Giới thiệu Thành phố vườn là gì
Thành phố vườn là gì?
Thành phố vườn là một phong trào quy hoạch đô thị xuất hiện vào thế kỷ 20. Những thành phố vườn sẽ bao gồm các khu dân cư, khu công nghiệp và khu nông nghiệp tương ứng.
Ý tưởng về thành phố vườn bắt nguồn từ Ebenezer Howard vào năm 1898, hướng đến phát triển đô thị dựa trên ưu điểm của nông thôn và thành phố, song song với hạn chế những nhược điểm của cả hai. Vào đầu thế kỷ 20, Thành phố vườn Letchworth, Brentham Garden Suburb và Welwyn được xây dựng trong/gần London theo ý tưởng của Howard. Nhiều thành phố vườn khác cũng lấy cảm hứng từ mô hình của ông và đã được xây dựng trên khắp thế giới.
Nhìn chung, phong trào thành phố vườn của Sir Ebenezer Howard là một trong những nguồn cảm hứng đầu tiên cho quy hoạch đô thị hiện đại. Thành phố vườn là nơi mọi người từ mọi tầng lớp xã hội đều có thể chung sống và làm việc hài hòa. Điểm khác biệt của mô hình này là không gian xanh và các tiện ích công cộng.
Tìm hiểu về Ebenezer Howard
Người sáng lập phong trào thành phố vườn, Ebenezer Howard (1850-1928), coi thành phố vườn là bối cảnh vật chất cho một lối sống mới - sự kết hợp vui vẻ giữa thành phố và đất nước. Hy vọng của ông là thành phố vườn sẽ tạo ra hy vọng mới, cuộc sống mới và nền văn minh mới. Trong đó, cư dân sẽ có nhà ở tốt hơn, nhiều không gian sống hơn và thiết lập mối quan hệ mới giữa thành phố và nông thôn.
“Tomorrow: A Peaceful Path to Real Reform” (1898) là một tác phẩm nổi tiếng của Ebenezer Howard, đã nêu lên tầm nhìn của ông về những cộng đồng mới này - điều sẽ thay đổi toàn bộ cách chúng ta nghĩ về các thành phố và cách chúng ta quy hoạch chúng.
Cảm hứng “Thành phố vườn”
Những ý tưởng của Howard dần được hình thành từ nhiều nguồn, như các giá trị của nghệ thuật và thủ công hay những nỗ lực nhằm cải thiện điều kiện nhà ở tại các thị trấn của Anh trong nửa sau của thế kỷ 19.
Tầm nhìn của Ebenezer Howard
Ebenezer Howard muốn kết hợp những khía cạnh tốt nhất của thành phố, như công ăn việc làm, giao thông, cơ sở hạ tầng, với những khía cạnh tốt nhất của vùng nông thôn, như không gian, không khí trong lành và hòa hợp với thiên nhiên.
Với sự kết hợp hoàn hảo này, những ngôi nhà chất lượng cao với giá cả phải chăng sẽ được xây lên trong các khu vực được quy hoạch tốt. Ebenezer Howard tin rằng thành phố vườn sẽ đem chất lượng sống tốt hơn cho tất cả mọi người.
Thiết kế của thành phố vườn dựa trên mô hình hình tròn, mỗi thành phố sẽ giới hạn ở mức 32.000 cư dân và thực hiện tự cung tự cấp càng nhiều càng tốt. Diện tích mỗi thành phố là 400ha, với 2000ha vòng ngoài là cây xanh và đất dùng cho nông nghiệp. Mô hình hình tròn sẽ được chia đều bởi các đại lộ lớn, thường là 6 đại lộ, mỗi đại lộ rộng 36m, chạy xuyên qua tâm thành phố và chia thành phố thành 6 phần bằng nhau, tạo thành các khu ở. Trung tâm là không gian khuôn viên trồng hoa rộng khoảng 2.2ha.
Các công trình công cộng như tòa thị chính, hội trường, thư viện, bảo tàng phòng hòa nhạc,... sẽ được đặt quanh vườn hoa. Bao quanh là một 'cung điện pha lê' hình tròn phục vụ nhu cầu mua sắm và thương mại của cư dân thành phố.
Trong thành phố vườn, các chất thải hữu cơ sẽ được sử dụng cho nông nghiệp, giúp không khí trong lành hơn. Vòng ngoài của thành phố là những nhà máy, xí nghiệp không độc hại. Xe lửa sẽ được xây dựng chạy vòng ngoài để chuyển hàng hóa đến các nhà máy và tránh được hiện tượng xe tải chạy xuyên thành phố.
