Decentralization là gì? Phân quyền trong Blockchain có vai trò như thế nào?

Decentralization là gì?

Trong blockchain, Decentralization, phân quyền, phi tập trung, ám chỉ đến việc chuyển quyền giám sát và quyền đưa ra quyết định từ một hiệp hội tập trung (cá nhân, công ty hoặc nhóm người) sang một mạng phân tán. Các mạng phi tập trung cố gắng làm giảm niềm tin cần thiết mà các thành viên cần đặt vào nhau và ngăn cản khả năng sử dụng quyền hạn hoặc kiểm soát lẫn nhau của họ bằng cách làm suy giảm chức năng của mạng lưới.

Tại sao sự phân quyền lại quan trọng?

Phân quyền/phi tập trung không phải là một khái niệm mới. Khi xây dựng một giải pháp công nghệ, ba kiến ​​trúc mạng chính thường được xem xét đó là: tập trung (centralized), phân tán (distributed) và phi tập trung (decentralized). Mặc dù các công nghệ blockchain thường sử dụng các mạng phi tập trung, nhưng bản thân một ứng dụng blockchain không thể được phân loại đơn giản là có phi tập trung hay không.

Và có lẽ, Decentralization chính là một thang đối chiếu và nên được áp dụng cho tất cả các khía cạnh của một ứng dụng blockchain. Bằng cách phân quyền quản lý và truy cập vào các tài nguyên trong một ứng dụng, ứng dụng đó có thể đạt nâng cấp dịch vụ tốt hơn và công bằng hơn.

Về cơ bản, Decentralization thường đi kèm một số đánh đổi như lượng trao đổi thấp hơn. Mặt khác, sự đánh đổi này lại rất đáng giá khi chúng cải thiện được mức độ ổn định và dịch vụ.

Lợi ích của Decentralization

Tạo điều kiện cho một thiết lập không cần tin cậy

Trong một hệ thống blockchain phi tập trung, việc tin tưởng các thành viên khác là không bắt buộc. Điều này là do mọi thành viên trong mạng đều sở hữu thông tin trùng lặp hoặc chính xác là bản sao thông tin giống nhau. Trong bất kỳ trường hợp nào, khi bản ghi của thành viên bị sửa đổi hoặc bị làm hỏng theo bất kỳ cách nào, nó sẽ bị loại bỏ bởi hầu hết các cá nhân trong mạng.

Cải thiện khả năng khôi phục dữ liệu

Các công ty thường trao đổi dữ liệu với các đối tác của họ. Do đó, thông tin này thường xuyên được thay đổi và lưu trữ trong kho thông tin của mỗi bên và chỉ hiển thị lại khi cần. Mỗi lần thông tin được sửa đổi, nó sẽ mở ra các trường hợp mất thông tin hoặc thông tin sai để vào nơi làm việc. Bằng cách có một kho lưu trữ dữ liệu phi tập trung, mỗi bên đều có quyền truy cập vào chế độ xem dữ liệu được chia sẻ theo thời gian thực.

Giảm mức độ thiếu sót

Sự phân quyền có thể làm giảm điểm yếu trong các hệ thống phụ thuộc quá nhiều vào các tác nhân cụ thể. Những điểm yếu này có thể dẫn đến những thất bại mang tính hệ thống, bao gồm không thể cung cấp các dịch vụ như đã hứa hoặc cung cấp dịch vụ kém hiệu quả do cạn kiệt nguồn lực, ngừng hoạt động định kỳ, tắc nghẽn, thiếu động cơ thúc đẩy dịch vụ tốt hoặc gian lận.

Tối ưu hóa phân phối tài nguyên

Decentralization cũng có thể giúp tối ưu hóa việc phân phối các nguồn lực để các dịch vụ được cung cấp với hiệu suất và tính nhất quán tốt hơn, cũng như giảm thiểu khả năng xảy ra thất bại nghiêm trọng.

Giao dịch nhanh hơn

Giao dịch trong một mạng phi tập trung nhanh hơn nhiều so với trong một mạng tập trung. Vì nó bỏ qua quá trình xử lý và giao dịch trung gian.

