Bút toán là gì? Những thông tin cần biết về bút toán

Bút toán là gì?

Bút toán là thuật ngữ chỉ quá trình ghi nhận các giao dịch trên phương diện kinh tế tài chính phát sinh vào trong sổ sách kế toán. Có thể được ghi trên giấy bút hoặc thông qua phần mềm chuyên dụng để lưu giữ. Mỗi bút toán sẽ có nhiều hạng mục, trong đó mỗi hạng mục sẽ tương ứng cho một định khoản “Nợ” hoặc định khoản “Có”.

Khi tổng giá trị giữa hai định khoản bằng nhau thì bút toán sẽ được coi là cân bằng. Trong tính toán, giao dịch, hai định khoản này bắt buộc phải có tổng giá trị bằng nhau. Các bút toán này có thể ghi nhận những hạng mục là duy nhất hay những hạng mục được lặp đi lặp lại. Ví dụ như khoản khấu hao tài sản hoặc là khoản khấu hao nguồn vốn.

Cách ghi chép số bút toán là gì?

Về cách ghi chép, khi tiến hành ghi bút toán bằng các phần mềm kế toán chuyên dụng thì những bút toán đó sẽ nhập vào sổ phụ. Tức là ở những module khác nhau của phần mềm như: Phải trả hay phải thu, đồng thời có sự tác động gián tiếp đến sổ cái kế toán.

Còn trong trường hợp thực hiện ghi chép các bút toán vào trong sổ sách giấy thì cần ghi định khoản “Nợ” trước tiên, sau đó mới ghi đến định khoản “Có”. Lúc này, người ta sẽ phân biệt hai định khoản này với nhau thông qua cách ghi. Thông thường, định khoản “Có” sẽ được viết lệch một chút sang bên phải để người xem dễ dàng phân biệt được.

Những loại bút toán cơ bản hiện nay

Khái niệm bút toán là gì đã được giải đáp rất đầy đủ và cẩn thận qua thông tin trên. Sau đây hãy cùng đi tìm hiểu về các loại bút toán phổ biến hiện nay:

Bút toán điều chỉnh

Bút toán điều chỉnh là một quá trình thực hiện những điều chỉnh định khoản, số liệu thống kê kế toán vào mỗi cuối kỳ. Mục đích nhằm đảm bảo kết quả đo lường chính xác về tình hình doanh thu cũng như khoản chi phí mà doanh nghiệp đã bỏ ra để đầu tư phục vụ cho các hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Mục đích ngành kế toán sử dụng bút toán điều chỉnh là để giúp cho việc đảm bảo chính xác về mặt số liệu ở phương diện chi phí phát sinh và doanh thu.

Bút toán điều chỉnh gồm có 5 loại sau đây:

Bút toán điều chỉnh doanh thu nhận trước

Loại bút toán là gì này được thực hiện trong việc điều chỉnh doanh thu. Quy trình được tiến hành từ việc đã nhận trước chi phí của khách hàng với lời cam kết bán hàng cũng như cung cấp dịch vụ cho họ. Từ đó dẫn tới việc phát sinh ra các khoản nợ kế toán cần phải trả.

Bút toán điều chỉnh nguồn doanh thu chưa thu

So với bút toán điều chỉnh doanh thu đã nhận trước đó thì loại bút toán này có phần đi ngược lại. Tức là bút toán này sẽ cần tiến hành điều chỉnh những khoản doanh thu phát sinh chưa được thu tiền, từ đó đưa ra xử lý cùng với các khoản nợ cần phải thu.

Bút toán điều chỉnh khấu hao tài sản cố định

Bút toán này có nhiệm vụ điều chỉnh việc phân bố giá gốc của tài sản đó vào chi phí. Khi sử dụng loại bút toán này, đa phần người ta sẽ dùng đến phương pháp khấu hao theo đường thẳng.

Bút toán điều chỉnh những loại chi phí trả trước

Bút toán này có nhiệm vụ thực hiện điều chỉnh những khoản chi phí đã được chi trả, có ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả và kết quả của các kỳ kế toán tiếp đó. Chẳng hạn như tiền thuê mặt bằng, tiền đóng bảo hiểm hay các chi phí đầu tư cho quảng cáo,...

