Khóa chính là gì? Cách phân biệt khóa chính và khóa ngoại trong SQL

Khóa chính - một yếu tố thiết yếu đối với cơ sở dữ liệu

Khóa chính là gì?

Khóa chính là một khái niệm được chủ yếu sử dụng trong các lĩnh vực liên quan đến ngành công nghệ thông tin, khoa học dữ liệu, toán tin thuộc cơ sở dữ liệu (CSDL). Thuật ngữ này trong tiếng Anh là Primary Key, chắc hẳn có nhiều bạn sử dụng máy tính khi muốn khóa dữ liệu lại đã từng thấy qua ký hiệu này đi kèm với chiếc chìa khóa. Như vậy, khái niệm này có thể được hiểu theo một số cách sau:

• Khóa chính hay là khóa ràng buộc chính được dùng để định danh mỗi một record trong bảng (table) duy nhất của cơ sở dữ liệu.
• Ngoài ra khóa chính còn được sử dụng để thiết lập các mối quan hệ (1-n) hoặc có thể gọi là ràng buộc tham chiếu giữa hai bảng (table) trong cơ sở dữ liệu với nhau.

Các cơ sở dữ liệu sử dụng khóa chính có một số lưu ý như sau:

• Dữ liệu của mỗi miền (field) khóa chính cần có tính duy nhất và không được chứa các giá trị Null.
• Mỗi một bảng chỉ nên có một khóa chính hoặc chỉ được thiết lập một Primary Key duy nhất và khóa chính có thể được tạo ra từ nhiều miền khác nhau của một bảng.
• Khóa chính không được là các miền rỗng, không được chứa cơ sở dữ liệu gì.
• Các khóa chính khi được thiết lập phải có định dạng giống nhau về một số đặc điểm như loại dữ liệu hay kích thước,… và khác nhau về thể loại. 
• Khóa chính được quy định bởi người thiết lập trong hệ cơ sở dữ liệu.

Chức năng của khóa chính

Khóa chính có chức năng chủ yếu là chứa các giá trị duy nhất hay cơ sở dữ liệu duy nhất và được lưu thông xuyên suốt ở nhiều bảng với nhau. Khóa chính được gọi là các trường hoặc tập hợp các trường chứa những giá trị dữ liệu trên nhiều bảng. Người thiết lập khóa chính có thể dùng giá trị của khóa chính để tham chiếu đến toàn bộ các giá trị trên các bản ghi bởi nó được thống nhất trên một mối liên hệ định dạng. Vì thế, mỗi bản ghi lại có một giá trị khác nhau.

Người mới dùng cần lưu ý rằng khóa chính chỉ được thiết lập duy nhất trên mỗi bảng nhưng có nhiều bảng chỉ chứa đựng duy nhất một khóa chính. Có nhiều ứng dụng yêu cầu người sử dụng máy tính cần phải thiết lập khóa chính nhưng Access thì lại khác, Access sẽ chủ động tạo cho bạn khóa chính để tránh người dùng cảm thấy bỡ ngỡ.

Phạm vi áp dụng chủ yếu của khóa chính trong đời sống

Phạm vi áp dụng chủ yếu của các khóa chính trong đời sống đó chính là tin học, đặc biệt là lĩnh vực sử dụng nhiều đến cơ sở dữ liệu như tin học văn phòng. Nhiều người muốn sử dụng các khóa chính để có thể lưu thông các giá trị dữ liệu qua nhiều bảng nhằm tạo ra sự liên kết và thuận tiện cho công việc của mình.

Tuy vậy, việc sử dụng và hiểu được khái niệm cũng như cách dùng của khóa chính lại không hề đơn giản, nhất là với những người mới sử dụng thì càng cần phải học hỏi nhiều điều mới có thể biết được cách vận dụng khóa chính vào lĩnh vực tin học và ứng dụng vào đời sống hàng ngày.

Cách phân biệt khóa chính và khóa ngoại trong SQL

Khái niệm khóa ngoại

Ngoài khóa chính, các bạn sử dụng tin học nhiều cũng cần phải biết tới cả khóa ngoại. Khóa chính và khóa ngoại là hai khái niệm song hành và bổ trợ lẫn nhau trong cơ sở dữ liệu, đồng thời được sử dụng phổ biến tương đương nhau, tuy nhiên có nhiều người lại không biết phân biệt hai khái niệm này. 

