Toàn cảnh chuyển đổi số trong ngành bán lẻ và thực trạng ở Việt Nam

Thế nào là chuyển đổi số?

Chúng ta thường nhắc đến rất nhiều vấn đề chuyển đổi số, không chỉ riêng chuyển đổi số trong ngành bán lẻ mà còn về rất nhiều lĩnh vực khác. Vậy thì chính xác chuyển đổi số là gì? Chuyển đổi số là một  thuật ngữ được ra đời trong thời đại công nghệ 4.0 hay còn gọi là Digital Transformation dùng để ứng dụng các công nghệ hiện đại vào quá trình làm việc, sản xuất cụ thể.

Thay vì thực hiện các thao tác, công đoạn truyền thống trước kia, việc ứng dụng công nghệ chuyển đổi số đã tạo ra một cục diện hoàn toàn khác biệt.

Bằng việc áp dụng các công nghệ hiện đại vào các lĩnh vực khác nhau sẽ mang lại cách thức vận hành và kết quả khác nhau. Tuy nhiên, mục đích chung vẫn là tối ưu quy trình sản xuất, nâng cao hiệu quả công việc. Nếu như trước kia chúng ta mất rất nhiều công sức, thời gian và nhân lực để thực hiện một công việc nào đó nhưng khi áp dụng chuyển đổi số vào thì mọi thứ sẽ được vận hành một cách tối ưu hơn rất nhiều.

Chuyển đổi số trong ngành bán lẻ là gì?

Chuyển đổi số trong ngành bán lẻ có nghĩa là quá trình chuyển dịch từ mô hình kinh doanh theo cách truyền thống sang bán lẻ kỹ thuật số. Tức là từ việc tập trung vào sản phẩm theo mô hình chuỗi cung ứng được xây dựng từ trước đến nay sẽ chuyển sang mô hình tập trung vào khách hàng dựa trên chuỗi kỹ thuật số được áp dụng một cách đồng bộ.

Tóm lại, chuyển đổi số trong ngành bán lẻ có thể hiểu một cách đơn giản như sau: Trước kia ngành bán lẻ sẽ phân phối các sản phẩm của mình ra thị trường tại các điểm bán là các đại lý, cửa hàng, quầy hàng trực tiếp. Tức là tiếp cận và giao dịch trực tiếp với người mua ngay tại những điểm bán hàng.

Cũng chính vì vậy mà những người chủ cửa hàng sẽ tập trung vào việc lựa chọn mặt bằng và thiết kế không gian bán hàng sao cho thật nổi bật và thu hút nhiều khách hàng tiềm năng. Nhưng chuyển đổi số trong lĩnh vực bán lẻ hiện nay sẽ chuyển dịch sang mô hình tập trung vào khách hàng thay vì chuỗi cung ứng như xưa.

Chuyển đổi số trong ngành bán lẻ được chia làm 3 khâu, cụ thể như sau:

• Khâu 1: Tìm kiếm, thu thập data của khách hàng tiềm năng.

• Khâu 2: Chuyển các data đã thu thập được thành insights cụ thể.

• Khâu 3: Đưa ra các hành động cụ thể để thúc đẩy việc mua sắm của khách hàng. Ví dụ như nhắn tin, gọi điện quảng cáo, giới thiệu sản phẩm,...

Thực trạng của của chuyển đổi số trong ngành bán lẻ tại Việt Nam hiện nay

Dù quá trình chuyển đổi số trong ngành bán lẻ hiện nay đang dần phát triển và gần như thay đổi hoàn toàn bức tranh tổng thể của ngành này ở nhiều nơi trên thế giới. Tuy nhiên cho đến hôm nay thì mô hình bán lẻ truyền thống vẫn phát triển rất tốt tại Việt Nam.

Chính vì thế, khi đề cập đến ngành bán lẻ ở Việt Nam thì luôn tồn tại một sự phân chia rõ ràng giữa hai mô hình truyền thống và hiện đại. Mô hình bán lẻ hiện đại bao gồm các chuỗi siêu thị, cửa hàng tiện lợi đang không ngừng phát triển và mở rộng quy mô của mình.

Còn đối với mô hình bán lẻ truyền thống bao gồm: chợ, cửa hàng tạp hóa vẫn rất phổ biến trên cả nước dù mang tính rải rác thay vì tập trung. Không phủ nhận rằng, cả hai mô hình bán lẻ này đều giữ “phong độ” tăng trưởng rất tốt trong suốt nhiều năm qua. Thế nhưng, dù mô hình hiện đại có mang đến nhiều lợi ích nhưng mô hình truyền thống vẫn đang giữ vị thế cao hơn. Các khu chợ hay cửa hàng tạp hóa thực tế vẫn đóng góp một phần không nhỏ vào tổng doanh thu của đất nước.

Ngoài ra, các doanh nghiệp bán lẻ tại Việt Nam còn phải chịu sự cạnh tranh đến từ những doanh nghiệp quốc tế. Điều này có thể tạo ra một môi trường đầy sôi động giúp cho người tiêu dùng có thêm nhiều sự lựa chọn. Tuy nhiên, đánh giá một cách khách quan nhất thì ngành bán lẻ tại Việt Nam có một điểm trừ rất lớn chính là vấn đề dịch vụ.

