi cổ phiếu là số tiền mà cổ đông sẽ nhận được khi công ty bị thanh lý, tất cả cổ phiếu bị bán và tất cả các khoản nợ phải được thanh toán thì số tiền còn lại mới chia cho cổ đông. Tuy nhiên, giá trị sổ sách trên mỗi cổ phiếu được sử dụng để đánh giá xem cổ phiếu đó có bị đánh giá thấp hơn so với giá trị thị trường của công ty trên mỗi cổ phiếu. Nếu giá trị sổ sách trên mỗi cổ phiếu của một công ty cao hơn giá trị thật của cổ phiếu thì có nghĩa là cổ phiếu đã bị định giá thấp hơn. 

Ý nghĩa của giá trị sổ sách của cổ phiếu là gì? 

Đối với nhà đầu tư giá trị sổ sách trên mỗi cổ phiếu có ý nghĩa rất lớn vì đây chính là yếu tố quan trọng để cấu thành nên chỉ số P/B (Price per Book Value). Những con số này được sử dụng để so sánh giá trị cổ phiếu trên thị trường với giá trị đích thực của doanh nghiệp. Đồng thời, chỉ số P/B cũng được các nhà đầu tư dùng để định giá cổ phiếu. 

Công thức tính chỉ số P/B như sau: 

P/B = Giá thị trường của cổ phiếu/ Giá trị sổ sách trên một cổ phiếu 

Hoặc P/B = Vốn hóa cổ phiếu /Giá trị sổ sách 

Phân tích giá trị sổ sách của cổ phiếu theo P/B 

Các nhà đầu tư sẽ dựa vào hệ số P/ B để so sánh giá thị trường với giá trị sổ sách của cổ phiếu. Qua đó, nhà đầu tư sẽ biết được tình hình thị trường ở thời điểm hiện tại.   

Ý nghĩa quan trọng và được nhiều người nhắc đến nhất của chỉ số P/b là thể hiện giá trị của loại cổ phiếu đó đang cao hay thấp hơn so với giá trị ghi sổ tại doanh nghiệp. Vì thế, cần phải hiểu được các thông số liên quan đến chỉ số P/b:

- Nếu P/b cao (> 1) nghĩa là cổ phiếu này đang có nhiều kỳ vọng với kết quả kinh doanh tốt của doanh nghiệp ở thời điểm hiện tại và trong tương lai. Do vậy, nhà đầu tư có thể bỏ một số tiền lớn hơn giá ghi sổ để mua được loại cổ phiếu này.

- Ngược lại, nếu P/b < 1 thì nhiều khả năng doanh nghiệp đang gặp những khó khăn và kết quả kinh doanh thua lỗ ở thời điểm hiện tại  hoặc tương lai. Đối với trường hợp này nhà đầu tư nên tránh không đầu tư để không nhận thua lỗ. 

- Trường hợp cuối cùng, chỉ số P/b thấp nhưng nguyên nhân chính là vì doanh nghiệp đang trên đà phục hồi khủng hoảng, nhiều khả năng có thể tăng bật trở lại đối với kết quả kinh doanh. Đây cũng là trường hợp nên đầu tư để có thể nhận về lợi nhuận cao khi công ty bật tăng trở lại.

Các yếu tố ảnh hưởng đến giá trị sổ sách của cổ phiếu 

Trên thị trường, giá trị sổ sách của cổ phiếu luôn có sự biến đổi liên tục, nó có thể tăng hoặc giảm tùy vào hiệu suất hoặc các quyết định của công ty. Một số yếu tố cần phải chú ý vì dễ ảnh hưởng đến giá trị sổ sách của cổ phiếu như sau: 

Lợi nhuận ròng 

Lợi nhuận ròng chính là lợi nhuận thực tế của công ty sau khi đã hạch toán và trừ hết các chi phí cũng như đóng thuế. Trong quá trình kinh doanh, nếu công ty tạo ra lợi nhuận ròng thì giá trị sổ sách của cổ phiếu sẽ tăng, vì lợi nhuận ròng sẽ được chuyển sang vốn chủ còn không thì lợi nhuận sẽ được công ty giữ lại phục vụ cho mục đích kinh doanh. 

Lỗ ròng 

Nếu như sau một thời gian kinh doanh, chi phí vượt quá thu nhập hoặc tổng doanh thu tạo ra thì đó được gọi là lỗ ròng. Nghĩa là khi doanh nghiệp làm ăn thua lỗ thì lợi nhuận ròng sẽ âm, dòng tiền tự động chuyển hướng sang bảng cân đối kế toán khiến cho khoản dự trữ của doanh nghiệp giảm mạnh, chính vì thế giá trị sổ sách cũng sẽ bị giảm, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc phá sản mà nhiều công ty dùng khoản vay để duy trì

Cổ tức 

Tronng trường hợp doanh nghiệp làm ăn tốt kết quả kinh doanh có lãi thì các cổ đông sẽ được chia cổ tức định kì. Phần lợi nhuận này được lấy từ lãi ròng hoặc nguồn tiền dự trữ của công ty. Vì thế, khi chi trả cổ tức cho cổ đông thì giá trị sổ sách của công ty sẽ từ đó mà giảm mạnh. 

