Những điều cần biết về bảo lãnh trái phiếu

1. Trái phiếu là gì?

Trái phiếu là loại chứng khoán có kì hạn từ một năm trở lên do các doanh nghiệp phát hành để xác nhận quyền và lợi ích hợp pháp của người mua trái phiếu, lúc này người mua trái phiếu sẽ trở thành trái chủ hay chính là chủ nợ của các doanh nghiệp. Đến thời điểm đáo hạn thì nhà đầu tư sẽ được thanh toán phần gốc đã bỏ ra mua trái phiếu ban đầu bằng với mệnh giá. Mệnh giá của trái phiếu chào bán ra công chúng là 100 nghìn đồng và bội số của 100 nghìn đồng. 

Trái phiếu chuyển đổi là loại trái phiếu do các công ty cổ phần phát hành để chuyển đổi thành cổ phiếu phổ thông của những tổ chức phát hành theo các điều kiện được đặt ra, những điều khoản này đã được xác định từ khi phát hành trái phiếu. Trái phiếu có đảm bảo là loại trái phiếu sẽ được thanh toán toàn bộ hoặc một phần lãi nhất định, khi đến hạn thanh toán thì tổ chức sẽ phải thanh toán theo quy định của pháp luật hoặc được bảo lãnh thanh toán theo quy định của pháp luật.

Trái phiếu kèm chứng quyền là loại trái phiếu được công ty cổ phần phát hành có kèm theo chứng quyền nên những người sở hữu chứng quyền sẽ được mua một số cổ phiếu phổ thông của tổ chức phát hành theo điều kiện, điều khoản được xác định trong phương án phát hành trái phiếu đã được quy định. Đây là khái niệm đã được đưa ra trong khoản 2 Điều 13 Luật Chứng khoán 2019 và khoản 6, 7, 8, 9 Điều 3 Nghị định 155/2020/NĐ-CP.

2. Những điều cần biết về bảo lãnh trái phiếu 

Đối với trái phiếu việc phát hành hay giao dịch đều phải tuân thủ theo các quy định đã được pháp luật đưa ra. Để hiểu hơn về việc bảo lãnh trái phiếu thì cần phải tìm hiểu những khía cạnh và đặc điểm xoay quanh trái phiếu như sau:

Bảo lãnh phát hành trái phiếu Chính phủ là gì?

Căn cứ theo khoản 1 Điều 16 Nghị định 95/2018/NĐ-CP thì bảo lãnh phát hành trái phiếu Chính phủ nghĩa là hình thức bán trái phiếu Chính phủ thông qua tổ hợp bảo lãnh phát hành bao gồm: 

- Tổ chức bảo lãnh chính và/hoặc các tổ chức đồng bảo lãnh chính;

- Tổ chức bảo lãnh phát hành và/hoặc các tổ chức đồng bảo lãnh phát hành.

Điều kiện để được làm tổ chức bảo lãnh chính phát hành trái phiếu Chính phủ?

Theo khoản 2 Điều 16 Nghị định 95/2018/NĐ-CP muốn được làm tổ chức bảo lãnh chính phát hành trái phiếu chính phủ thì tổ chức, doanh nghiệp đó phải đáp ứng được các điều kiện sau đây: 

- Các tổ chức tài chính có chức năng cung cấp dịch vụ bảo lãnh chứng khoán theo quy định của pháp luật được thành lập và hoạt động hợp pháp tại Việt Nam;

- Có kinh nghiệm trong lĩnh vực bảo lãnh chứng khoán;

- Có phương án bảo lãnh phát hành khả thi đáp ứng được yêu cầu của chủ thể tổ chức phát hành đối với mỗi đợt phát hành.

Quy trình bảo lãnh phát hành trái phiếu Chính phủ được thực hiện như thế nào?

Dựa vào khoản 3 Điều 16 Nghị định 95/2018/NĐ-CP khi bảo lãnh cho việc phát hành trái phiếu Chính phủ cần phải tuân thủ những quy trình lần lượt như sau: 

* Lựa chọn tổ chức bảo lãnh

- Căn cứ yêu cầu của từng đợt bảo lãnh phát hành, điều kiện của tổ chức bảo lãnh chính quy định tại khoản 2 Điều này, Kho bạc Nhà nước lựa chọn tổ chức bảo lãnh chính/đồng bảo lãnh chính cho từng đợt bảo lãnh phát hành.

- Tổ chức bảo lãnh chính/đồng bảo lãnh chính lựa chọn tổ chức bảo lãnh phát hành/đồng bảo lãnh phát hành, báo cáo Kho bạc Nhà nước chấp thuận.

* Cung cấp các thông tin cơ bản về đợt phát hành

- Kho bạc Nhà nước cung cấp các thông tin cơ bản về đợt phát hành để tổ chức bảo lãnh chính/đồng bảo lãnh chính và tổ hợp bảo lãnh tìm kiếm nhà đầu tư.

- Nội dung cung cấp thông tin bao gồm:

+ Khối lượng dự kiến phát hành;

+ Kỳ hạn dự kiến phát hành;

+ Định hướng lãi suất đối với từng kỳ hạn phát hành;

+ Thời gian dự kiến phát hành.

