Hiện tượng chảy máu chất xám là gì? Nguyên nhân và cách khắc phục

Hiện tượng chảy máu chất xám là gì? 

Hiện tượng chảy máu chất xám là một cách nói trừu tượng. Chất xám ở đây là trí tuệ của con người. Hiện tượng chảy máu chất xám sự di chuyển nguồn nguồn nhân lực có kiến thức, trình độ và tay nghề từ một quốc gia này sang một quốc gia khác có trình độ phát triển kinh tế xã hội cao hơn hơn để có điều kiện làm việc, học tập tốt hơn. 

Mức độ nghiêm trọng của hiện tượng chảy máu chất xám sẽ được thể hiện qua biểu đồ về số lượng lao động có tay nghề di cư. Nếu số lượng người này di cư càng nhiều chứng tỏ chảy máu chất xám càng lớn và quốc gia đó phải có sự xem xét lại nếu không muốn mất hết nhân tài. 

Các quốc gia phát triển hiện nay đang có xu hướng bỏ tiền để đầu tư cho nguồn lao động ở những nước nghèo với mong muốn giảm thiểu chi phí về tiền công. Khi đào tạo xong, người lao động đủ tiêu chuẩn sẽ được đưa sang nước các nước này để làm việc. Thu nhập ở đó thường cao hơn so với thu nhập khi làm việc tại Việt Nam.

Tại sao lại xảy ra hiện tượng chảy máu chất xám? 

Để giải thích cho hiện tượng này vô cùng đơn giản, nó chỉ có một nguyên nhân duy nhất đó là kinh tế. Với các quốc gia nghèo nàn, lạc hậu, họ không thể đáp ứng được nhu cầu việc làm thu nhập cao cho nguồn nhân lực chất lượng nên việc di cư để có cơ hội có thu nhập tốt hơn là hết sức cần thiết.

Hiện tượng chảy máu chất xám này thường diễn ra chủ yếu ở các quốc gia đang phát triển thường do các nước này có quá nhiều lao động phổ thông nên  bị dư thừa trong khi nguồn lao động ở các nước phát triển lại bị thiếu hụt trầm trọng. Điều này xảy ra trong một thời gian dài bắt buộc các nước phải có chính sách nhập khẩu lao động để đáp ứng được những nhu cầu về việc làm cấp bách. 

Không ai muốn tha phương đi cầu thực song những chính sách kinh tế trong nước đưa ra lại chưa đủ thuyết phục họ ở lại. Chính áp lực của cuộc sống xoay quanh cơm áo gạo tiền khiến người ta phải suy nghĩ và tìm ra hướng đi mới có tương lai hơn để dựng xây sự nghiệp. 

Có vô vàn lý do dẫn đến hiện tượng chảy máu chất xám nhưng chủ yếu là do nguyên nhân khách quan đến từ nội tại của quốc gia. Tình trạng chảy máu chất xám càng nghiêm trọng bao nhiêu chứng tỏ nền kinh tế của quốc gia đó đang gặp tình trạng báo động bấy nhiêu. 

Hậu quả của việc chảy máu chất xám là gì? 

Việc hiểu ý nghĩa của hiện tượng chảy máu chất xám là gì rất quan trọng. Khi bàn về hiện tượng chảy máu chất xám, chúng ta nên đứng trên phương diện của một quốc gia để nói chứ không nên bàn dựa trên lập trường của một cá nhân. 

Đối với cá nhân, việc di cư sang nước ngoài học tập và làm việc là một điều tốt đẹp với họ. Điều này giúp họ có thu nhập cao hơn, tương lai sáng lạn hơn. Và khi về nước, họ sẽ có một số vốn lớn để làm ăn và lập nghiệp, điều mà nước sở tại không đáp ứng được. Mặt khác, nhiều phi vụ hợp tác làm ăn do việc móc nối được với người bản xứ cũng là một ưu điểm giúp cá nhân phát triển kinh tế tốt hơn,... Tuy nhiên, đó là ở phương diện cá nhân, còn chúng ta sẽ bàn đến nó theo tinh thần chung của một đất nước.

Những người di cư sang nước ngoài thường sẽ không muốn trở về sống nghèo khổ như trước đây. Như vậy, đất nước đã mất đi một nhân tài góp phần giúp đất nước phát triển. Theo lý thuyết kinh tế học, con người là nhân tố hàng đầu giúp quốc gia phát triển hơn cả tài chính hay môi trường. 

Một quốc gia chảy máu chất xám sẽ tốn rất nhiều thời gian để đầu tư vào lĩnh vực giáo dục trẻ em, đây là một vấn đề nan giải. Điều này có thể kinh tế của một quốc gia đi lùi trong rất nhiều năm. 

