Đại lý là gì? Các hình thức và đặc điểm của các đại lý hiện nay

Đại lý là gì?

Đại lý (agency) được biết đến là đơn vị đại diện bán hàng cho các thương hiệu, doanh nghiệp. Có thể nói, đại lý chính là cầu nối liên kết giữa khách hàng và nhà sản xuất sản phẩm. Với tư cách là nhà phân phối được ủy quyền, các đại lý sẽ được nhà sản xuất trực tiếp thông báo tất cả các thông tin liên quan tới sản phẩm như giá thành, công dụng, chất lượng...

Đại lý cũng sẽ được ủy quyền theo hợp đồng để đứng ra trưng bày và buôn bán các sản phẩm của doanh nghiệp, thậm chí, họ có thể đăng ký bán độc quyền một sản phẩm nào đó của doanh nghiệp ở một khu vực cụ thể.

Về phía khách hàng, họ cũng sẽ yên tâm khi mua sản phẩm tại đại lý, vì họ biết mình đang mua hàng với một đơn vị kinh doanh được ủy quyền trực tiếp từ nhãn hàng, doanh nghiệp.

Các đặc điểm chung của hình thức đại lý

Đại lý là mối quan hệ liên kết giữa bên giao đại lý và bên đại lý

Bên giao đại lý bao gồm thương nhân/công ty giao hàng hóa hoặc đơn vị được doanh nghiệp ủy quyền. Trong khi đó, cá nhân, tổ chức tiếp nhận sản phẩm, dịch vụ để trở thành đại lý, hoặc nhận tiền mua hàng để làm đại lý, hoặc đơn vị được chính doanh nghiệp ủy quyền được gọi là bên đại lý.

Theo Luật thương mại, điều 167 quy định: Cả bên giao hàng đại lý và bên đại lý phải là thương nhân, tức các tổ chức kinh tế hợp pháp, có đăng ký giấy phép kinh doanh.

Mối quan hệ thương mại giữa bên giao đại lý và bên đại lý được xác lập trên quan hệ hợp đồng

Trong Luật Thương mại năm 2005, điều 168 ghi rõ: "Hợp đồng đại lý phải được lập thành văn bản hoặc bằng hình thức khác có giá trị pháp lý tương đương."

Các hình thức khác có giá trị tương đương với văn bản bao gồm điện báo, fax, thông điệp dữ liệu, telex và các hình thức khác theo đúng quy định của pháp luật.

Cả hai bên đều phải đạt được sự đồng thuận về các điều khoản trong hợp đồng như:

• Quyền và nghĩa vụ của các bên liên quan.
• Hiệu lực của hợp đồng đại lý là bao lâu. 
• Mức thù lao mà bên đại lý sẽ được nhận. 
• Hình thức hoạt động của đại lý.
• Hàng hóa và dịch vụ mà đại lý được phép kinh doanh.

Bên giao đại lý là chủ sở hữu của hàng hóa hoặc tiền giao cho bên đại lý Trong quá trình hoạt động thương mại của đại lý, bên đại lý không phải người mua hàng, mà chỉ là người nhận hàng từ bên giao đại lý và bán lại cho bên thứ ba. Quyền sở hữu hàng hóa chỉ được chuyển từ bên giao đại lý đến cho bên thứ ba khi hàng hóa đã được bán.

Các hình thức đại lý

Theo quy định hiện hành của pháp luật Việt Nam, có 3 hình thức đại lý được công nhận bao gồm: Đại lý bao tiêu, đại lý độc quyền và tổng đại lý mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ. Dưới đây là đặc điểm cùng từng hình thức đại lý.

Đại lý bao tiêu

Đại lý bao tiêu là hình thức đại lý mà bên đại lý thực hiện việc mua, bán trọn vẹn một khối lượng hàng hoá hoặc cung ứng đầy đủ một dịch vụ cho bên giao đại lý.

Các đại lý hoạt động dưới hình thức này sẽ được bên doanh nghiệp cung cấp hàng hóa ấn định một mức giá giao hàng dành cho đại lý, tuy vậy giá thành của sản phẩm hoặc dịch vụ khi được bán ra thị trường sẽ do đại lý quyết định. Mặc dù vậy, cũng có trường hợp, mức giá bán của sản phẩm hoặc dịch vụ là do phía doanh nghiệp quyết định. Điều này sẽ tùy thuộc vào thỏa thuận giữa hai bên.

