Hạ tầng du lịch bị “bỏ ngỏ” trong Dự thảo Luật Đất đai sửa đổi

Nhiều quy định còn chưa được đồng bộ

Là một lĩnh vực quan trọng của nền kinh tế nhưng dường như chưa có các hành lang pháp lý thực sự khuyến khích trong dự thảo Luật Đất đai sửa đổi cũng như khung pháp lý hiện hành đó là lĩnh vực phát triển hạ tầng du lịch.

Theo chiến lược phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2020 tầm nhìn đến 2030, du lịch được xác định phải trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, có tỷ trọng cao trong cơ cấu GDP, tạo động lực phát triển kinh tế xã hội. Mục tiêu đến năm 2030, Việt Nam trở thành quốc gia có ngành du lịch phát triển.

Theo Nghị quyết 08 TW của Bộ Chính trị về phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, đến năm 2030 du lịch đóng góp khoảng 14-15% GDP và nâng tỷ trọng khu vực dịch vụ trong GDP lên trên 50%. Muốn vậy phải đầu tư kết cấu hạ tầng phát triển cơ sở vật chất ngành du lịch. Tuy nhiên, thực tế cho thấy phát triển du lịch của Việt Nam vẫn chưa có tính cạnh tranh cao để tạo sự đột phá, hấp dẫn so với nhiều quốc gia trong khu vực và trên thế giới, mang đến những kết quả kỳ vọng và mục tiêu đề ra.

Để tạo động lực cho ngành du lịch, khuyến khích các nhà đầu tư, doanh nghiệp tham gia lĩnh vực này sẽ cần nhiều giải pháp đồng bộ trong đó không thể thiếu những cơ chế chính sách phù hợp được bổ sung, điều chỉnh tại Luật Đất đai sửa đổi giúp nhà đầu tư tiếp cận đất đai, phát triển hạ tầng du lịch dịch vụ theo những mô hình mới, hiện đại, bắt kịp xu thế thế giới để phát triển kinh tế đáp ứng nhu cầu cấp thiết cho phát triển đất nước.

Tuy nhiên, hiện nay vẫn còn nhiều bất cập trong thu hút vốn đầu tư hạ tầng du lịch. Chính sách ưu đãi đối với ngành du lịch cũng chưa được cụ thể hóa rõ trong một số luật, quy định liên quan (Luật Đầu tư 2020, Luật PPP 2020,……).
Bên cạnh đó, khung pháp lý trong việc cấp đất cho các dự án phát triển du lịch còn nhiều bất cập như doanh nghiệp du lịch hiện không được giao đất, cho thuê đất thông qua đấu thầu quyền sử dụng đất (theo Nghị định số 25/2020/NĐ-CP ngày 28/2/2020 của Chính phủ). 

Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) hiện nay quy định 30 trường hợp thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, nhưng chưa có các dự án phát triển du lịch, vui chơi, giải trí.

Các quy định về cấp và chuyển nhượng quyền sở hữu đất và tài sản gắn liền với đất thương mại, dịch vụ du lịch (condotels, shophouse, ….) còn chưa đầy đủ, thiếu đồng bộ. Dự thảo Luật đất đai sửa đổi chưa quy định chi tiết việc cấp giấy chứng nhận đối với đất thương mại, dịch vụ bao gồm đất du lịch và các loại hình bất động sản du lịch hình thành trên đất du lịch.

Cần gỡ khó về quỹ đất cho du lịch phát triển

Theo các chuyên gia, Luật Đất đai rất quan trọng trong hệ thống pháp lý Việt Nam, tác động đến các chủ quản có liên quan từ nhà nước, doanh nghiệp, người dân, tác động đến phát triển kinh tế xã hội, trong đó có du lịch. 

Việt Nam có lợi thế phát triển du lịch lớn, nếu hạ tầng như hiện nay sẽ phát triển không cân đối. Cần tạo điều kiện thuận lợi để phát triển hạ tầng du lịch, những dự án bất động sản liên quan đến thương mại dịch vụ du lịch. Bởi nếu có lợi thế mà không có mặt bằng phát triển sẽ khó. 

Chính vì vậy, nhiều ý kiến cho rằng cần có cơ chế, chính sách phù hợp để tạo điều kiện cho nhà đầu tư có quỹ đất phát triển du lịch cũng như các điều kiện cần có để đưa đất phát triển du lịch vào nhóm 30 trường hợp được Nhà nước thu hồi đất phát triển kinh tế.