Hiện tại, phong thái và cách dịch vụ của hầu hết các doanh nghiệp bán lẻ vẫn còn yếu kém. Trong khi đó, các doanh nghiệp quốc tế xuất hiện ồ ạt tại Việt Nam như AEON Mall hay Lotte đã trở thành một điểm sáng, thu hút rất nhiều khách hàng.

Giải pháp nhằm thúc đẩy chuyển đổi số trong ngành bán lẻ

Cải thiện trải nghiệm đa kênh

Không chỉ dừng lại ở việc tiếp cận khách hàng qua kênh online và offline, việc ứng dụng các phần mềm cập nhật thông tin về sản phẩm, khuyến mại là vô cùng cần thiết. Khách hàng sẽ chủ động nắm bắt được những vấn đề về sản phẩm mà họ đang quan tâm và đưa ra sự lựa chọn tốt nhất. Việc đồng bộ trong khâu quản lý còn giúp doanh nghiệp hoạt động một cách hiệu quả hơn.

Ứng dụng công nghệ, phần mềm quản lý

Toàn bộ công việc sẽ được cập nhật một cách thật chi tiết trên phần mềm, giúp người quản lý dễ dàng nắm bắt tiến độ công việc của từng bộ phận. Bên cạnh đó, nhân viên sẽ chủ động hơn về nhiệm vụ của mình, sắp xếp thời gian cho phù hợp. Như vậy sẽ tránh những trường hợp công việc không hoàn thành đúng tiến độ được giao, từ đó ảnh hưởng đến hiệu suất công việc.

Bên cạnh đó, việc chuyển đổi số ngành bán lẻ còn giúp người quản lý theo dõi, đánh giá chất lượng, năng suất làm việc của từng nhân viên ở mỗi chi nhánh. Từ đó sẽ giải quyết kịp thời các vấn đề phát sinh, mang lại hiệu quả cao trong công việc.

Cơ hội và thách thức khi chuyển đổi số trong ngành bán lẻ tại Việt Nam

Trong những năm gần đây, chuyển đổi số trong ngành bán lẻ Việt Nam cũng có những thay đổi về công nghệ số rất rõ ràng. Dù đi sau, nhưng tốc độ chuyển đổi số của nước ta cũng phải khiến nhiều nước bất ngờ. Với dân số khoảng 100 triệu tính đến thời điểm hiện tại và cơ cấu dân số trẻ cộng với sức mua và sự thích ứng của người Việt chính là yếu tố thu hút các doanh nghiệp bán lẻ quốc tế.

Thế nhưng, quá trình chuyển đổi số ngành bán lẻ tại Việt Nam không chỉ đầy rẫy các cơ hội mà còn chứa đựng nhiều thách thức rất lớn mà buộc các doanh nghiệp cần phải chú trọng hơn.

Cơ hội

• Việt Nam là một trong những thị trường có nhu cầu mua sắm rất cao, ngay cả trong các thời điểm dịch bệnh đang căng thẳng thì tỷ lệ tăng trưởng vẫn không bị giảm.
• Với cơ cấu dân số trẻ, người Việt có khả năng học hỏi công nghệ rất tốt và không quá lâu để thay đổi trải nghiệm mua sắm của mình.
• Các loại hình thanh toán qua điện tử ngày càng phát triển mạnh mẽ, giúp quy trình mua sắm ngày càng trở nên thuận tiện hơn rất nhiều.
• Sự bùng nổ của xu hướng mua sắm hàng online trong những năm gần đây đã tạo ra một tiền đề tốt cho công cuộc chuyển đổi số của ngành bán lẻ.
• Sự thay đổi về hành vi của người tiêu dùng trong thói quen mua sắm đã giúp cho việc chuyển đổi trở nên dễ dàng hơn.
• Việt Nam là nước có nền chính trị ổn định và kinh tế đang trên đà phát triển nên rất thích hợp cho việc chuyển đổi số và thu hút đầu tư nước ngoài.

Thách thức

• Thị trường bán lẻ của Việt Nam có sự cạnh tranh rất lớn, không chỉ từ các doanh nghiệp trong nước mà còn đến từ các doanh nghiệp nước ngoài.

• Thị trường bán lẻ tại Việt Nam có sự liên kết rất mỏng giữa các lực lượng cùng tham gia.

• Dù là các chuỗi siêu thị hay cửa hàng tiện lợi lớn vẫn thiếu tính chuyên nghiệp trong công nghệ quản trị và phục vụ khách hàng.

• Thói quen của người tiêu dùng dù đã có sự thay đổi nhưng vẫn là thách thức rất lớn tại thị trường Việt Nam.

Lời kết:

Với đa phần là quy mô vừa và nhỏ thì việc chuyển đổi số trong ngành bán lẻ của các doanh nghiệp Việt Nam chắc chắn sẽ vẫn phải đổi đầu với nhiều thách thức hơn nữa. Trước những thách thức lớn như vậy thì người lãnh đạo doanh nghiệp cần phải có tầm nhìn và sự quyết liệt để cùng với đơn vị đối tác đưa ra những chiến lược tốt nhất cho doanh nghiệp của mình.