Các biện pháp ngăn chặn hiện tượng chảy máu chất xám là gì? 

Tình hình chảy máu chất xám tại Việt Nam 

Tại Việt Nam, theo ước tính các du học sinh sau khi tốt nghiệp tại các trường ở nước ngoài thì có đến 70% là không quay trở về nước. Một mối quan tâm khác khá nổi trong thời gian gần đây là các nhà vô địch trong cuộc thi Đường lên đỉnh Olympia từ năm 1999 cho tới nay tất cả đều ra nước ngoài du học duy nhất chỉ có 2 người là trở về làm việc và cống hiến cho nước nhà. Đây được coi là thực trạng đáng báo động cho Bộ Giáo dục khi nhân lực chất lượng cao đang bị chảy máu nghiêm trọng. 

Tuy nhiên, trong thời gian gần đây, nước ta cũng đã có những chính sách thu hút nhân tài về nước. Điều này khiến hiện tượng chảy máu chất xám dần lắng xuống. Vậy chúng ta đã thực hiện những biện pháp gì để thoát khỏi cơn khủng hoảng về chất xám này? Đó là một vấn đề lớn nhưng để giải quyết thì cần dựa trên sự việc nhỏ. Một số nguyên nhân và cách khắc phục hiện tượng này có thể tham khảo dưới đây.

Biện pháp khắc phục hiện tượng chảy máu chất xám tại Việt Nam 

Đối với người lao động trí thức cao nói ở Việt Nam không có tương lai, chúng ta sẽ sử dụng chức quyền để thu hút họ. Chúng ta tạo ra nhiều chức vụ quản lý khác nhau trong doanh nghiệp sau đó mời họ về làm việc và đảm nhận 1 vị trí mà chắc chắn họ sẽ thích thú. 

Đối với những nhân tài chú trọng về thu nhập, chúng ta thường có mức thu nhập hấp dẫn cho họ để họ quay về nước. Điều này cho họ cảm giác việc làm của mình đang có giá trị hơn so với những người khác vì được trả lương cao hơn một chút so với đồng nghiệp.

Một số người thực sự tài giỏi lại không muốn làm việc trong một môi trường quá gò bó, điều này ta có thể đáp ứng được. So với các doanh nghiệp nước ngoài tuy lương cao hơn một chút song từng hành động, cử chỉ hay thời gian làm việc bị gò bó thì ta nên khuyến khích họ về làm việc cho doanh nghiệp Việt Nam sẽ thoải mái hơn đồng thời có chế độ đãi ngộ tốt để thu hút họ.  

Một số cách để sử dụng nhân tài tại các doanh nghiệp Việt Nam 

Theo nhiều chuyên gia về nhân sự trên thế giới đánh giá thì các doanh nghiệp Việt Nam chưa biết dùng người. Nói cách khác, doanh nghiệp Việt chưa có chiến lược bài bản trong công tác nhân sự để đem lại hiệu quả tối đa. Các chuyên gia này có đưa ra cho chúng ta một số phương pháp để chúng ta tham khảo 

Giữ chân nhân tài là một chiến lược được thực hiện trong thời gian nhất định. 

Nóng vội sẽ không giúp chúng ta có chiến lược tốt. Để có chiến lược đúng đắn trong việc sử dụng con người thì doanh nghiệp Việt Nam cần phải thực hiện đồng hành cả 4 yếu tố quan trọng sau đây: đầu tiên là thu hút, thứ hai là tuyển dụng, thứ ba là hội nhập và cuối cùng chính là cộng tác hiệu quả. 

Cần cụ thể hoá những tiêu chí để có thể đánh giá nhân viên 

Điều này giúp bạn nhận ra sự khác biệt rõ ràng giữa nhân viên giỏi và một nhân viên bình thường thay vì chỉ dựa theo cảm tính 

Phải có chính sách giữ chân người lao động 

Doanh nghiệp cần phải biết cách giữ chân người lao động qua nhiều chính sách như chế độ về lương, thưởng, chế độ làm việc, phúc lợi,...

Tổng kết

Trên đây là toàn bộ những thông tin về hiện tượng chảy máu chất xám, khái niệm hiện tượng chảy máu chất xám là gì. Hy vọng qua bài viết này, bạn sẽ hiểu hơn được phần nào tầm quan trọng của mình trong việc phát triển Việt Nam ngày càng thịnh vượng. Đất nước có phát triển hay trong phụ thuộc chủ yếu vào chính chúng ta.