Đất lưu không là gì? Những quy định mới về đất lưu không
Đất lưu không là gì?
Đất lưu không là một khái niệm không được đưa vào các văn bản pháp luật. Người dân sử dụng khái niệm này để chỉ phần đất nằm trong hành lang bảo vệ an toàn của những công trình công cộng, giao thông, điện, thủy lợi… mà Nhà nước chưa sử dụng tới. Đây là đất công cộng được quản lý bởi Nhà nước và có thể thu hồi khi có yêu cầu.
Người dân có thể tạm thời sử dụng đất lưu không, tuy nhiên sẽ không được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, cũng như không được bồi thường khi bị thu hồi.
Loại đất này đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ an toàn cho các công trình công cộng và người tham gia giao thông. Do đó, việc lấn chiếm, sử dụng trái phép đất lưu không có thể bị xử phạt theo quy định của pháp luật.
Hiểu đơn giản rằng, đất lưu không là đất công cộng do Nhà nước quản lý. Khi Nhà nước chưa sử dụng tới phần đất này thì người dân có thể tạm thời sử dụng, nhưng không được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ).
Khi có nhu cầu thì người dân được tạm thời sử dụng phần diện tích đất này. Song, người sử dụng phải làm tường trình, trong đó ghi rõ nhu cầu sử dụng tạm thời đất lưu không của cá nhân/ gia đình.
Sau đó gửi văn bản tới UBND nơi đang có quỹ đất cùng cam kết khi bị thu hồi đất sẽ không được bồi thường. Nếu được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền chấp thuận thì việc sử dụng phần đất lưu không này là hợp pháp.
Những quy định về sử dụng đất lưu không
Đất lưu không được hiểu là loại đất được quy hoạch để phục vụ những công trình công cộng như giao thông, thủy lợi, đê điều, điện, nước… nhưng Nhà nước chưa sử dụng tới. Đây là tài sản công thuộc sở hữu của Nhà nước, được các cơ quan có thẩm quyền quản lý. Người dân có thể sử dụng tạm thời loại đất này dưới sự cho phép của cơ quan có thẩm quyền và phải tuân thủ những quy định sau:
- Người dân không được xây dựng các công trình vĩnh viễn trên đất lưu không. Một số công trình tạm thời có thể xây dựng như nhà để xe, nhà kho, nhà vệ sinh… phải đảm bảo an toàn cho các công trình công cộng xung quanh.
- Không được gây cản trở, làm hư hại các công trình công cộng có sẵn trên đất lưu không. Nếu có hành vi vi phạm, người sử dụng đất phải bồi thường và khôi phục nguyên trạng.
- Đất lưu không không được chuyển nhượng, cho thuê, tặng, thế chấp hay sử dụng làm tài sản đảm bảo.
- Không được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho loại đất này.
- Người dân phải hoàn trả và không được hưởng bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất lưu không để sử dụng vào mục đích công cộng.
- Tùy theo từng loại hình công trình công cộng sẽ có những quy định cụ thể hơn về diện tích sử dụng, hành lang bảo vệ, mức phạt vi phạm… Do đó, người dân cần tìm hiểu kỹ trước khi sử dụng đất lưu không để tránh gặp rắc rối.
Xử phạt hành vi chiếm dụng đất lưu không
Đất lưu không thuộc quyền quản lý của Nhà nước, quỹ đất này chưa được Nhà nước sử dụng cũng như chưa phân bổ cho cá nhân, tổ chức. Dù người dân có thể tạm thời sử dụng một phần diện tích đất lưu không nếu được cơ quan có thẩm quyền chấp nhận, nhưng sẽ không được công nhận trong sổ đỏ và không được bồi thường khi bị Nhà nước thu hồi đất.
Nếu người dân tự ý xây dựng, lấn chiếm quỹ đất này mà không được cơ quan có thẩm quyền cho phép thì sẽ bị coi là hành vi vi phạm pháp luật và bị xử phạt hành chính.
Khoản 4 điều 10 Nghị định 102/2014/NĐ-CP quy định về hành vi lấn chiếm đất không thuộc sở hữu của bản thân, cá nhân hoặc tổ chức sẽ bị xử phạt theo các mức sau đây:
- Đối với cá nhân: phạt tiền từ 300.000 – 400.000 VND
- Đối với doanh nghiệp hoặc tổ chức: phạt tiền từ 600.000 – 800.000 VND
Đồng thời, người vi phạm phải khôi phục lại nguyên trạng của đất và công trình xây dựng trên đất. Trường hợp không thể khôi phục hoặc khôi phục không đúng với yêu cầu thì sẽ bị cưỡng chế khôi phục và chịu chi phí cưỡng chế.
