Tứ hợp viện Trung Quốc là gì? Lịch sử, ý nghĩa & đặc điểm kiến trúc

0
425

Tứ hợp viện là một trong những phần nổi bật của văn hóa Bắc Kinh. Kiến trúc “vượt thời gian” này được xây dựng dựa trên sự thay đổi của thời tiết cũng như văn hóa và đặc điểm sinh hoạt từ thời cổ xưa của dân tộc này. Nhân đây hãy cùng chúng tôi tìm hiểu nhiều thông tin hơn về loại kiến trúc này. 

Nhà tứ hợp viện là gì? Ưu điểm và nhược điểm 

Ai trong chúng ta cũng mong được một lần đến Trung Quốc để chiêm ngưỡng nét đẹp kiến trúc cổ của quốc gia này. Một trong những kiểu nhà thông dụng nhưng không kém phần cổ điển nhờ vào thiết kế phù hợp khí hậu 4 mùa, đó chính là từ hợp viện. Vậy tứ hợp viện là gì?

tu hop vien la gi - Tứ hợp viện Trung Quốc là gì? Lịch sử, ý nghĩa & đặc điểm kiến trúc - the-gioi-kien-truc
Ảnh 1: Nhà Tứ hợp viện như thế nào? Ưu và nhược điểm của kiến trúc

Tứ hợp viện hay còn gọi là nhà Tứ gian là một kiểu nhà cấp bốn kiểu Trung Hoa. Đó là mô hình nhà cổ của người Hoa với bố cục xây dựng xung quanh khu vườn theo bốn hướng Đông – Tây – Nam – Bắc. Thông thường, nhà chính tạo Bắc hướng Nam, nhà ngang hướng Đông – Tây và nhà đối diện nhà chính.

Dịch Hán Việt: “Tứ” là 4, “Viện” là không gian như sân, vườn trong nhà. Mặc dù tên gọi là “tứ hợp viện” nhưng không phải nhà nào cũng có 4 sân, còn phù thuộc vào diện tích và sở thích gia chủ.

Trên thực tế, có những gia đình xây nhà ba viện hoặc có những gia đình sở hữu những ngôi “khủng” lên tới 7, 9 viện tùy theo khả năng tài chính và nhu cầu của gia chủ.

Với nhiều ưu điểm khác nhau nên loại hình kiến trúc này rất được ưa chuộng:

  • Có sự rộng rãi và tối đa được diện tích nhờ vào thiết kế theo hình vuông hoặc chữ nhật.
  • Có nhiều viện tạo sự riêng tư cho các thành viên trong gia đình.
  • Chính vì diên tích lớn nên 3 thế hệ vẫn ở cùng được với nhau nhưng vẫn đảm bảo có sự tách biệt giữa các nhà.
  • Mỗi viện có thể trang trí khá nhau tùy vào sở thích của mỗi người nhưng vẫn đảm bảo được sự thống nhất.
  • Có sân vườn rộng.

Mặc dù có nhiều ưu điểm nhưng kiến trúc này cũng có những nhược điểm riêng:

  • Gía cao ngất ngưỡng: vì diện tích rộng cũng như thiết kế rất cổ kính có giá trị lưu trữ cao.
  • Nếu gia định ít người thì sẽ khó có sự liên kết các thành viên.

Nguồn gốc lịch sử của nhà Tứ hợp viện Trung Quốc

Như các tài liệu cổ ghi lại, kiến trúc này đã xuất hiện từ thời Đông Chu, tính đến nay đã hơn 2000 năm lịch sử. Trải qua những biến động của lịch sử, các triều đại khác nhau, nó mang những đặc điểm khác nhau.

nguon goc lich su - Tứ hợp viện Trung Quốc là gì? Lịch sử, ý nghĩa & đặc điểm kiến trúc - the-gioi-kien-truc
Ảnh 2: Nguồn gốc lịch sử của kiến trúc nhà Từ hợp viện cổ

Khi bước sang thời Hán, kiến ​​trúc này có bước phát triển mới và chịu ảnh hưởng của thuyết phong thủy, từ việc chọn vị trí đến bố trí xây dựng của Tứ viện đều nhờ vào sổ tay âm dương.

Khi đến thời Đường thiết kế này đã kế thừa truyền thống của Đông và Tây Hán truyền sang đời Tống và nhà Nguyên, bố cục phía trước hẹp, phía sau rộng.

Đến thời nhà Nguyên, kiến trúc này ngày càng hoàn thiện, và Tứ phủ truyền thống của Bắc Kinh ngày nay được xây dựng với quy mô hoành tráng trong thời kỳ này.

Bước sang triều đại Minh – Thanh, Tứ viện của Bắc Kinh được hình thành rất độc đáo, nhưng Tứ viện của thời nhà Thanh tinh xảo hơn Tứ viện của thời Minh.

Đến nay, dọc hai bên đường từ Đông Đồn đến Ung Hòa Cung, từ ngõ Nam La Cổ đến ngõ Bắc La Cổ, từ Tây Đàn đến Tân Yakou ở Bắc Kinh còn lưu giữ được một số Tứ Viện tinh xảo.