Khóa ngoại được biết đến tương đương như khóa chính nhưng có một số đặc điểm sau:

• Khóa ngoại của một bảng (table) được xem là con trỏ trỏ tới khóa chính của các bảng khác.
• Chẳng hạn: Trong trường hợp MSV của bảng DiemSV được dùng để tạo ra sự ràng buộc nhất định đến bảng HSSV, thông qua khóa chính MSV thì MSV của bảng DiemSV sẽ được gọi là khóa ngoại của bảng này.
• Để xóa khóa ngoại ở các bảng (table), cần thực hiện câu lệnh: ALTER TABLE DiemSV DROP FOREIGN KEY Ma

Đây là câu lệnh rất phổ biến trong hầu hết các tình huống thay đổi tên của bảng hay miền (field) hoặc là xóa hay thêm các miền khác trong một bảng nào đó.

Cách phân biệt khóa chính với khóa ngoại

Để có thể phân biệt được khóa chính và khóa ngoại một cách chính xác nhất thì chúng ta cần xét 4 phương diện liên quan đến sự khác biệt của chúng. Cụ thể như sau:

• Khóa chính được coi là loại khóa được thiết lập duy nhất ở mỗi bản ghi trong bảng. Còn khóa ngoại là một trường hay một tập hợp trường trong bảng và lại là một khóa chính của bảng khác.
• Khóa chính không chứa các giá trị dữ liệu rỗng. Trong khi đó, khóa ngoại có thể chấp nhận chứa nhiều giá trị dữ liệu rỗng.
• Khóa chính theo mặc định của người thiết lập, chỉ mục đích được nhóm và dữ liệu trong bảng cơ sở dữ liệu theo thứ tự của dãy chỉ mục nhóm. Trong khi khóa ngoại không tự động tạo ra một chỉ mục, nhóm hay không nhóm nào cả mà người thiết lập có thể tự tạo một chỉ mục cho khóa ngoại.
• Điểm đặc biệt của khóa ngoại so với khóa chính là khóa chính chỉ được phép có một hoặc duy nhất một khóa trong một bảng (table) nhưng trong một bảng có thể có nhiều khóa ngoại.

Như vậy, với thông tin bên trên chắc hẳn các bạn đã nắm được phần nào những chi tiết phân biệt giữa khóa chính và khóa ngoại. Bởi khóa chính và khóa ngoại được sử dụng phổ biến và gần như song hành với nhau, gắn bó với nhau một cách mật thiết nên có rất nhiều người, đặc biệt là những người mới sử dụng hay mới tiếp cận với khóa chính dễ nhầm lẫn trong cách thiết lập của hai loại khóa này, dẫn đến gặp nhiều rắc rối trong công việc. Do vậy, chúng tôi tóm lược lại một số thông tin cần lưu ý về khóa chính như sau:

• Tất cả các cách thiết lập khóa chính mà bài viết đề cập ở trên ngoài sử dụng trong MySQL thì SQL Server hay Oracle cũng đều có các câu lệnh thiết lập và cú pháp tương tự. Bên cạnh đó, các bạn cũng có thể sử dụng khóa chính trong ứng dụng Access hay một số ứng dụng khác mà Microsoft cho phép, đối với Access, nó đã tự thiết lập khóa chính rồi.
• Trong các trường hợp thông thường khi làm việc hay trao đổi, tương tác thông tin qua lại với nhau bằng các ứng dụng web thì rất ít khi sử dụng tới khóa ngoại mà chủ yếu là dùng khóa chính để thống nhất các hệ thống cơ sở dữ liệu. Ngoài ra, việc sử dụng khóa ngoại trong các tình huống thông thường và thường ngày sẽ rất chậm, vì thế chúng ta hay các nhà thiết kế hệ thống thông tin như IT sẽ cố gắng hết sức thiết kế được các cơ sở dữ liệu để đạt được sự tối ưu nhất có thể, nhằm hạn chế tối đa việc sử dụng khóa ngoại cho người mới. Khi đó, người dùng chỉ cần sử dụng khóa chính là có thể hoàn thành công việc, đồng thời cũng tiết kiệm được thời gian và chi phí cho bản thân và doanh nghiệp.

Tổng kết

Bên trên là những thông tin về Khóa chính là gì và cách phân biệt khóa chính với khóa ngoại trong SQL mà chúng tôi muốn chia sẻ. Hy vọng những thông tin này hữu ích với tất cả các bạn.