Khái niệm Module cát và cách tính Module từng loại cát

Khái quát về cát xây dựng

Cát xây dựng bao gồm tất cả các loại cát có kích thước nằm trong khoảng từ 0,625 tới 2mm (theo thang đo Hoa Kỳ) hoặc từ 0,05 tới 1mm (theo thang đo Nga và Việt Nam) được sử dụng trong mục đích xây dựng, thi công công trình. Trong khi đó kích thước của cuội/sỏi dao động trong khoảng từ 2 tới 64mm (theo thang đo Mỹ) hoặc từ 1 tới 3mm (theo thang đo Nga). 

Cát xây dựng bao gồm các loại phổ biến như cát vàng, cát đen, cát bê tông, cát xây tô và cát san lấp... 

Các loại vật liệu như cát bê tông, cát xây tô sẽ được loại bỏ các tạp chất, đảm bảo tiêu chuẩn kích thước hạt tuân theo TCVN 1770-86 trước khi đưa vào sử dụng.

Cát xây tô - Cát trộn vữa xây trát

Cát xây tô là loại cát có hạt mịn, sạch thường dùng trong thi công làm phẳng bề mặt tường sau khi tô-trát. Cát xây tô không thể thiếu đối với mỗi công trình nhà cửa, đặc biệt là các công trình dân dụng.

Mô đun cát xây tô không được nhỏ hơn 0,7. Thành phần hạt có yêu cầu: Hàm lượng muối gốc sunfat, sunfit không hơn 1% khối lượng hạt; hàm lượng hữu cơ, bùn sét không hơn 5% khối lượng; không chứa hàm lượng sỏi với kích thước đường kính từ 5 tới 10mm; không chứa các tạp chất dạng cục hoặc sét, á sét;

Cát bê tông - Loại cát vàng có kích thước hạt lớn

Mô đun của cát vàng hạt lớn thường dao động từ 2 tới 3,3.

Thành phần hạt yêu cầu: hàm lượng muối gốc sunfit, sunfat không hơn 1% khối lượng; hàm lượng sỏi có kích thước đường kính từ 5 tới 10mm không hơn 5% khối lượng; hàm lượng mica không quá 1% khối lượng; 

Theo tiêu chí Module có thể chia cát bê tông ra 2 loại, bao gồm:

Cát bê tông loại 1: phục vụ các hạng mục, dự án quan trọng. Yêu cầu loại cát này cần được làm sạch, không lẫn các tạp chất, kích thước hạt tròn, đều. Trước khi pha trộn, cát bê tông cần được làm sạch và được kiểm soát bằng cân điện tử, thí nghiệm xác định thành phần hạt và module cát. Cát bê tông loại 1 thường có module lớn hơn 2.

Nguồn khai thác chủ yếu của cát bê tông loại 1 là ở các khu vực ven sông như sông Hồng, sông Lô hoặc các con suối, sông lớn... vì cát ở đây thường ít lẫn tạp chất, sạch, tiết kiệm thời gian xử lý trước khi đưa vào sử dụng. Cát bê tông loại 1 phục vụ các công trình có yêu cầu cao về cường độ như sàn bê tông dự ứng lực, dầm...

Cát bê tông loại 2 là loại cát bê tông đã được sàng, lọc cẩn thận, chỉ sau cát loại 1 và thường có module từ 1,5 tới 2. Cát bê tông loại 2 thường sử dụng trong thi công trộn bê tông, xây tô thường. Nguồn khai thác cát bê tông loại 2 thường ở các khu vực như mỏ cát sông Hồng, sông Lô... và được ứng dụng trong các công trình thi công nền đường bê tông, cấu kiện bê tông đúc sẵn như tấm đan bê tông, ống cống bê tông...

Cát san lấp

Đây là loại cát có kích thước hạt nhỏ mịn, thường được khai thác ở khu vực các con sông có hàm lượng phù sa nhiều. Đây chính là lý do cát san lấp thường có màu sẫm tối do có lượng tạp chất cao. Cát san lấp thường phục vụ chủ yếu hoạt động thi công làm lớp nền, móng cho các công trình có lớp nền yếu hoặc các loại nền đất sét pha nhão, nền đất bùn, đất cát pha... loại lớp nền yếu có độ dày dưới 3m. 

Khái niệm Module độ lớn cát xây dựng

Module độ lớn của vật liệu cát xây dựng là thông số, số liệu thể hiện độ thô, mịn của hạt cát. Thông số này thể hiện phần trăm tích luỹ của hạt cát trên các loại sàng cỡ 4, 8, 16, 50 và 100 sau đó cộng dồn và chia cho 100.

• Phân loại module cát theo tiêu chuẩn TCVN

Các tiêu chí đối chiếu theo TCVN 7470:2006 về "Yêu cầu kỹ thuật - Cốt liệu cho bê tông và vữa" và tieu chuẩn TCXD 127:1985 "Cát mịn để làm bê tông và vữa xây dựng". Trong đó:

Cát có module độ lớn từ 0,7 - 1,5 sử dụng trong thi công vữa mác bằng hoặc nhỏ hơn M5

Cát có module độ lớn từ 1,5 đến 2 sử dụng trong thi công vữa mác M7,5.

Phân loại module cát theo định mức công trình

Tuỳ theo định mức công trình và thi công cấp phối vữa xây mà phân loại sử dụng cát có module độ lớn phù hợp.

Đối với xi măng PC30:

Cát có module độ lớn từ 0,7-1,4 phục vụ thi công vữa mác M7,5.

Cát có module độ lớn từ 1,5 - 2 phục vụ thi công vữa mác M10.

Đối với xi măng PC40

Cát có module độ lớn từ 0,7-1,4 phục vụ thi công vữa mác M10.

Cát có module độ lớn từ 1,5 - 2 phục vụ thi công vữa mác M12,5.

Lưu ý về việc sử dụng cát mịn trong thi công vữa xây dựng

Để sử dụng cát mịn trong sản xuất vữa xây dựng, cần áp dụng các thí nghiệm xác định thành phần hạt, tính chất cơ lý để xác định tính khả thi của công trình và loại bỏ những thành phần hạt không đáp ứng yêu cầu. Tuy nhiên, trong thực tế các loại cát thường được sử dụng trong thiết kế vữa xây bao gồm:

• Các loại cát có module độ lớn hơn 2 phục vụ trong thi công đổ bê tông: cát đúc, cát vàng.
• Các loại cát có module độ lớn từ 1,5 tới 2 phục vụ trong thi công vữa xi măng trong xây tường: cát mịn, cát xây.
• Các loại cát có module độ lớn từ 0,7 đến 1,4 phục vụ trong thi công vữa xi măng để trát tường: cát xây tô, cát mịn.

Như vậy, sử dụng cát mịn trong thiết kế, thi công vữa xây là hoàn toàn phù hợp tuy nhiên cần lựa chọn loại cát mịn có module độ lớn phù hợp với tính chất, định mức từng công trình. 

Trên đây là những thông tin đầy đủ, mới nhất về module độ lớn của cát xây dựng. Hy vọng sẽ giúp quý khách hàng có cái nhìn tổng quan, chi tiết về thông số vật liệu này và có những áp dụng phù hợp trong thi công công trình.