Hệ thống 6 thành phố vườn sẽ bao quanh một thành phố mẹ có 58,000 dân. Mỗi thanh phố vườn sẽ nối liền với thành phố mẹ bằng 6 tuyến xe lửa. Bản thân các thành phố nối liền với nhau bởi một tuyến xe lửa chạy vòng tròn.
Nguyên tắc Ba nam châm của Ebenezer Howard
Ba nam châm (Three Magnets) được coi là nguyên tắc cơ bản của thành phố vườn. Ba nam châm bao gồm:
- Thị trấn/thành phố (Town): Sức hút của nam châm thành phố là cơ hội việc làm và thu nhập cao, nhiều tiện ích xã hội và giải trí tuyệt vời.
- Nông thôn (Country): Sức hút của nam châm nông thôn là vẻ đẹp tự nhiên, giá nhà thấp, không khí trong lành, đồng cỏ. Tuy nhiên mức thu nhập nơi đây khá thấp và thiếu điều kiện sinh hoạt tiện nghi.
- Town - Country: Đây là sự kết hợp giữa thành phố và nông thôn với mục đích mang lại lợi ích cho cả hai, khi nó có cả vẻ đẹp của thiên nhiên, giá nhà thấp lẫn cơ hội xã hội, thu nhập cao và nhiều lĩnh vực kinh doanh.
Thành phố vườn đầu tiên
Hai thành phố vườn đầu tiên được xây dựng theo ý tưởng của Ebenezer Howard là Letchworth và Welwyn, cả hai đều thuộc hạt Hertfordshire, Vương quốc Anh.
Letchworth là thành phố vườn đầu tiên được phát triển vào năm 1903 bởi Barry Parker và Raymond Unwin. Thành phố vườn Letchworth có diện tích 5000 mẫu Anh với 3000 mẫu được sử dụng làm vành đai xanh. Letchworth là một thị trấn của những ngôi nhà và khu vườn rộng mở và cuộc sống cộng đồng sôi nổi. Cảnh quan tại nơi đây rất tươi đẹp và việc trồng cây cũng rất được trú trọng.
Welwyn là thành phố vườn thứ hai được xây dựng bởi Sir Ebenzer Howard và được thiết kế bởi Louis De Soissions vào năm 1920. Thành phố vườn Welwyn được thiết kế cho dân số 4000 người trong 2400 mẫu Anh. Là một thị trấn xinh đẹp, Welwyn đạt hiệu quả cả về mặt kỹ thuật lẫn quy mô con người.
Khái niệm thành phố vườn là gì đã lan rộng ra nhiều nơi trên thế giới và ảnh hưởng đến tất cả các quyết định quy hoạch của Anh, Mỹ, Canada, Úc và đặc biệt là tác động đến thị trường nhà ở trên toàn thế giới.
Các thành phố vườn trên khắp thế giới
Ý tưởng về thành phố vườn là gì đã ảnh hưởng đến nhiều quốc gia, trong đó có Hoa Kỳ. Một số thành phố vườn tại Hoa Kỳ như: Residence Park ở New Rochelle, New York; Woodbourne ở Boston; Sunnyside, Queens; Jackson Heights, Queens; Forest Hills Gardens cũng ở quận Queens; Radburn ở New Jersey; khu phố Lake Vista ở New Orleans; Norris, Tennessee; Baldwin Hills ở Los Angeles Village…
Greendale, Wisconsin là một trong ba thị trấn "vành đai xanh" của Hoa Kỳ được lên kế hoạch phát triển từ năm 1935. Hai thị trấn vành đai xanh khác là Greenbelt, Maryland (gần Washington, DC) và Greenhills, Ohio (gần Cincinnati). Các thị trấn vành đai xanh không chỉ tạo công ăn việc làm và nhà ở giá phải chăng, mà còn hoạt động như một thí điểm cho các thử nghiệm trong quy hoạch đô thị sáng tạo.
Tại Canada, các thị trấn Don Mills của Ontario (đã sáp nhập vào Thành phố Toronto ) và Walkerville (đã sáp nhập vào Thành phố Windsor) có nhiều đặc điểm của các thành phố vườn. Tại thành phố Montreal (Canada), La Cité-Jardin du Tricentenaire là một dạng Garden City thành phố vườn cổ điển nằm gần Sân vận động Olympic của thành phố.