Vai trò và ý nghĩa của Tứ hợp viện đối với nhân dân Trung Hoa

Thời tiết Bắc Kinh được chia thành 4 mùa rõ rệt xuân, hạ, thu, đông. Vào mùa hè, nhiệt độ có thể lên đến 37 độ C, cực kỳ nóng nực, vào mùa đông, nhiệt độ xuống thấp đến -15 độ C.

vai tro y nghia - Tứ hợp viện Trung Quốc là gì? Lịch sử, ý nghĩa & đặc điểm kiến trúc - the-gioi-kien-truc
Ảnh 3: Vai trò và ý nghĩa của kiến trúc này đối với người Trung Hoa

Vào mùa hè, mọi người có thể ở ngoài trời trong một thời gian tương đối dài, và ánh nắng mặt trời chiếu trong thời gian dài. Phong cách xây nhà Tứ Viện của Trung Quốc giúp mọi không gian đều được ánh sáng mặt trời lan tỏa. Mọi người có nhiều không gian để chơi, chạy và nhảy.

Vào mùa đông thời tiết se lạnh, có ánh nắng mặt trời chiếu vào, thiết kế nhà theo Tứ phương giúp che bớt phần nào gió lạnh và tăng diện tích tiếp xúc với ánh nắng mặt trời. Tất cả cửa sổ của các ngôi nhà đều hướng ra ngoài, là biện pháp tốt giúp người Trung Quốc chống chọi với cơn bão cát lớn.

Toàn bộ tinh thần của Tứ Viện nằm ở chữ “Hợp”. Sân vườn trở thành hạt nhân trong sinh hoạt của gia đình, là không gian sinh hoạt chung của mọi thành viên.

Đặc điểm trong mô hình kiến trúc của nhà Tứ Hợp Viện

Với sự ưu tú trong thiết kế giúp giải quyết các vấn đề về thời tiết thì mô hình kiến trúc của Tứ Viện cũng thu hút không kém. Nhân đây chúng tôi sẽ mang đến thông tin về hình dáng và ngoại thất nổi bật của ngôi nhà này.

dac diem mo hinh tu hop vien - Tứ hợp viện Trung Quốc là gì? Lịch sử, ý nghĩa & đặc điểm kiến trúc - the-gioi-kien-truc
Ảnh 4: Đặc điểm của mô hình kiến trúc

Hình dáng và phân loại Tứ Hợp Viện

Tứ Viện là một khuôn viên hình vuông hoặc hình chữ nhật. Có bố cục xung quanh vườn theo các hướng Đông – Tây – Nam – Bắc.

Thiết kế nhà Tứ Viện đảm bảo 4 mặt tường bao quanh là sân vườn và thường có một số mẫu nhà phổ biến như:

  • Tứ viện có 1 sân (như dạng tượng hình chữ “khẩu” 口)
  • Tứ viện có 2 sân (như dạng tượng hình chữ “nhật” 日).
  • Tứ viện có 3 sân (như dạng tượng hình chữ “mục” 目)

Trong vườn, dãy nhà thứ nhất là dãy nhà có cửa, dãy nhà thứ hai là tiền sảnh, dãy nhà thứ ba là phòng ngủ hoặc nhà ở nơi sinh hoạt của phụ nữ và gia đình, những người bình thường không được phép vào.

Tứ Viện của Trung Quốc bao gồm nhiều kiểu nhà khác nhau, nhưng phổ biến và tiêu biểu nhất là Bắc Kinh Tứ Viện. Mẫu nhà có hình khối vuông vắn, gọn gàng, nhà hướng Bắc là “chính phòng”, nhà hướng Nam là “đảo tọa”, hai hướng Đông Tây là “phòng sương”.

Ngoại thất chung của nhà Tứ Hợp Viện

  • Tổng thể kiến trúc nhà

Nhìn từ trên xuống, Tứ hợp viện trông giống như một chiếc hộp lớn được tạo thành từ 4 chiếc hộp nhỏ vô cùng vuông vắn và gọn gàng.

Kiến trúc loại nhà này chỉ xây từ 1 đến 2 tầng. Mái nhà đa dạng, có mái cong mềm mại, có nhà chủ yếu là nhà gỗ.

Tất cả các ngôi nhà trong Tứ viện đều có bậc thang dẫn đến tiền sảnh. Tiền sảnh có cột tròn làm trụ.

Hành lang nối các tòa nhà trong Tứ viện nối với nhau ở bốn phía bao quanh sân trung tâm. Thiết kế mái nhô ra tạo bóng râm cũng như che chắn mưa gió.

  • Cửa chính và thùy hoa môn

Cửa chính được coi là “bộ mặt” của gia chủ, đánh giá quy mô và độ giàu có của ngôi nhà đó.

Cửa hoa thùy có đặc điểm là cột nổi không chạm đất. Đỉnh được chạm khắc hoa văn tinh xảo, chủ yếu là các họa tiết hoa sen, đài hoa, hạt cườm,… thể hiện mong muốn cuộc sống tốt đẹp của gia chủ.

