Hòa giải trong giải quyết tranh chấp đất đai (Phần 9)

Ý nghĩa của hòa giải trong giải quyết tranh chấp đất đai

Với hiệu quả thiết thực của mình, hòa giải trong giải quyết tranh chấp đất đai thực sự có vai trò quan trọng trong đời sống nhân dân

Thứ nhất, việc hòa giải trong giải quyết tranh chấp đất đai đã góp phần giữ gìn đoàn kết trong nội bộ nhân dân, củng cố, phát huy những tình cảm và đạo lý truyền thống tốt đẹp trong gia đình và cộng đồng, xây dựng tình làng, nghĩa xóm đầm ấm, đùm bọc, giúp đỡ nhau, xây dựng xã hội bình yên, tăng cường tình đoàn kết trong nhân dân phòng ngừa, hạn chế vi phạm pháp luật, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội.

Thử hai, hoạt động hoà giải góp phần tích cực trong việc hạn chế đơn thư khiếu nại, tố cáo tràn lan, vượt cấp, kéo dài. Mỗi vụ việc xảy ra ở UBND xã, phường, thị trấn nếu được hòa giải, giải quyết kịp thời sẽ tiết kiệm được thời gian, công sức, tiền bạc của chính các bên tranh chấp, cũng như của các cơ quan nhà nước như chính quyền địa phương, tòa án. Nếu hòa giải thành ở tòa án thì tòa án không phải mở phiên tòa xét xử, tòa án ra quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự và vụ án được giải quyết dứt điểm không bị khiếu nại, kháng nghị (nếu có thì thực tế rất ít xảy ra). Thực tế nhiều trường hợp hòa giải thành giúp các đương sự khắc phục được mâu thuẫn, hậu quả do tranh chấp gây ra và củng cố tình tình đoàn kết tưởng đã mất đi khi tranh chấp xảy ra.

Thứ ba, hòa giải giúp các bên đương sự giải quyết song nhanh chóng vụ việc của mình. Neu ở xã, phường thị trấn hòa giải thành thì các đương sự sẽ tự thực hiện giải quyết vụ việc tranh chấp của mình mà không cần có cơ quan nhà nước cưỡng chẻ hay can thiệp. Đối với những vụ việc tranh chấp đất đai phải đưa ra tòa án giải quyết nếu hòa giải thành thì việc thực hiện các quyết định của tòa án sẽ được các đương sự tự nguyện thực hiện mà không phải cưỡng chế thi hành án.

Thử tư, hòa giải trong giải quyết tranh chấp đất đai có ý nghĩa quan trọng đối với công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cho nhân dân. Bằng việc vận dụng những quy định của pháp luật để giải thích, phân tích, thuyết phục các bên tranh chấp, hoà giải viên (thẩm phán, hội đồng xét xử) góp phần nâng cao hiểu biết pháp luật và quan trọng hơn là cảm hoá, giáo dục ý thức nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật cho các bên.

Qua phân tích trên cho thấy xã hội ngày càng phát triển đất đai trở thành tài sản có giá trị nên tranh chấp đất đai đã diễn ra ở hầu hết các địa phương trong cả nước. Tranh chấp đất đai không chỉ ảnh hưởng đến lợi ích của các bên tham gia tranh chấp mà còn ảnh hưởng đến lợi ích của nhà nước. Tranh chấp đất đai cũng tác động không tốt tới tâm lý, tinh thần của các bên, gây nên tình trạng mất ổn định, bất đồng trong nội bộ nhân dân. Việc giải quyết tranh chấp bằng con đường hòa giải là một phương thức giải quyết tranh chấp ưu việt, đem lại nhiều hiệu quả thiết thực vừa thể hiện quyền tự định đoạt, quyền tự quyết của các bên đương sự và lại không tốn kém tiền bạc, thời gian và công sức khi tiến hành giải quyết tranh chấp.

Một số quan điểm về tranh chấp đất đai, hòa giải dưới nhiều góc độ khác nhau để từ đó làm rõ khái niệm về hòa giải trong giải quyết tranh chấp đất đai. Tác giả cũng đã xem xét các nội dung liên quan đến tranh chấp đất đai như: đặc điểm của tranh chấp đất đai; các dạng tranh chấp đất đai ... để từ đó làm rõ bản chất của hòa giải trong giải quyết tranh chấp đất đai.

Những vấn đề lý luận về hòa giải trong giải quyết tranh chấp đất đai cũng được lác giả đề cập đến như: các nguyên tắc của hòa giải trong giải quyết tranh chấp đất đai; quy trình hòa giải; các yếu tố tác động đến hòa giải giải trong giải quyết tranh chấp đất đai. Hòa giải trong giải quyết tranh chấp đất đai có bản chất và nội dung khác với các tranh chấp kinh tế, thương mại, lao động...Việc tìm hiểu rõ nội dung của phương thức giải quyết tranh chấp sẽ giúp những người làm công tác hòa giải cơ sở, chính quyền địa phương, các tổ chức xã hội, thẩm phán và những người tham gia hòa giải khác làm tốt công việc của mình và đem lại hiệu quả cho các bên tranh chấp cũng như cho xã hội.

Ở nước ta các quy định về hòa giải trong giải quyết tranh chấp nói chung và trong giải quyết tranh chấp đất đai nói riêng đang ngày càng hoàn thiện để đáp ứng các yêu cầu của xã hội. Do đó cần thiết nghiên cứu thực tế trong nước và kinh nghiệm quốc tế về cơ chế hòa giải, tổ chức, mô hình và phương thức hòa giải để xây dựng hệ thống pháp lý nước ta ngày càng hoàn thiện và hoạt động có hiệu quả hơn.