Tại Nhật Bản, một số thị trấn đã lấy cảm hứng từ phong trào thành phố vườn từ đầu những năm 1900, như Den-en-chofu, Làng Yamato và Làng Omiya Bonsai. Tuy nhiên, trái với mục tiêu tạo ra các xã hội không phân biệt giai cấp, các thành phố vườn tại Nhật Bản thời điểm đó này mang đậm tính độc quyền, chủ yếu là dành cho các chính khách giàu có và những người nổi tiếng.
Tại Peru, từ năm 1966, 'Khu dân cư San Felipe' ở quận Jesus Maria cũng được xây dựng theo khái niệm Thành phố Vườn.
Tại São Paulo, Brazil, một số khu dân cư đã được quy hoạch trở thành thành phố vườn, chẳng hạn như Jardim América, Jardim Europa, Alto da Lapa, Alto de Pinheiros, Butantã, Interlagos, Jardim da Saude và Cidade Jardim. Goiânia - thủ phủ của bang Goiás - và Maringá cũng là những ví dụ về thành phố vườn.
Tại Argentina, Ciudad Jardín Lomas del Palomar đã được công nhận là thành phố vườn đầu tiên ở Nam Mỹ.
Tại Úc, Dacey Garden Suburb (nay là Daceyville) được thành lập vào năm 1912 dựa trên các nguyên tắc của thành phố vườn. Thị trấn Sunshine, hiện là vùng ngoại ô của Melbourne, và vùng ngoại ô Lalor, Melbourne cũng được xây dựng dựa trên các quy tắc thành phố vườn.
Ý tưởng thành phố vườn đã được sử dụng trong quy hoạch thuở ban đầu của thị trấn Christchurch, New Zealand.
Các nguyên tắc của thành phố vườn đã ảnh hưởng rất lớn đến thiết kế các thủ đô thuộc địa và hậu thuộc địa trong giai đoạn đầu thế kỷ 20. Cụ thể là New Delhi (được thiết kế làm thủ đô mới của Ấn Độ thuộc Anh sau Thế chiến thứ nhất), Canberra (thủ đô của Úc thành lập năm 1913) và Quezon City (thành lập năm 1939, thủ đô của Philippines từ 1948 đến 1976) . Mô hình thành phố vườn cũng được áp dụng cho nhiều trạm đồi thuộc địa, chẳng hạn như Đà Lạt, Việt Nam (1907) và Ifrane, Maroc (1929).
Phong trào Thành phố Vườn thậm chí còn “bén rễ” tại Nam Phi, với sự phát triển của vùng ngoại ô Pinelands và Edgemead ở Cape Town, cũng như Durbanville gần Cape Town.
Tại Ý, kế hoạch INA-Casa - một kế hoạch nhà ở công cộng từ những năm 1950 - 1960 - đã thiết kế một số vùng ngoại ô theo các nguyên tắc thành phố vườn. Yếu tố này được tìm thấy trong nhiều thành phố và thị trấn của Ý như vùng ngoại ô Isolotto (Florence), Falchera (Turin), Harar (Milan), Cesate Villaggio (Cesate), v.v.
Tại Bỉ, phong trào thành phố vườn đã bắt đầu từ những năm 1920. Sau Chiến tranh thế giới thứ nhất, nhu cầu nhà ở mới là rất lớn. Do đó, các thành phố Brussels, Antwerp và Ghent liên tục được mở rộng. Đến thời điểm hiện tại, những ngôi nhà này vẫn rất phổ biến và được xếp vào di sản lịch sử quốc gia. Hay tại Tiệp Khắc cũ, tất cả các thành phố công nghiệp được thành lập hoặc tái lập bởi công ty Bata Shoes đều chịu ảnh hưởng bởi khái niệm thành phố vườn.
Singapore là một thành phố nhiệt đới đã kết hợp nhiều khía cạnh của khái niệm thành phố vườn trong các kế hoạch xây dựng thành phố, với mục tiêu biến Singapore thành một thành phố trong vườn độc đáo.
Kết luận
Thành phố vườn là gì, đó là nơi có những lợi thế kinh tế - xã hội của cả thành phố và nông thôn trong cùng một mô hình đô thị. Những thành phố này mang đến môi trường dễ chịu hơn so với những thành phố đông đúc. Phong trào thành phố vườn đã thành công trong việc nhấn mạnh sự cần thiết của các chính sách quy hoạch đô thị trên toàn thế giới.