Bút toán điều chỉnh những loại chi phí thanh toán trước

Với loại bút toán này, kế toán viên sẽ tiến hành điều chỉnh những khoản chi phí phát sinh ra chưa được trả hay chưa được xử lý với các khoản nợ phải trả như: chi phí khi sử dụng dịch vụ nào đó, chi phí lương tháng,...

Bút toán kết chuyển

Ngay khi đã hiểu rõ bút toán là gì, chúng ta cần phải tìm hiểu sâu hơn nữa về các loại bút toán cơ bản. Trong đó có bút toán kết chuyển, thường được thực hiện ở thời điểm cuối kỳ làm kế toán với các thời gian định mức theo quy định. 

Theo đó, bút toán kết chuyển chính là việc chuyển những tài khoản kế toán loại 5, 6, 7, 8 vào các tài khoản thuộc loại 9. Mục đích để xác định rõ ràng các kết quả kinh doanh cho doanh nghiệp và tính thuế thu nhập, xác định lợi nhuận sau thuế.

Một số bút toán căn bản được thực hiện trong bút toán kết chuyển đợt cuối kỳ gồm có:

• Chuyển những khoản giảm trừ doanh thu vào trong các tài khoản doanh thu. Kết chuyển từ bên “Có” các tài khoản doanh thu thuộc loại tài khoản 511, 512, 515, 711 vào bên trong tài khoản “Nợ”. Mục đích để doanh nghiệp xác định được hiệu quả của quá trình sản xuất, kinh doanh với tài khoản 911.
• Kết chuyển từ bên “Nợ” của các tài khoản chi phí như 632, 635, 641, 642, 811, 821 vào trong định khoản “Có” nhằm xác định kết quả kinh doanh tài khoản 911.
• Thực hiện loại bỏ các khoản chi phí không mang tính hợp lý và công chúng vào trong mục thu nhập tính thuế. Từ đó xác định ra số thuế thu nhập mà doanh nghiệp cần phải nộp.

Bút toán khóa sổ

Trong các loại bút toán là gì tiếp theo, bút toán khóa sổ là những loại bút toán đảm nhiệm vai trò ghi lại những thông tin số liệu thống kê kế toán chính xác và đầy đủ. Loại bút này thường được thực hiện vào cuối kỳ kế toán để làm căn cứ cho bản báo cáo tình hình tài chính doanh nghiệp.

Cũng giống như các loại bút toán khác, bút toán khóa sổ được phân chia ra làm nhiều loại khác nhau. Cụ thể gồm có:

• Thực hiện việc phân bổ các khoản chi dài hạn, khoản chi ngắn hạn và trích khấu hao tài sản cố định.
• Tập hợp các khoản chi phí phát sinh của doanh nghiệp và tính mức giá thành cho từng sản phẩm.
• Thực hiện kiểm kê số lượng và tình hình chất lượng của các loại tài sản cố định, số lượng hàng tồn kho. Quỹ tiền mặt hiện có trong doanh nghiệp và đối chiếu các số liệu này với sổ phụ ngân hàng để đưa ra phương án xử lý chênh lệch thiếu hoặc thừa.
• Liệt kê các chi phí trích trước trong quá trình phát sinh ở trong năm của doanh nghiệp nhưng chưa có hóa đơn, chứng từ đầy đủ.
• Đối chiếu chênh lệch với các khoản nợ công, nếu có chênh lệch thì cần có các biện pháp điều chỉnh kịp thời và khấu trừ khoản nợ công đó.
• Lập dự phòng cho các mặt hàng có thể tồn kho và dự phòng những khoản nợ cần phải thu mà khó đòi. Thực hiện dự phòng đầu tư tài chính và hoàn lại khoản dự phòng.

Lời kết

Các thuật ngữ liên quan đến chuyên ngành đều rất khó hiểu nếu không nắm rõ những kiến thức nền cơ bản. Hy vọng với những thông tin chia sẻ trên đây đã giúp bạn đọc hiểu rõ hơn về “Bút toán là gì?”