Ví dụ một số đại lý của các hãng xe như Vinfast, Honda... bên giao đại lý sẽ ấn định một mức giá cho bên đại lý, nhưng mức giá bán ra thị trường sẽ là do bên đại lý quyết định.

Đại lý độc quyền là gì?

Đại lý độc quyền là hình thức bên giao đại lý chỉ giao cho một đại lý mua hoặc bán một hoặc một số mặt hàng hoặc cung ứng một hoặc một số loại hình dịch vụ nhất định ở tại một khu vực địa lý nhất định.

Hình thức đại lý độc quyền bị hạn chế về phạm vi hoạt động kinh doanh do họ chỉ được bán một số loại mặt hàng nhất định trong một khu vực phạm vi nhất định đã được ghi trong hợp đồng. Tuy vậy, họ cũng là đơn vị duy nhất được doanh nghiệp chỉ định và phân phối mặt hàng nên sẽ hạn chế được sự cạnh tranh trong một khu vực nhất định.

Ví dụ di động Việt, một hệ thống bán lẻ điện thoại di động, phụ kiện, máy tính bảng, laptop, đồng hồ thông minh, đồ công nghệ, đang là đại lý ủy quyền chính thức của Apple tại Việt Nam.

Tổng đại lý mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ

Tổng đại lý mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ là hình thức đại lý mà bên đại lý tổ chức một hệ thống đại lý trực thuộc để thực hiện việc mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ cho bên giao đại lý.

Tổng đại lý sẽ xây dựng lên 1 hệ thống bao gồm nhiều đại lý nhỏ trực thuộc, tất cả đều có chức năng mua bán hoặc cung ứng hàng hóa/dịch vụ. Tổng đại lý sẽ là người đại diện pháp lý cũng như tư cách pháp nhân cho các đại lý trực thuộc mình.

Ví dụ tổng đại lý phân phối điều hòa Panasonic là công ty Điện lạnh Điện máy Hà Nội

Các hình thức khác

Thực tế hiện nay, cũng có một số hình thức đại lý được pháp luật Việt Nam cho phép như: đại lý hoa hồng, đại lý cấp 1, đại lý cấp 2, đại lý cấp 3... sự phân cấp đại lý sẽ phụ thuộc vào thỏa thuận của bên giao đại lý và bên đại lý.

Thù lao của đại lý

Lợi nhuận mà đại lý được nhận, trừ trường hợp có thỏa thuận khác, còn thông thường dưới hình thức hoa hồng hoặc chênh lệch giá.

Trong trường hợp hai bên có thỏa thuận

Trường hợp bên giao đại lý ấn định giá mua, giá bán hàng hóa hoặc giá cung ứng dịch vụ cho khách hàng thì bên đại lý được hưởng hoa hồng tính theo tỷ lệ phần trăm trên giá mua, giá bán hàng hóa hoặc giá cung ứng dịch vụ. Trường hợp bên giao đại lý không ấn định giá mua, giá bán hàng hoá hoặc giá cung ứng dịch vụ cho khách hàng mà chỉ ấn định giá giao đại lý cho bên đại lý thì bên đại lý được hưởng chênh lệch giá. Mức chênh lệch giá được xác định là mức chênh lệch giữa giá mua, giá bán, giá cung ứng dịch vụ cho khách hàng so với giá do bên giao đại lý ấn định cho bên đại lý.

Trong trường hợp hai bên không thỏa thuận

• Mức thù lao thực tế mà các bên đã được trả trước đó.
• Trường hợp không áp dụng được điểm a khoản này thì mức thù lao đại lý là mức thù lao trung bình được áp dụng cho cùng loại hàng hóa, dịch vụ mà bên giao đại lý đã trả cho các đại lý khác.
• Trường hợp không áp dụng được điểm a và điểm b khoản này thì mức thù lao đại lý là mức thù lao thông thường được áp dụng cho cùng loại hàng hóa, dịch vụ trên thị trường.

Tổng kết

Thông qua bài viết trên, mong rằng bạn đã hiểu rõ hơn về đại lý là gì và tìm thấy những thông tin hữu ích cho bản thân mình. Chúc bạn sẽ thành công trong công việc!