Như vậy, để tránh bị xử phạt khi sử dụng loại đất này, người dân cần chú ý tuân thủ các quy định pháp luật về quản lý, sử dụng và bảo vệ đất đai. Bên cạnh đó, cần nâng cao ý thức bảo vệ tài sản công cộng, môi trường chung của cộng đồng.
Một số câu hỏi về đất lưu không
1. Đất lưu không có được mua bán hay không?
Như đã giải thích bên trên, đất lưu không là phần đất quy hoạch làm đất để phục vụ các công trình công cộng, giao thông, thủy lợi… Với quỹ đất này, người dân chỉ được sử dụng một phần khi có sự đồng ý cấp phép của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền, việc sử dụng đất lưu không phải tuân thủ quy định pháp luật, nếu vi phạm sẽ bị thu hồi và xử phạt.
Đất lưu không thuộc sở hữu và dưới quyền quản lý của Nhà nước. Người dân không được mua bán, cấp sổ đỏ trên vùng đất này.
Vì những lý do trên nên đất lưu không là loại đất không được thực hiện mua bán như những đất được cấp sổ đỏ.
Người dân sống xung quanh khu vực có đất lưu không nếu phát hiện có hành vi lấn, chiếm đất này để trồng cây, kinh doanh buôn bán… gây ảnh hưởng tới tầm nhìn, hoạt động của người khác thì có thể làm đơn tố cáo với UBND địa phương để được giải quyết kịp thời và nhanh nhất.
2. Có thể xây dựng nhà ở trên đất lưu không không?
Đây cũng là câu hỏi khá phổ biến của người dân khi muốn sử dụng đất lưu không. Theo pháp luật hiện hành, đất lưu không là đất công cộng do Nhà nước quản lý. Người dân chỉ được sử dụng tạm thời và không được cấp sổ đỏ nên không được tự ý xây dựng công trình trên đất.
Nếu muốn xây nhà trên đất lưu không, người dân cần xin phép cơ quan Nhà nước có thẩm quyền, làm đơn xin sử dụng loại đất này, khi được chấp thuận thì phải đảm bảo an toàn cho các công trình có sẵn trên đất.
Khi Nhà nước cần sử dụng và thu hồi đất lưu không thì người đang sử dụng đất phải hoàn trả và không được bồi thường. Vì vậy người dân không được xây dựng nhà ở, công trình kiên cố trên đất lưu không.
Theo luật sử dụng đất lưu không trước nhà, nếu tự ý sử dụng phần đất này như việc trồng cây trên đất lưu không mà không xin phép cũng bị coi là hành vi vi phạm pháp luật.
Theo Nghị định 102/2014/NĐ-CP, hành vi lấn chiếm, sử dụng trái phép đất không thuộc sở hữu cá nhân sẽ bị xử phạt từ 500.000 - 1.000.000 đồng. Nếu gây ảnh hưởng đến an toàn của các công trình hoặc giao thông công cộng thì phải chịu mức xử phạt cao hơn.
3. Đất lưu không có được sử dụng không?
Người dân có thể sử dụng tạm thời đất lưu thông khi được Nhà nước cho phép. Để được sử dụng, người dân cần viết đơn xin sử dụng đất lưu không và nộp tại cơ quan quản lý đất đai khu vực. Trong đơn nêu rõ lý do, thời gian và diện tích sử dụng đất lưu không, cam kết không xảy ra tranh chấp đất lưu không, sử dụng đúng mục đích, không gây ảnh hưởng tới giao thông, an ninh trật tự công cộng và môi trường.
Sau khi được cơ quan có thẩm quyền cấp phép sử dụng đất lưu không, người dân cần tuân thủ những quy định về quản lý, bảo vệ và khai thác đất theo đúng quy định pháp luật.
4. Đất lưu không có được chuyển nhượng không?
Theo pháp luật, đất lưu không được phép mua bán, chuyển nhượng, cho thuê, tặng, thừa kế hay thay đổi mục đích sử dụng. Nếu có cá nhân hoặc tổ chức nào có thể thực hiện thủ tục mua đất lưu không hay môi giới thì đó là trái phép, lừa đảo, cần tránh. Đất lưu chỉ có thể được chuyển sang loại đất khác khi có quyết định của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền.
5. Đất lưu không có được đền bù khi nhà nước thu hồi?
Đất lưu không có được đền bù khi bị Nhà nước thu hồi? Vì đất lưu không là đất công cộng, thuộc sở hữu của Nhà nước nên về bản chất loại đất này là người dân chỉ được tạm thời sử dụng, không được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nên khi Nhà nước thu hồi sẽ không phải đền bù gì.