Cổng chính là nơi thể hiện địa vị trong ngôi nhà. Người Trung Quốc rất coi trọng thể diện nên cửa chính luôn rộng, thậm chí có thể trang trí bằng các bức chạm khắc đá, sư tử đá, v.v.

Nhìn chung, tinh thần cơ bản của kiến trúc Tứ Viện là phong cách theo đuổi sự hài hòa, dung hợp, yên bình và tĩnh lặng. Về mặt phong thủy, người sống trong những ngôi nhà này sẽ luôn được cung cấp dưỡng khí có lợi, tâm hồn bình an.

Phân chia không gian và công năng của Tứ Hợp Viện

Tứ Viện có bố cục gọn gàng, thể hiện đầy đủ triết lý “trời tròn, đất vuông” trong văn hóa truyền thống. Các gian đều có tường bao quanh theo lối kiến trúc khép kín chỉ mở ra một góc Đông Nam và được quan niệm là những cửa tốt lành, may mắn ở đúng vị trí “Tốn” trong bát quái.

Tứ viện nhỏ chỉ có thể có Nhị tiến Nhất tiến, Tứ Viện lớn có thể có Tam tiến Nhị tiến hoặc Tứ tiến Tam viện. Ngoài ra, cũng có thể xây dựng song song hai Tứ Viện nối thành một khối.

Tứ viện nhỏ sẽ bao gồm 13 phòng, Tứ hợp viện Nhị tiến Nhất viện hoặc là Tam tiến Nhị viện có thể gồm từ 25 đến 40 gian phòng.

Khoảng sân vườn của nhà Tứ Hợp Viện

Trong kiến trúc truyền thống của Trung Quốc, sân trong cũng quan trọng như chính điện. Tùy theo số lượng sân chính mà sân tứ hiệp sẽ có những tên gọi khác nhau. Nhà có một sân gọi là đệ nhất sân, bốn sân, hai sân, bốn sân, ba sân là ba sân, như vậy có thể suy ra.

khoang san vuon - Tứ hợp viện Trung Quốc là gì? Lịch sử, ý nghĩa & đặc điểm kiến trúc - the-gioi-kien-truc
Ảnh 5: Khoảng sân vườn rộng với thiết kế gần gũi thiên nhiên

Thời nhà Thanh có câu tục ngữ: “Nhà mát, chậu nuôi cá, cây lựu, lão gia, chó béo, a hoàn béo” dùng để mô tả Tứ Viện. Chậu cá là thứ đặc biệt nhất được đặt trong sân Tứ phủ, tiếp đến là cây cối xung quanh để tạo sinh khí và bóng mát.

Phong thủy trong kiến trúc của Tứ Hợp Viện

Phong thủy đối với người Trung Quốc rất quan trọng, nhất là khi xây nhà. Xây Tứ hợp viện cũng như thế có sự chú trọng rất lớn khi xây dựng.

Phong thủy coi trọng “Minh thính ám phòng”, phòng khách là nơi tiếp khách, đồng thời cũng là nơi thường xuyên tụ họp của các thành viên trong gia đình nên càng cần nhiều ánh sáng và sự rộng rãi. Một phòng khách u ám sẽ mang đến sự khó chịu và áp lực tinh thần cho cả khách và chủ nhà.

Và phòng ngủ và nơi nghỉ ngơi cần ánh sáng dịu hơn, yên tĩnh hơn. Nếu phòng ngủ có quá nhiều ánh sáng sẽ gây bất lợi cho sức khỏe và tinh thần của người ở.

Mẫu nhà cổ Trung Quốc có thể xây dựng ở Việt Nam hay không?

Vì cấu trúc khép kín nên Tứ Viện chỉ phù hợp với những vùng miền Bắc lạnh giá và tất nhiên là không phù hợp với Việt Nam vì khí hậu chúng ta quá nóng.

mau nha co duoc xay o viet nam - Tứ hợp viện Trung Quốc là gì? Lịch sử, ý nghĩa & đặc điểm kiến trúc - the-gioi-kien-truc
Ảnh 6: Liệu mẫu nhà cổ Trung Quốc này có phù hợp với Việt Nam?

Tuy không còn phù hợp với thời hiện đại nhưng ngày nay nó đã được cải tiến, đổi mới và thích nghi hơn để phục vụ cho các dịch vụ kinh doanh tại Việt Nam.

Đặc biệt, với sự phát triển của dịch vụ du lịch nghỉ dưỡng tại Việt Nam, chúng ta có thể thiết kế những ngôi nhà kiểu Trung Hoa hiện đại thành những homestay ấn tượng.

Như vậy chúng ta đã biết rõ hơn về tứ hợp viện từ kiến trúc, phong thủy đến sự phổ biến của mẫu nhà này tại Việt Nam. Từ bài viết chúng tôi cũng đã cung cấp những kiến thức hấp dẫn nhất mong rằng hữu ích với mọi người. Hãy chia sẻ để bài viết được nhiều người đến hơn nữa.

Subscribe
Notify of
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments