Những lưu ý về mô hình phân tích nợ

1. Tìm hiểu về mô hình là gì?

Hiểu một cách đơn giản thì mô hình là sự đơn giản hóa hiện thực một cách có chủ đích. Mô hình cho phép các chủ thể là những nhà nghiên cứu bỏ qua những mặc thử yếu để tập trung và những phương diện chủ yếu có ý nghĩa quan trọng đối với đề tài mà họ nghiên cứu. Ví dụ cụ thể mô hình xác định sản lượng cân bằng bỏ qua nhiều yếu tố tác động vào tổng sản lượng của nền kinh tế, chỉ giữ lại các thành tố lớn của tổng cầu, nhưng rất hữu ích đối với việc nghiên cứu nguyên nhân gây ra tình trạng suy thoái, vì trong nhiều trường hợp, tình trạng suy thoái có nguyên nhân ở sự biến động trong các thành tố của tổng cầu, đặc biệt đầu tư. Cần chú ý rằng xét về bản chất, mô hình kinh tế cũng là lý thuyết kinh tế, bởi vì cả hai đều bỏ qua những mặt thứ yếu, tập trung vào mối quan hệ giữa các yếu tố chủ yếu

2. Tìm hiểu về nợ là gì?

Hiểu một cách đơn giản thì những khoản nợ chính là số tiền mà một cá nhân, tổ chức đã vay của người khác. Những khoản nợ này thường phát sinh từ việc vay tiền để phục vụ các mục đích cá nhân, một mục đích để sản xuất phát triển mở rộng diện tích. Các chứng chỉ nợ chính là một bằng chứng quan trọng được người vay sử dụng với mục đích lấy lại số tiền cho vay, bao gồm cả lãi suất và thời hạn vay đã được ghi rõ trong chứng chỉ này.

Các hình thức nợ

Trên thực tế, có rất nhiều kiểu nợ khác nhau nhưng sẽ có bốn kiểu cơ bản đó là vay nợ, nợ tập đoàn, trái phiếu và giấy hẹn trả tiền. Những khoản nợ lớn sẽ được đảm bảo bằng các khoản thế chấp hoặc có lãi suất cao đối với tài sản của người đi vay, trong đó người cho vay sẽ có một quyền hạn nhất định đối với những tài sản được dùng để thế chấp, phòng trường hợp người vay không thanh toán được khoản nợ này thì người cho vay sẽ có quyền bán các tài khoản tài sản đã được thế chấp từ trước.

– Kiểu vay nợ cơ bản là hình thức đơn giản nhất của nợ.

Kiểu vay nợ này sẽ có một bản thỏa thuận ghi rõ về việc cho vay một lượng tiền trong một khoảng thời gian nhất định cũng như thời hạn đỉnh bên tay hoàn lại số tiền đó. Trong lĩnh vực thương mại thì việc vay sẽ còn có thêm lãi suất. Lãi suất này được tính bằng 1.000.000.000 lệ phần trăm của tổng số tiền cho vay hằng năm và cũng sẽ được chi trả vào một ngày cố định theo thỏa thuận.

– Nợ tập đoàn là những khoản nợ mà các tổ chức vay muốn vay một khoản tiền lớn chứ không vay như các cá nhân đơn lẻ. Số tiền này có thể lên đến hàng tỷ hoặc hàng hàng chục tỷ. Đối với mỗi trường hợp cụ thể sẽ có một cách giải quyết khác nhau, nhưng thông thường với số tiền lớn như vậy thì một tập đoàn ngân hàng sẽ được thành lập để cùng nhau hỗ trợ khoản vay này.

– Trái phiếu cũng được coi là một loại chứng khoán được phát hành bởi một công ty vật chính phủ với mục đích huy động nguồn vốn rộng rãi. Những trái chủ sở hữu trái phiếu sẽ được hoàn trả số tiền mua trái phiếu cùng với số tiền lãi vào ngày đáo hạn hoặc nhận lãi định kỳ.

Thời hạn của trái phiếu thường là ngắn hạn hoặc dài hạn. Trái phiếu sẽ được phát hành cho các chủ thể có thể là cá nhân hoặc các tổ chức trưởng khi đến kỳ hạn thanh toán thì số tiền mua trái phiếu sẽ được trả đầy đủ cho những trái chủ cộng thêm phần lãi suất. Tùy vào mục đích, tài chính của mỗi người sẽ chọn kỳ hạn trái phiếu phù hợp Trái phiếu được các chủ thể mua lại là những nhà đầu tư coi là một hình thức đầu tư tương đối an toàn hơn khi so với cổ phiếu

– Giấy hẹn trả tiền giống như một loại giấy xác nhận khả năng trả nợ, làm một bản thỏa thuận mà trong đó sẽ có sự cam kết rõ ràng vì nghĩa vụ của bên vay và bên cho vay. Nghĩa vụ đó có thể phát sinh thêm khi trả nợ vay hoặc phát sinh từ các hình thức vay nợ khác.

– Bên cạnh đó, còn có loại gì hết trả nợ theo yêu cầu nhưng sẽ không ghi rõ và xác định chính xác ngày cần phải trả nợ mà phụ thuộc vào yêu cầu của người cho vay.

3. Mô hình phân tích nợ

Đối với mỗi một hình thức khác nhau thì mô hình phân tích nó sẽ thay đổi để Tương ứng với các yêu cầu được đặt ra.