Mua lại cổ phần (mua cổ phiếu quỹ) 

Trong một số trường hợp các công ty sẽ tự mua lại cổ phần của mình trên thị trường. Những cổ phần này có thể của chính các cổ đông hoặc những nhà đầu tư. Số tiền doanh nghiệp sử dụng để mua cổ phiếu sẽ được điều chỉnh bằng cách giảm giá trị sổ sách của công ty một cách hợp lý. 

Hạn chế của giá trị sổ sách của một cổ phiếu

Việc áp dụng chỉ số P/B để đánh giá giá trị của một cổ phiếu hoặc các mặt hạn chế là điều rất quan trọng và có ảnh hưởng đến giá trị sổ sách của một cổ phiếu. Đặc biệt, những doanh nghiệp có tài sản vô hình lớn thì chỉ số P/B sẽ không thực sự phù hợp. Một số hạn chế của giá trị sổ sách phải kể đến như sau: 

- Thông thường, giá trị sổ sách sẽ được báo cáo định kì theo quý hoặc theo năm, nhưng giá trị sổ sách luôn có những biến động nhất định mà các nhà đầu tư không thể kịp thời nắm bắt được những điều này. Chỉ khi nào công ty phát hành báo cáo thì nhà đầu tư mới nắm được giá trị sổ sách trên một cổ phiếu của công ty đó. 

- Giá trị sổ sách trên một cổ phiếu là mục kế toán nên hoàn toàn có thể điều chỉnh. Đây là yếu tố có thể ảnh hưởng đến giá cổ phiếu, do đó, giá trị sổ sách của cổ phiếu mà doanh nghiệp đưa trong mỗi thời điểm khác nhau sẽ chỉ mang tính chất tương đối chứ không thể chính xác hoàn toàn. 

- Giá trị sổ sách không thể xem xét tác động thực tế của doanh nghiệp đối với việc sử dụng máy móc, trang thiết bị làm tài sản đảm bảo cho khoản vay cố định. Do đó, ngoài chỉ số P/B nhà đầu tư vẫn phải kết hợp với nhiều chỉ số khác để tính toán cho ra kết quả chính xác nhất. 

 - Áp dụng hệ số P/B vào việc đánh giá giá trị của một cổ phiếu không phải lúc nào cũng chính xác và tối ưu, hình thức này vẫn tồn tại một số hạn chế nhất định. Đối với các công ty có nhiều tài sản vô hình thì hệ số P/B sẽ không thực sự phù hợp để sử dụng trong tính toán. 

- Độ trễ về thời gian, không phải lúc nào nhà đầu tư cũng nắm được giá trị sổ sách trên từng cổ phiếu, mà những con số này thông thường phải phụ thuộc vào công ty phát hành khi nào họ công bố thì nhà đầu tư cũng mới biết được giá trị sổ sách của cổ phiếu đó. 

- Giá trị cổ phiếu theo sổ sách bị ảnh hưởng bởi rất nhiều yếu tố từ thu chi, công nợ, doanh thu, cổ tức, nhu cầu mua bán… Chính vì thế, giá trị cổ phiếu theo sổ sách có thể thay đổi liên tục và để tính toán ra được một con số chính xác nhất không phải là điều đơn giản. Do đó, mỗi thời điểm khác nhau doanh nghiệp sẽ đưa ra những con số mang tính tương đối. 

- Giá trị sổ sách của cổ phiếu không thể đánh giá chính xác về tình hình kinh doanh của bất cứ một doanh nghiệp nào. Chính vì thế, nhà đầu tư không nên chỉ dựa vào đây để đánh giá một cách phiến diện mà cần phải xem xét một cách toàn diện trên nhiều khía cạnh, tính toán với nhiều chỉ số khác nhau để đảm bảo nhận thức đúng về giá trị sổ sách của cổ phiếu trên thị trường. 

Giá trị sổ sách của cổ phiếu là một trong những thông số và thông tin quan trọng để nhà đầu tư có thể xem xét tình hình kinh doanh của một doanh nghiệp, dựa vào đó sẽ đưa ra những quyết định mua bán chính xác nhưng vẫn cần phải kết hợp với những phương pháp tính toán kĩ lưỡng.