So sánh Centralized, Decentralized và Distributed

Để phân biệt giữa ba loại, chúng ta hãy xem một ví dụ:

Tưởng tượng rằng Công ty X là một nhà bán lẻ trực tuyến lớn của Hoa Kỳ , một công ty tự chủ trong việc xử lý kho bãi và phân phối. Họ bắt đầu với một nhà kho ở bang Missouri, thuộc vùng trung tâm Hoa Kỳ. Đây được coi là mô hình phân phối “centralized - tập trung”. Với vị trí trung tâm để vận chuyển sản phẩm, lợi ích của mô hình này là việc điều phối hậu cần trở nên dễ dàng hơn, nhưng cũng có thể dẫn đến thời gian khách hàng phải chờ đợi lâu hơn và phí vận chuyển tăng lên. Hơn nữa, nếu nhà kho gặp sự cố nghiêm trọng, sẽ không còn phương án dự phòng nào.

Nếu công ty quyết định mở rộng và thiết lập các kho hàng ở Texas và Minnesota, sau đó, bổ sung thêm các kho hàng ở các tiểu bang khác. Đây được coi là mô hình “mạng lưới phân tán - distributed”. Càng nhiều kho, công ty càng phân phối được nhiều hơn. Mặc dù điều này có thể làm cho việc phối hợp phức tạp hơn một chút, nhưng nó đi kèm với một số lợi ích. Không dừng lại ở khả năng rút ngắn thời gian chờ của khách hàng, mạng phân tán còn mạnh mẽ hơn thế. Nếu một kho hàng gặp thiên tai, hỏa hoạn, thì sẽ có một nhà kho kháclà phương án dự phòng.

Và giả sử Công ty X đã có nhà kho ở mọi tiểu bang và sau đó tiếp tục mở rộng ra quốc tế. Tuy nhiên, việc công ty này kiểm soát bao nhiêu kho hàng không quan trọng, bởi tập hợp các kho này sẽ không bao giờ được coi là mạng lưới phi tập trung (decentralized). Điều này do quyền sở hữu và / hoặc quyền kiểm soát mạng được kiểm soát bởi một thực thể duy nhất, trong ví dụ này là Công ty X.

Có một nguyên tắc nhỏ là tất cả các mạng phi tập trung đều là mạng phân tán, nhưng không đúng với chiều ngược lại, không phải mạng phân tán nào cũng là mạng phi tập trung.

Mỗi kiến ​​trúc mạng đều có những lợi ích và sự cân bằng của riêng nó.

Ví dụ, các hệ thống blockchain phi tập trung, không giống như các hệ thống phân tán, chúng thường ưu tiên bảo mật hơn hiệu suất. Vì vậy, khi một mạng blockchain nâng cấp hoặc mở rộng, mạng lưới sẽ trở nên an toàn hơn, nhưng hiệu suất sẽ chậm lại vì mỗi node thành viên phải xác thực tất cả dữ liệu được thêm vào sổ cái. Thêm thành viên vào mạng phi tập trung có thể làm cho nó an toàn hơn nhưng chưa chắc nhanh hơn.

Decentralization có vai trò gì trong tiền điện tử?

Phân quyền mang lại những lợi ích tương tự như các mạng trực tuyến, chẳng hạn như hệ thống thanh toán kỹ thuật số. Không giống như các mạng thẻ tín dụng, được phân phối nhưng không phi tập trung. Các hệ thống thanh toán dựa trên blockchain phi tập trung cung cấp khả năng chống kiểm duyệt - bởi vì không có đối tượng duy nhất nào kiểm soát chuỗi và không ai có thể kiểm duyệt các giao dịch.

Cấu trúc phi tập trung của Bitcoin

Hãy cùng xem xét mạng lưới tiền điện tử thành công đầu tiên: chuỗi khối Bitcoin. Mạng Bitcoin được phân phối rộng rãi - và phi tập trung. Mạng được điều hành bởi một mạng lớn các nút (node); mỗi nút lưu trữ một bản sao lịch sử giao dịch của chuỗi khối Bitcoin. Có hơn 15.000 nút Bitcoin trải khắp mạng tính đến tháng 4 năm 2022.