Khái niệm mô hình phân tích nợ

Vì cơ bản mô hình phân tích nợ do những tổ chức tài chính lập ra nhằm xác định khả năng đáp ứng nhiệm vụ tín dụng của một công ty hoặc một tổ chức nào đó. Những mô hình này là sự thống kê được sử dụng các phân tích quy hồi với những biến động thị trường nhất định, phù hợp với tình hình tài chính của công ty để xác định bản chất cũng như phạm vi rủi ro tín dụng

Mặt khác, chủ thì là bên cho vay sẽ sử dụng mô hình phân tích nợ này để xem xét, đánh giá rủi ro cho vay đối với những chủ thể là khách hàng. Thông qua đó, họ có thể xác định được có nên cho người này vay hay không. Đồng thời, thông qua mô hình phân tích lực để đưa ra các điều khoản khác cho hợp đồng cho vay. Các tổ chức tín dụng tính toán xác suất mất khả năng trả nợ bằng các mô hình để lập các bảng xếp hạng tín dụng.

Đặc điểm của mô hình phân tích nợ

- Trước khi một ngân hàng hay một tổ chức cho vay tăng mức tín dụng cho các chủ thể là những khách hàng, ngân hàng hay một tổ chức cho vay sẽsử dụng một mô hình phân tích nợ để nhằm mục đích có thể thực hiện việc phân tích tất cả các con số liên quan nhằm tính toán khả năng thua lỗ có thể xảy ra. Mối quan hệ giữa các biến phụ thuộc và biến độc lập đã được thiết lập cùng với đầu vào của các nhóm giả định khác nhau được đưa vào mô hình, để nhằm mục đích đó chính là để có thể thu lại các đầu ra là xác suất mất khả năng trả nợ (theo phân tích độ nhạy)

- Mô hình phân tích lực là công cụ sức quan trọng khi thực hiện quá trình xem xét để cung cấp một khoản vay tiêu chuẩn, mô hình phân tích nợ cũng sức quan trọng đối với quy trình định lượng rủi ro cho những sản phẩm tài chính có tính chất phức tạp hơn như  hợp đồng hoán đổi rủi ro tín dụng (CDS).

- Hợp đồng hoán đổi rủi ro tín dụng được biết đến với nhiều tên gọi khác như Hợp đồng hoán đổi rủi ro vỡ nợ tín dụng, Hợp đồng hoán đổi nợ xấu hay Hợp đồng bảo hiểm nợ xấu. Hợp đồng hoán đổi rủi ro tín dụng (CDS) cũng chính là một công cụ tài chính hoặc hợp đồng cho phép các chủ thể là những nhà đầu tư hoán đổi hoặc bù đắp rủi ro tín dụng của mình với nhà đầu tư khác.

- Đối với loại hợp đồng hoán đổi rủi ro tín dụng, chủ thể là những người mua và người bán sẽ có những cách để phân tích và áp dụng mô hình phân tích nợ của riêng họ trên cơ sở tín dụng để phục vụ mục đích của mỗi người từ đó xác định được những điều khoản trong giao dịch cần đưa vào hợp đồng.  Ví dụ cụ thể như hoạt động kinh doanh tối trọng của các cơ quan tín dụng như Moody hay Standard&Poor yêu cầu sử dụng các mô hình phân tích nợ phức tạp và tinh vi.

- Mục tiêu của những mô hình phân tích lực hay hoán đổi rủi ro tín dụng là đưa ra được mức xếp hạng tín dụng tiêu chuẩn trong mọi trường hợp như phát hành trái phiếu hoặc những sản phẩm liên kết tín dụng khác vào thị trường một cách công khai, minh bạch.

- Những chủ thể được phân tích trong mô hình phân tích lực có thể là tổ chức, tập đoàn, địa phương, cơ quan chính phủ và quốc gia. Mỗi mô hình ước tính xác suất mất khả năng trả nợ sẽ diễn ra theo những kịch bản khác nhau.

Hiện nay, các loại mô hình phân tích lực thường được sử dụng để dự đoán tổng dư nợ tại thời điểm khách hàng không trả được nợ (EAD) và Tỉ trọng tổn thất ước tính (LGD). Trên lí thuyết, các định mức tín dụng phù hợp được xác định bởi các mô hình phân tích nợ cho dù các mô hình này được tạo mục đích nào.

Mô hình phân tích nợ CDO và khủng hoảng tài chính

Trong cuộc khủng hoảng tài chính diễn ra tại Mỹ và trên thế giới vào năm 2008, Những cơ quan tín dụng của Mỹ đã bị chỉ trích nghiêm trọng do họ đã xếp hạng AAA cho hàng hàng trăm đô la các nghĩa vụ nợ được thì chấp (CDO) đối với các khoản vay dưới chuẩn.

Mô hình phân tích nợ của các cơ quan này cũng dự đoán rất chính xác vì xác suất mất khả năng trả nợ rất thấp. Với điểm xếp hạng tín dụng cao, các CDO đã được bán rộng rãi khắp thị trường tài chính Mỹ gây hậu quả trầm trọng.

Do đó, các tổ chức tín dụng luôn được khuyến khích thực hiện những điều chỉnh cần thiết đối với mô hình phân tích lực của họ để phù hợp với từng thời điểm nhằm mục đích tránh những rủi ro có thể xảy ra trong tương lai.

Mô hình phân tích nợ đóng một vai trò hết sức quan trọng đối với người vay và người cho vay. Dựa vào mô hình phân tích nợ hai bên sẽ biết được nhiệm vụ của bản thân cần làm gì, có trách nhiệm ra sao và đến đâu.