Dầu thô là gì? Cách chế biến dầu thô có thể bạn chưa biết

Dầu thô là gì? 

Dầu thô là một hỗn hợp chất lỏng màu đen sánh, nhờn và tồn tại trong trong vỏ Trái Đất. Bản chất dầu thô chính là dầu mỏ, được khai thác từ các mỏ dầu dưới lòng đất hoặc biển. Dầu thô được sử dụng chủ yếu để sản xuất ra dầu hỏa, xăng nhiên liệu hay xăng ron 95,... Ngay từ khi khai thác dầu mỏ lên thì chúng đã là một hỗn hợp chất, trong đó có nhiều chất có tên khoa học là hydrocacbon.

Vì sao dầu thô lại được mệnh danh là vàng đen? Thực tế có khá nhiều lý do để chúng được gọi như vậy, ngoài việc chúng là nguồn nhiên liệu chính để có thể chế biến, chiết xuất và sản xuất được nhiều sản phẩm thuộc ngành hóa dầu có mang lại giá trị kinh tế như nhựa, phân bón hóa học, thuốc trừ sâu, dung môi, nhựa đường,... thì dầu thô còn là nguồn năng lượng không thể tái tạo, nên khả năng bị khai thác cạn kiệt cũng có thể xảy ra vào một ngày không xa. Đó là những điều rất quan ngại không chỉ ở nước ta mà nhiều các quốc gia đang sở hữu trữ lượng dầu thô hạn chế. 

Một số thông tin cơ bản về dầu thô bạn nên biết

Nguồn gốc dầu thô là gì? 

Nếu các bạn là chuyên gia ngành dầu mỏ hay ngành cơ khí, thì dường như cũng được tiếp cận với khá nhiều lý thuyết nói lên việc hình thành dầu mỏ. Những kết luận của những cuộc nghiên cứu dài cũng chỉ ra rằng dầu thô được biến đổi từ các chất hữu cơ của thời kỳ cổ đại xa xưa. Những chất hữu cơ được nhắc đến ở đây có thể hiểu đơn giản là lượng lớn các loài vi sinh vật, động thực vật sau khi chết và xác bị vùi lấp dưới các lớp bùn cát, trong khoảng thời gian dài thiếu oxy đã bị phân giải. Với nguyên lý hoạt động không ngừng của lớp vỏ Trái đất thì “các chất hữu cơ” này lại bị đưa xuống dưới đáy biển và tiếp tục bị vùi lấp trong các tầng nham thạch trầm tích. Khi chúng đang bị vùi sâu thì lại chịu thêm sự tác động khắc nghiệt của nhiệt độ và áp suất dưới lòng đất và dần đã chuyển hóa thành dầu mỏ sau khi trải qua nhiều thời kỳ. 

Đơn vị đo và phân loại dầu thô là gì? 

Ngành công nghiệp dầu mỏ có khá nhiều cách để phân loại "dầu thô" như là theo khu vực mà nó xuất phát hay theo tỷ trọng cùng mới mức độ sánh đặc nhớt của nó, thậm chí còn được phân loại theo mức độ của lưu huỳnh để tính độ “ngọt” hoặc “chua” của dầu (chứa ít hơn hoặc 0,5% lưu huỳnh là dầu “ngọt”, 1% lưu huỳnh là dầu thô chua). 

Với đơn vị đo là thùng dầu (barrel) thì nó thường xuyên được sử dụng để đo khối lượng dầu mỏ trong thương mại, và một thùng có thể tích là 42 US gallon tương đương với khoảng 158,9873 lít. 

Vậy một thùng dầu thô sẽ thu về những chất nào? 

Đó là: 

• 47% xăng 
• 23% dầu diezen 
• 18% dầu mỏ 
• 10% xăng máy bay 
• 4% propane làm khí đốt
• 3% nhựa đường 

Trữ lượng dầu thô trên thế giới hiện nay 

Dựa theo số lượng thống kê của Cơ quan năng lượng Quốc tế - IEA thì hiện nay trên toàn thế giới đang có hơn 40.000 mỏ dầu với nhiều quy mô và kích cỡ khác nhau. Và trữ lượng của chúng tương đương khoảng 1.380 tỷ thùng, khu vực tập trung nhiều vàng đen chính là châu Mỹ và Trung Đông. Danh sách 10 quốc gia hiện đang sở hữu trữ lượng vàng đen lớn nhất thế giới hiện nay là Ả rập Xê út; Nga; Venezuela; Canada; Iran; Kuwait; Iraq; Các Tiểu vương quốc Ả rập thống nhất (UAE); Libya; Nigeria. 