Đưa kiến nghị về vấn đề nay, TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, Thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách Tài chính - tiền tệ Quốc gia cho rằng, nên xem xét bổ sung cơ chế giao đất, cho thuê đất thông qua thu hồi đất cho các dự án phát triển du lịch, vui chơi, giải trí (có điều kiện). “Xem xét bổ sung cơ chế cho thuê, chuyển nhượng quyền sử dụng đất thương mại và dịch vụ để phát triển du lịch tại Điều 121 của Dự thảo. Tăng cường chế tài đối với các trường hợp cố tình vi phạm pháp luật về qui hoạch, về đầu tư phát triển du lịch, nhằm hạn chế tình trạng đầu cơ, lãng phí và tranh chấp đất đai. Rà soát các luật liên quan (luật nhà ở, luật KD BĐS, luật TCTD sửa đổi…) đảm bảo nhất quán điểm này”, ông Lực đề xuất.

Còn theo TS Nguyễn Văn Đính - Phó Chủ tịch Hiệp hội bất động sản Việt Nam, nếu muốn đạt được chủ trương phát triển kinh tế du lịch thì chúng ta mới đạt được 1/3 hệ thống hạ tầng để có thể đáp ứng được và chất lượng chưa cao.

"Vậy thì phải tạo điều kiện cho các nhà phát triển bất động sản du lịch. Luật Đất đai chưa nhắc tới tên các nhà phát triển bất động sản du lịch, nhóm đối tượng này thiếu vắng từ Luật Đất đai, Luật Đầu tư, các quy định… Điều này khiến không thúc đẩy được nhóm đối tượng này, thì tới bao giờ mới có thể đạt được mục tiêu…", ông Đính cho biết.

Cũng theo ông Đính, có khoảng hơn 100 dự án khu du lịch quy mô lớn đang nằm đắp chiếu chờ sự tháo gỡ của pháp luật. Nếu tiếp tục tình trạng này thì sẽ không khuyến khích đầu tư du lịch, làm nản lòng nhà đầu tư, ngay cả chính quyền địa phương muốn thúc đẩy đầu tư cũng sẽ gặp khó khăn.
 
“Về việc thu tiền đất, nếu chủ đầu tư, các chủ dự án đang phải kêu gọi đầu tư, mà các nhà đầu tư tư chưa thể tính toán được các giá trị của tổng đầu tư, phải chờ tính toán, cũng như vấn đề sở hữu (Cấp giấy chứng nhận đầu tư)… thì phải tính toán thật kỹ nếu không rào cản cũ chưa tháo được lại thêm rào cản mới”, ông Đính nêu lưu ý.

Là người tham gia xây dựng Luật Đất đai 1993, 2003 đến nay PGS TS Đặng Văn Thanh, Nguyên Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội cho rằng, đất đai là sở hữu toàn dân, khi soạn Luật qua nhiều Quốc hội đều mơ có soạn được Luật chi tiết nhưng hiện tại Chúng ta chỉ có Luật khung, từ đó có căn cứ.

Luật Du lịch 2017 có hiệu lực 2018, hiện nay có nhiều nội dung chế tài phát triển du lịch, sản phẩm du lịch, chỉ có điều các điều khoản tiếp cận đất đai, hạ tầng du lịch còn thiếu. Lần này ban hành Luật Đất đai, nên chăng điều 62, Luật đất đai sửa đổi nên đưa vào.

Nói về đất du lịch rất rộng, tại điều 62 nên chăng chỉ bàn đến các dự án đô thị mới, liên quan đến văn hóa, vui chơi, giải trí, hoàn toàn phù hợp với chủ trương của Đảng, Nhà nước.

Về giá đất, tới đây bỏ khung giá đất, bám sát giá thị trường, đưa ra nhiều phương pháp tính giá đất. Riêng về du lịch cho áp dụng phương pháp thặng dư, chỉ tính trong điều kiện quy hoạch chưa có, có thể chuyển đổi công năng đất đai.

“Đấu giá hay đấu thầu? Trong đất đai du lịch, đấu giá không giải quyết được, nên chăng trong Luật cũng khẳng định, với những dự án về du lịch, hay xây dựng các dự án khu đô thị có du lịch trong đó được sử dụng đấu thầu”, ông Thanh nêu vấn đề.