Giải đáp thắc mắc: “Tác giả là gì?”

Tác giả là gì?

Tác giả là người trực tiếp sáng tạo ra một phần hoặc toàn bộ tác phẩm văn học, khoa học và nghệ thuật thông qua quá trình sáng tạo bằng chính tư duy trí tuệ của mình. Bao gồm:

• Cá nhân ở Việt Nam có tác phẩm được bảo hộ quyền tác giả.
• Cá nhân ở nước ngoài có tác phẩm sáng tạo và thể hiện dưới hình thức vật chất nhất định tại Việt Nam.
• Các cá nhân nước ngoài có tác phẩm được công bố lần đầu tiên tại Việt Nam.
• Cá nhân nước ngoài có tác phẩm được bảo hộ tại Việt Nam theo điều ước quốc tế về quyền tác giả mà có Việt Nam là thành viên.

Tác giả có các quyền nhân thân và tài sản theo ghi nhận của Pháp luật. Tác giả chỉ có thể từ chối tư cách là chủ sở hữu tác phẩm chứ không thể hủy bỏ tác phẩm khi đã được công bố.

Nói theo cách chính xác hơn, tác giả không thể hủy bỏ, chuyển giao quyền nhân thân đối với tác phẩm khi đã được công bố. Ngay cả trong trường hợp bản gốc của tác phẩm không còn tồn tại.

Những người sau đây cũng được coi là tác giả gồm:

• Người dịch tác phẩm từ ngôn ngữ này sang ngôn ngữ khác.
• Người phóng tác, cải biên, chuyển thể tác phẩm từ loại hình này sang loại hình khác là tác giả của các tác phẩm đó.
• Người biên soạn, chú giải, tuyển chọn tác phẩm của người khác có tính sáng tạo là tác giả của tác phẩm biên soạn, chú giải đó.

Tìm hiểu tác gia, đồng tác giả là gì?

Bên cạnh việc tìm hiểu về khái niệm của tác giả, có một số định nghĩa khác mà bạn đọc cần phải chú ý gồm:

Tác gia là gì?

Tác gia theo định nghĩa của từ điển tiếng Việt được hiểu là một tác giả lớn với những tác phẩm văn học, nghệ thuật có ảnh hưởng và tác động sâu sắc, lâu dài đến đời sống xã hội.

Các tác phẩm ở đây chính là những sản phẩm được ra đời từ sự sáng tạo văn học. Được thiết kế và thể hiện bằng nhiều phương tiện, hình thức khác nhau như:

- Tác phẩm sân khấu thuộc loại hình nghệ thuật biểu diễn là kịch, chèo, tuồng, cải lương, múa rối,...

- Các tác phẩm thuộc lĩnh vực sân khấu, diễn viên điện ảnh, thể hiện theo phương thức là hình ảnh động kết hợp với âm thanh kịch bản phim và các phương tiện khác.

- Các tác phẩm báo chí như điều tra, phóng sự, tường thuật, phản ánh, bình luận,... được đăng tải lên các phương tiện truyền thông

- Những tác phẩm về âm nhạc được thể hiện theo dạng nốt nhạc trong bản nhạc, bản ghi âm, ghi hình,...

- Các tác phẩm nghệ thuật về mỹ thuật, kiến trúc, ngành nhiếp ảnh,...

Những tác phẩm này đều thể hiện được cá tính, phong cách riêng của các tác gia. Mang đến tinh thần mới lạ, độc đáo và có tầm ảnh hưởng lớn trong phạm vi quốc gia, thậm chí mang tầm quốc tế.

Khái niệm đồng tác giả là gì?

Ngoài hai khái niệm trên, chúng ta cũng thường nghe đến cụm từ “Đồng tác giả”. Hiểu theo một cách đơn giản nhất, đây là sự kết hợp từ ít nhất 2 người trở lên cùng nhau sáng tạo, đưa ra những quan điểm chung và cho ra những tác phẩm mới. 

Tất cả những người này đều cùng bỏ ra công sức, chất xám, tài sản để sáng tạo ra tác phẩm. Do đó sẽ cùng có trách nhiệm đối với tác phẩm và nhận được những quyền lợi nhất định từ các tác phẩm đó.

Quy định về quyền tác giả là gì?

Khi sáng tạo ra một tác phẩm nào đó, tác giả sẽ có quyền đối với tác phẩm đó. Quyền tác giả sẽ cho phép tác giả quyết định mọi vấn đề liên quan của các cá nhân, tổ chức đối với tác phẩm do mình tạo ra, nắm quyền sở hữu.

Tác giả có quyền đối với tác phẩm kể từ khi tác phẩm được sáng tạo, thể hiện dưới một hình thức vật chất nhất định. Không phân biệt hình thức, chất lượng, nội dung, phương tiện, ngôn ngữ, đã hay chưa đăng ký, đã công bố hay chưa.

Tác phẩm là công sức, khả năng sáng tạo và vận dụng các kiến thức xã hội khác nhau của tác giả. Khi sử dụng tác phẩm mà chưa được sự đồng ý, cho phép của tác giả thì người sử dụng trong trường hợp này được coi là vi phạm quyền tác giả theo quy định của pháp luật Việt Nam. Cá nhân, tổ chức có vi phạm sẽ phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong trường hợp có thiệt hại xảy ra và theo các quy định khác của pháp luật.

Ngoài ra, Luật Sở hữu trí tuệ Việt Nam cũng quy định về trường hợp các đối tượng không thuộc phạm vi bảo hộ quyền tác giả như:

- Các chương trình thời sự chỉ mang tính chất đưa tin thuần túy đến với công chúng.

- Các văn bản quy phạm pháp luật, hành chính, văn bản thuộc lĩnh vực tư pháp, bản dịch chính thức của các văn bản đó.

Chủ thể nào là chủ sở hữu quyền tác giả?

Ngoài việc hiểu rõ về khái niệm tác giả là gì, chúng ta cũng cần quan tâm đến các chủ thể là chủ sở hữu quyền tác giả gồm:

- Chủ sở hữu quyền tác giả là tác giả: Họ sử dụng thời gian, cơ sở vật chất, tài chính để sáng tạo ra tác phẩm và có nhân thân, quyền tài sản đối với sản phẩm của mình.

- Chủ sở hữu quyền tác giả là những đồng tác giả sáng tạo ra sản phẩm đó.

- Chủ sở hữu quyền tác giả là các cá nhân, tổ chức nhiệm vụ hoặc giao kết hợp đồng với tác giả để sáng tạo ra tác phẩm.

- Chủ sở hữu quyền tác giả là cá nhân, tổ chức được thừa kế.

- Người được chuyển giao quyền cũng được xem là chủ sở hữu quyền tác giả.

- Nhà nước là chủ sở hữu quyền tác giả đối với những tác phẩm như:

• Tác phẩm khuyết danh.
• Tác phẩm còn trong thời hạn bảo hộ mà chủ sở hữu quyền tác giả chết và không có người thừa kế.
• Chủ sở hữu quyền tác giả chuyển giao quyền sở hữu tác phẩm cho Nhà nước.

- Tác phẩm có quyền sở hữu thuộc về công chúng.

Sự khác nhau giữa tác giả và chủ sở hữu quyền tác giả là gì?

Điểm khác biệt giữa chủ sở hữu quyền tác giả và tác giả sẽ được thể hiện chi tiết qua bảng sau: 

Lời kết

Qua bài viết trên, hy vọng đã giúp bạn đọc hiểu rõ hơn về tác giả là gì. Đồng thời có thêm nhiều thông tin hơn về quy định và các chủ thể sở hữu quyền tác giả.