Hệ số Beta và những điều cần biết

Hệ số Beta là gì? 

Nhiều nhà đầu tư khi mới tham gia thị trường chứng khoán luôn có thắc mắc về những sự biến đổi chung của thị trường, cổ phiếu cũng như các danh mục đầu tư của mình. Để trả lời được các câu hỏi này thì cần sử dụng và tính toán hệ số Beta, nhưng để tính toán được hệ số Beta lại không dễ dàng và không phải ai cũng có thể làm được. Trong chứng khoán, hệ số Beta (B) hay còn gọi là mức độ rủi ro được hiểu là mức độ biến động của mỗi loại cổ phiếu hay danh mục cổ phiếu mà nhà đầu tư rót vốn mỗi khi thị trường có những thay đổi. Dựa vào hệ số Beta nhà đầu tư có thể tính toán được mức độ rủi ro của một cổ phiếu thông qua đó sẽ lựa chọn xem đâu là cổ phiếu thuộc “khẩu vị” ưa thích của mình. Vì có những cổ phiếu có mức độ rủi ro thấp nhưng cũng có cổ phiếu có mức độ rủi ro cao nên nhà đầu tư sẽ có những lựa chọn cụ thể phù hợp với mục tiêu của mình. 

Cách tính hệ số Beta

Công thức tính hệ số B:

Beta = Cov(Ri,Rm) / Var(Rm)

Trong đó:

• Cov (Covariance) (Ri,Rm) là hiệp phương sai của tỷ suất sinh lời của cổ phiếu và tỷ suất sinh lời của thị trường.
• Var (Variance) (Rm) là hương sai của tỷ suất sinh lời của thị trường.
• Ri là tỷ suất sinh lời của cổ phiếu
• Rm là tỷ suất sinh lời của thị trường chung.

Song, nhà đầu tư có thể tính toán đơn giản vì những số liệu này sẽ được cung cấp bởi chính những công ty chứng khoán. 

Công thức tính tỷ suất sinh lời của thị trường:

R = (P1 – P0)/ P0

• P1 là giá đóng cửa phiên hiện tại xét.
• P0 là giá đóng cửa phiên trước

Ví dụ khi muốn tính hệ số B của danh mục với thông tin đã biết hệ số cụ thể trên từng cổ phiếu. Trong đó, danh mục bao gồm các cổ phiếu lần lượt là TCB (beta= 1.4, tỷ trọng là 30%), cổ phiếu FPT (beta = 1.2, tỷ trọng 40%) và cổ phiếu MWG (beta = 1.2, tỷ trọng là 30%). 

Từ những dữ liệu này có thể tính ra hệ sống trên tổng danh mục của các cổ phiếu này như sau: 

X= 1.4×0.3 + 1.2×0.4 + 1.2×0.3= 1.26. Điều này có nghĩa khi thị trường có sự tăng trưởng 10% thì các danh mục đầu tư của bạn cho những cổ phiếu này cũng sẽ tăng 12,6% và ngược lại. 

Ý nghĩa của hệ số beta trong chứng khoán

Muốn sử dụng hệ số Beta một cách chính xác thì nhà đầu tư cần phải hiểu được ý nghĩa của hệ số này trước khi áp dụng vào thực tiễn như sau:

Hệ số B = 1: Đây là trường hợp mà mức độ biến động của những loại cổ phiếu sẽ tương ứng với mức độ biến động chung đang diễn ra trên thị trường. Ví dụ như thị trường chung tăng 2% thì cổ phiếu có beta cũng bằng 2 hoặc tăng 2% theo vậy. 

Hệ số B > 1: Đối với trường hợp này thì mức độ biến động của cổ phiếu sẽ lớn hơn so với mức độ biến động trên thị trường. Trường hợp hệ số trên là 1.5 thì khi thị trường tăng 4% thì cổ phiếu của bạn cũng sẽ tăng 4% x 1.5 = 6%.

Hệ số B trong khoảng 0 < beta < 1: Đây là khoảng dao động mà mức độ biến động của cổ phiếu sẽ thấp hơn so với thị trường chung. Ví dụ hệ số B là 0.5 thì nếu thị trường tăng 10% cổ phiếu của bạn sẽ chỉ tăng một nửa là 5%. Ngược lại, khi thị trường chung giảm 10% thì cổ phiếu của bạn lại chỉ giảm một nửa là 5%.

Hệ số B = 0: Mức độ biến động của thị trường chung sẽ không ảnh hưởng đến giá cổ phiếu này trong bất cứ trường hợp nào. 

Hệ số B < 0: Đây là trường hợp mà thị trường chung tăng thì cổ phiếu sẽ giảm và ngược lại thị trường chung giảm thì cổ phiếu sẽ tăng. Tuy nhiên việc hệ số bé hơn không là rất hiếm trên thị trường chứng khoán Việt Nam. 

Ý nghĩa của hệ số Beta trong chứng khoán

Bên cạnh việc thể hiện mức độ rủi ro trong chứng khoán thì hệ số Beta còn đóng một số vai trò cực kì quan trọng mà nhà đầu tư cần phải chú ý như sau: 

• Thực chất hệ số beta nêu lên mối tương quan giữa cổ phiếu với những biến động thị trường, nhờ vậy mà nhà đầu tư có thể tính toán được tỷ suất sinh lời dự kiến của bản thân. Một số trang web khác nhau thì chỉ số cũng sẽ khác nhau do cách tính khác và thời điểm tính toán cũng khác. Vì thế, nhà đầu tư nên chọn những trang web và những chỉ số tham khảo có tính chính xác cao. 
• Thông qua việc tính toán hệ số thì nhà đầu tư sẽ có cơ sở để lựa chọn  những cổ phiếu có mức độ rủi ro phù hợp với những tiêu chí và mục tiêu của bản thân đang muốn đầu tư. 
• Hệ số B là một yếu tố quan trọng đối với mô hình định giá tài sản để giúp nhà đầu tư phân tích thêm về những nhận định cũng như định giá cổ phiếu một cách đúng đắn. 
• Phân tích hệ số Beta sẽ giúp nhà đầu tư biết họ cần gì và loại cổ phiếu nào mới phù hợp với họ. 
• Dựa vào hệ số Beta nhà đầu tư sẽ có cơ sở để so sánh sự biến động giá cổ phiếu của doanh nghiệp này với doanh nghiệp khác hoặc vowsia thị trường chung. Đây là điều hết sức quan trọng để có để đưa ra những quyết định đầu tư phù hợp với tài chính của cá nhân và tình hình thị trường. 
• Hệ số Beta thể hiện mức độ rủi ro giữa cổ phiếu với biến động chung của thị trường, chính vì thế khi chỉ số này thay đổi có nghĩa là thị trường đang xảy ra những biến động lớn ảnh hưởng đến giá cổ phiếu. 

Hệ số Beta đóng vai trò quan trọng trên thị trường chứng khoán khi nhà đầu tư muốn tìm hiểu về tỷ lệ rủi ro hoặc các biến động có thể xảy ra trên thị trường. Tuy nhiên, cần phải tính toán một cách chính xác kết hợp với những chỉ số dự đoán khác thì mới cho ra kết quả đúng.