Thực trạng pháp luật về hòa giải trong giải quyết tranh chấp đất đai (Phần 8)

Hiệu lực của quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự tòa án

Khi các bên đương sự thỏa thuận được nội dung tranh chấp đất đai thì tòa án biên bản hòa giải thành. Biên bản hòa giải thành ở tòa án có giá trị pháp lý là căn cứ để tòa án ra quyết định công nhận sự thoả thuận của các đương sự và quyết định hiệu lực pháp luật ngay sau khi được ban hành và không bị kháng cáo, kháng ng theo thủ tục phúc thẩm.

Quyết định công nhận sự thoả thuận của các đương sự chi thể bị kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm nếu có căn cứ cho ràng sự thoả thuị đó là do bị nhầm lẫn, lừa dối, đe doạ hoặc trái pháp luật, trái đạo đức xã hội.

Quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự có bản chất và hiệu lực một bản án của tòa án, nó có tính cưỡng chế thi hành và các bên tranh chấp cón ghĩa vụ và trách nhiệm thi hành nghiêm chỉnh quyết định của tòa án.

Một đặc điểm riêg biệt của hiệu lực quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự khác với tòa án tuyên là quyết định có hiệu lực thi hành ngay khi được ban hành, các đương sự và những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan không có quyền kháng cáo.

Quy định này nhằm bảo vệ ý chí không chỉ của một bên tranh chấp mà là bảo vệ cho tất cả các bên tranh chấp. Khi các bên đã nhất trí thỏa thuận đồng ý cách giải quyết tranh chấp bằng hòa giải tại tòa án và đưa ra được kết quả hòa giải thì không thể thay đổi được quyết định của mình vì đó chính là ý chí chủ quan của các đương ụ chứ không phải của thẩm phán hay Hội đồng xét xử. Đồng thời quy định cũng bảo ẽ sự nghiêm minh của pháp luật.

Pháp luật hiện hành chưa quy định cụ thể về hình thức và điều kiện fl giải tranh châp đât đai nhât là ở cơ sở, ƯBND xã, phường, thị trấn dần đến hoạt động hòa giải ở địa phuơng nhiều khi còn mãng tính hình thức, hiệu quả đem lại chưa cao.

Hòa giải tranh chấp đất đai trong những năm qua ở các địa phương UBND xã. phường, thị trấn và tòa án đã đạt được nhiều thành công làm giảm tình trạng tranh chấp kéo dài gây phí tổn cho người dân và nhà nước.

Tuy nhiên, trên thực tế vần tồn tại những bất cập về cách thức thực hiện hòa giải, thành phần tham gia hòa giải, giá trị pháp lý của biên bản hòa giải, trình tự thủ tục hòa giải.... và một điều thực tế cho thây trình độ hiêu biêt pháp luật và nhận thức vê vai trò hòa giải của người được giao nhiệm vụ là đứng ra hòa giải các vụ tranh chấp đất đai còn nhiều hạn chế.

Pháp luật hiện hành chưa quy định đầy đủ các điều kiện, hình thức và những yêu cầu về hòa giải ở địa phương trước khi được tòa án thụ lý vụ án. Pháp luật hiện hành chưa quy định cụ thể thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai của tòa án.

Thủ tục hòa giải tòa án các cấp mà mới chỉ quy định thủ tục ở cấp sơ thẩm, phúc thẩm nhưng quy định chưa rõ ràng và thông nhât. Trong những năm vừa qua công tác hòa giải tranh chấy đất đai đã được tòa án các cấp chú trọng và đạt được nhiều kết quả tốt làm giảm tình trạng kiện tụng kéo dài nhiều năm và qua nhiều cấp tòa xét xử khác nhau.

Như thực tể nhiều khi các thẩm phán vẫn chưa thực sự tâm huyết với nhiệm vụ hòa giai nhiều khi chỉ coi là một thủ tục bắt bộc phải làm mà không tìm hiểu rõ tâm tư. nguyện vọng của các bên và không tìm ra tiếng nói chung cho các bên tranh chấp dẫn đển kết quả hòa giải còn hạn chế.