Ngay cả khi phần lớn các nút mạng đồng thời hoạt động ngoại tuyến - mạng Bitcoin sẽ tiếp tục hoạt động như thiết kế. Ngoài ra, Bitcoin giới thiệu khái niệm về mạng thanh toán không cần tin cậy. Bạn không cần tin vào bất kỳ đối tượng trung tâm nào khi thực hiện thanh toán bằng bitcoin (BTC). Ngay cả Satoshi Nakamoto, người sáng tạo Bitcoin, cũng không thể đóng cửa mạng lưới.

Các ứng dụng blockchain đang tận dụng Decentralization

Mọi giao thức blockchain, Ứng dụng phi tập trung (DApp), Tổ chức tự trị phi tập trung (DAO) hoặc giải pháp liên quan đến blockchain khác đều áp dụng các mức độ phân quyền khác nhau. Mức độ chấp nhận thường dựa trên sự hoàn thiện của giải pháp, độ tin cậy đã được kiểm chứng qua thời gian của các mô hình khuyến khích và cơ chế đồng thuận của nó và khả năng của nhóm sáng lập để đạt được sự cân bằng phù hợp. 

Ở quy mô rộng hơn, các giải pháp blockchain phi tập trung đang được các tổ chức thuộc mọi loại hình, quy mô và ngành công nghiệp áp dụng. Một số ví dụ đáng chú ý bao gồm các ứng dụng cung cấp viện trợ khẩn cấp hoặc nước ngoài ngay lập tức cho những người cần nhất mà không cần trung gian là ngân hàng, chính phủ hoặc pháp nhân bên thứ ba.

Một ví dụ trong thế giới thực

Contura Energy, nhà cung cấp than hàng đầu có trụ sở tại Hoa Kỳ, đã phụ thuộc vào hệ thống thư tín dụng lỗi thời để quản lý các khoản thanh toán thương mại quốc tế của mình. Những thư tín dụng này, được phát hành bởi một ngân hàng trung gian thay cho khách hàng, đóng vai trò đảm bảo thanh toán cho người mua. Mặc dù hệ thống này đáng tin cậy, nhưng nó cũng được điều khiển theo cách thủ công, chậm và kém hiệu quả.

Contura Energy hiểu được tầm quan trọng và giá trị của việc số hóa và tự động hóa quy trình thư tín dụng. Tuy nhiên, thách thức mà họ phải đối mặt là tạo sự tin tưởng và xác minh giữa người bán và người mua.

Họ đang làm việc với AWS về một sự đổi mới phi tập trung dựa trên blockchain, nhằm cung cấp một hệ thống hiệu quả hơn, tiết kiệm chi phí và ít rủi ro hơn trong quản lý các khoản thanh toán thương mại quốc tế. Giải pháp Decentralization cũng làm tăng tính minh bạch, mang lại cho tất cả các bên khả năng hiển thị dữ liệu và tài liệu theo thời gian thực.

Nhược điểm của Decentralization trong blockchain

• Chi phí - Trong một tổ chức, phân quyền có thể tốn kém hơn tập trung. Bởi vì nó đòi hỏi sự phát triển của các hệ thống và công nghệ tự động hóa.
• Xung đột - phân quyền chỉ nên được thực hiện khi nhu cầu của người tiêu dùng được đáp ứng. Bởi vì tranh chấp có thể phát sinh nếu người dùng không duy trì phân quyền đúng cách.
• Tính biến động - Tiền điện tử được xây dựng trên một blockchain phi tập trung rất dễ thay đổi. Điều này là do tiền điện tử, hoặc có thể là toàn bộ công nghệ, còn tương đối mới đối với thị trường nên lượng lớn người đổ dồn đầu tư vào chúng.
• Tội phạm - Điều này là do mọi thứ được thực hiện trên mạng một cách ẩn danh.

Kết luận

Nói một cách đơn giản, Decentralization trong blockchain là cơ sở thông tin lưu trữ thư viện tài nguyên và giao dịch trên mạng ngang hàng. “Tài nguyên” có thể không chỉ là dữ liệu tiền mặt hoặc giao dịch mà còn là dữ liệu bổ sung về quyền sở hữu, thỏa thuận, sản phẩm và một số dữ liệu khác. Hy vọng bài viết đã giúp bạn hiểu rõ về phân quyền/phi tập trung trong blockchain.