* Tổng hợp nhu cầu mua trái phiếu của nhà đầu tư

- Tổ chức bảo lãnh chính/đồng bảo lãnh chính và thành viên của tổ hợp bảo lãnh tổng hợp nhu cầu mua trái phiếu của nhà đầu tư gồm:

+ Khối lượng dự kiến mua;

+ Khối lượng mua chắc chắn;

+ Lãi suất kỳ vọng đối với từng kỳ hạn gửi Kho bạc Nhà nước.

* Kho bạc Nhà nước đàm phán với tổ chức bảo lãnh chính/đồng bảo lãnh chính

Kho bạc Nhà nước đàm phán với tổ chức bảo lãnh chính/đồng bảo lãnh chính về khối lượng, điều kiện, điều khoản của trái phiếu (kỳ hạn, lãi suất phát hành ngày phát hành, ngày thanh toán tiền mua trái phiếu, giá bán trái phiếu), chi phí bảo lãnh và các nội dung liên quan khác.

* Ký hợp đồng bảo lãnh phát hành

- Căn cứ kết quả đàm phán với tổ chức bảo lãnh chính/đồng bảo lãnh chính Kho bạc Nhà nước ký hợp đồng bảo lãnh phát hành với tổ chức bảo lãnh chính/đồng bảo lãnh chính để bán trái phiếu.

- Hợp đồng bảo lãnh phát hành là căn cứ pháp lý xác nhận các quyền, nghĩa vụ của tổ chức bảo lãnh chính/đồng bảo lãnh chính; quyền, nghĩa vụ của Kho bạc Nhà nước.

* Phân phối trái phiếu

Tổ chức bảo lãnh chính/đồng bảo lãnh chính và tổ hợp bảo lãnh có trách nhiệm phân phối trái phiếu theo cam kết tại hợp đồng bảo lãnh. Trường hợp không phân phối hết trái phiếu, tổ chức bảo lãnh chính/đồng bảo lãnh chính và tổ hợp bảo lãnh có trách nhiệm mua hết khối lượng còn lại.

* Kết thúc đợt bảo lãnh phát hành

Kết thúc đợt bảo lãnh phát hành, Kho bạc Nhà nước phát hành trái phiếu Chính phủ cho nhà đầu tư theo danh sách do tổ chức bảo lãnh chính/đồng bảo lãnh chính cung cấp.

Mệnh giá và lãi suất phát hành trái phiếu Chính phủ được quy định như thế nào?

3. Điều kiện và điều khoản của trái phiếu Chính phủ

1. Kỳ hạn trái phiếu Chính phủ:

a) Trái phiếu Chính phủ có kỳ hạn chuẩn là 3 năm, 5 năm, 7 năm, 10 năm, 15 năm, 20 năm, 30 năm và 50 năm.

b) Các kỳ hạn khác của trái phiếu Chính phủ do Bộ trưởng Bộ Tài chính quyết định trong từng thời kỳ.

2. Mệnh giá phát hành: Trái phiếu Chính phủ có mệnh giá là một trăm nghìn (100.000) đồng hoặc là bội số của một trăm nghìn (100.000) đồng.

3. Đồng tiền phát hành, thanh toán là đồng Việt Nam. Trường hợp phát hành trái phiếu Chính phủ tại thị trường trong nước bằng ngoại tệ, đồng tiền phát hành, thanh toán là ngoại tệ tự do chuyển đổi theo quy định tại Điều 22 của Nghị định này.

4. Hình thức trái phiếu Chính phủ

a) Trái phiếu Chính phủ được phát hành dưới hình thức chứng chỉ, bút toán ghi sổ hoặc dữ liệu điện tử tùy thuộc vào phương thức phát hành.

b) Chủ thể tổ chức phát hành quyết định cụ thể về hình thức trái phiếu Chính phủ đối với mỗi đợt phát hành.

5. Lãi suất trái phiếu Chính phủ

a) Trái phiếu được phát hành theo lãi suất cố định, lãi suất thả nổi hoặc lãi suất chiết khấu theo thông báo của Kho bạc Nhà nước.

b) Lãi suất phát hành trái phiếu Chính phủ do Kho bạc Nhà nước quyết định trong khung lãi suất do Bộ Tài chính quy định.

...

Dựa vào những thông tin và quy định về bảo lãnh trái phiếu thì mệnh giá phát hành trái phiếu Chính phủ là một trăm nghìn (100.000) đồng hoặc mệnh giá đó phải là bội số của một trăm nghìn (100.000) đồng. Nếu nhắc đến lãi suất phát hành thì trái phiếu đây là con số cố định và được trả định kì, lãi suất cũng sẽ được thả nổi hoặc chiết khấu theo thông báo của Kho bạc Nhà nước. 

Bảo lãnh trái phiếu là điều kiện cần và đủ trên thị trường khi mỗi doanh nghiệp phát hành trái phiếu và nhà đầu tư thực hiện giao dịch trái phiếu. Do đó, nhà đầu tư cần phải hết sức cẩn trọng và đánh giá chính xác loại trái phiếu mình mua với lãi suất phù hợp vào điều kiện kinh tế của cá nhân.