Phương pháp chế biến dầu thô là gì? 

Tiếp tục giải đáp câu hỏi dầu thô là gì thì các bạn nên trang bị cho mình khối kiến thức về phương pháp chế biến của nó.

Chế biến thành xăng dầu 

Thực chất, dầu mỏ được khai thác bằng cách khoan những lỗ khoan xuống nơi mà chuyên gia họ vẫn gọi là giếng dầu. Họ tận dụng đặc tính áp suất cao của dầu mỏ để khi khoan trúng, dầu sẽ tự động phun. Sau khi được khai thác thì nó sẽ được đưa về nhà máy lọc dầu. Trước khi sản xuất hay chế biến thì cũng cần phải trải qua công đoạn làm sạch, tách các loại tạp chất. Sau đó sẽ là công đoạn lọc dầu, chế biến dầu thô. Theo như quy trình hoạt động thường sẽ bắt đầu vào việc chưng cất dầu thô, dựa vào nhiệt. Vì bản chất của mỗi chất đều có nhiệt độ sôi khác nhau nên việc phân tách được chúng cũng trở nên dễ dàng hơn.

Cụ thể các chất tương đương với xăng có nhiệt độ sôi từ 35°C - 1800°C; dầu hỏa 180°C - 2500°C; dầu diễn 250°C - 3500°C; Xăng ete là 40°C - 70 °C; Xăng nhẹ là 60°C - 100 °C; Xăng nặng là 100°C - 150 °C; Dầu hỏa nhẹ 120°C - 150 °C; Dầu hỏa là 150°C - 300°C; Dầu điêzen 250°C - 350 °C; Dầu bôi trơn > 300 °C… 

Trong quá trình chưng cất thì cũng có một số chất khí trong dầu thô được tách ra, như metan, etan và nó được tận dụng để làm nhiên liệu trong nhà máy lọc dầu. 

Chế biến thành dầu nhờn, Parafin, nhựa đường 

Đối với quá trình chế biến dầu thô của loại sản phẩm này thì phải làm theo sơ đồ của công nghệ khác. Đối với các chất cặn chưng cất khí quyển với nhiệt độ trên 3700°C thì sẽ tiếp tục đưa vào chưng cất với áp suất thấp, vì khi đun trong nhiệt độ quá cao thì dầu sẽ bị phân hủy. Như vậy, nếu muốn phần cặn được tiếp tục bay hơi thì trong quá trình chưng cất phải tiến hành giảm áp suất bởi nhiệt độ sôi của các chất tỉ lệ với áp suất (tức là khi áp suất giảm thì nhiệt độ sôi của các chất cũng sẽ giảm theo).

Với các loại dầu nhờn gốc được phân loại ra thành nhiều chất khác nhau, pha trộn với phụ gia theo công thức để tạo ra các chủng loại dầu nhờn khác để sử dụng làm mát động cơ; dầu nhờn cho động cơ ô tô, xe máy,...

Cập nhật tình hình dầu thô ở Việt Nam 

Dầu thô của nước ta được khai thác từ nhiều nhà đầu tư mỏ khác nhau và tính đến thời điểm hiện tại, tập đoàn Dầu khí Việt Nam đã tham gia cũng như xuất bán 18 loại dầu thô các loại. Với mỗi loại chất lượng dầu thô khác nhau thì giá trị thương mại cũng được định khác nhau, đôi khi có sự chênh lệch khoảng 2 USD/ 1 Thùng, tức khoảng từ 17 – 18 USD/ tấn giữa các loại dầu thô. Tuy nhiên, mỗi loại giá trị dầu thô xuất bán cũng còn phụ thuộc cả vào từng thời điểm. 

Dựa theo quy định của pháp luật, mỗi thương vụ xuất bán dầu thô được diễn ra đều được thực hiện dưới sự kiểm soát vô cùng chặt chẽ và thống nhất của các chủ dầu mỏ Việt Nam và nước ngoài. Các lô dầu thô được xuất khẩu đều được kinh doanh theo hình thức đấu thầu một cách minh bạch, hiệu quả và an toàn cho quá trình khai thác mỏ. Và giá dầu thô được xuất bán đến bất cứ một quốc gia nào cũng là giá cao nhất tại thời điểm được xuất bán. 

Tổng kết

Như vậy, chúng ta đã hiểu được dầu thô là gì và các phương pháp để chế biến loại dầu này thành các chất khác. Hy vọng bài viết này sẽ đem đến cho bạn những thông tin bổ ích về loại “vàng đen” đang rất được quan tâm lúc này.