Tham luận là gì? Những lưu ý khi viết bài tham luận

Tham luận là gì?

Tham luận là dạng văn bản nghị luận được sử dụng để nêu lên quan điểm của người viết. Những quan điểm đó được thể hiện bằng các bằng chứng, luận cứ chính xác để cung cấp các thông tin quan trọng làm rõ vấn đề đang cần làm sáng tỏ.

Tham luận là hình thức cung cấp thông tin sâu rộng về lĩnh vực tự nhiên hay xã hội nào đó. Người viết tham luận sẽ đưa ra các yêu cầu, kiến nghị và giải pháp để có thể phân tích hay bổ sung, phản ánh một vấn đề của xã hội.

Bài tham luận thường được trình bày trong một hội thảo hay hội nghị, trình bày dưới báo cáo nhưng có nội dung không quá dài so với các báo cáo nghị luận chuyên sâu khác.

Đề tài tham luận thường là những vấn đề chuyên môn, lĩnh vực sâu rộng. Trong bài tham luận, mọi vấn đề của đề tài sẽ được đưa ra để phân tích điểm mạnh yếu. Qua đó có được biện pháp thích hợp cải thiện tiêu cực và phát huy tích cực.

Đặc điểm của tham luận là gì?

Một bài tham luận muốn đạt hiệu quả cao cần phải đảm bảo đầy đủ các đặc điểm sau đây:

- Tính thời sự: Tham luận là bài viết thường được báo cáo trong hội nghị để mọi người cùng thảo luận và làm rõ về vấn đề, hiện trạng của xã hội. 

- Tính tham khảo: Bài tham luận phải đảm bảo cập nhật các thông tin có tính mới được xã hội quan tâm. Đặc biệt cần phải chọn lọc thông tin và khái quát được các vấn đề.

- Tính phản biện: Trong bài tham luận sẽ bao gồm cả quan điểm của người viết. Do vậy sẽ có những ý kiến đồng tình hay phản bác lại suy nghĩ, quan điểm của người viết đó.

- Tính đề xuất: Khi bài tham luận muốn làm rõ một vấn đề nào đó thì ngoài những ý kiến quan điểm riêng cá nhân. Người viết cần nêu lên những đề xuất, giải pháp để có thể giải quyết những vấn đề đã được đưa ra trong bài tham luận.

Những đặc điểm của bài tham luận trên đây không tác rời, có thể ghép vào, bổ sung lẫn nhau để tạo nên một văn bản tham luận chặt chẽ, tính hiệu quả cao.

Bố cục của một bài tham luận chuẩn

Khái niệm tham luận là gì và có đặc điểm như thế nào đã được cung cấp rất chi tiết. Tiếp theo đây là các phần cần phải đảm bảo có trong một văn bản tham luận:

- Đặt vấn đề: Người viết phải nêu ra ý nghĩa, tầm quan trọng và vai trò của những chủ đề được đề cập trong bài tham luận.

- Thực trạng của vấn đề: Tiếp theo đó cần cung cấp được thực trạng, những ưu nhược điểm và nguyên nhân của thực trạng đó.

- Giải pháp: Sau khi đưa ra nguyên nhân, người viết cần nêu ra một số giải pháp đã mang đến hiệu quả cao. Đồng thời đề xuất những ý tưởng mới chưa thực hiện với các lập luận thuyết phục người nghe.

- Kết quả đạt được: Người viết cần trình bày kết quả nổi bật sẽ đạt được nhờ việc thực hiện những phương án đã được nêu trên.

- Bài học kinh nghiệm: Từ thực trạng, giải pháp và kết quả mang lại, người trình bày cần đúc rút được kinh nghiệm từ bài tham vấn.

- Phương hướng: Cần phải nêu được những việc cần làm và sẽ làm trong thời gian sắp tới.

- Kết luận lại vấn đề: Cuối cùng, người viết cần khẳng định lại tính cấp thiết của chủ đề, tính hiệu quả và khả thi của các giải pháp nêu ra trong bài tham luận là gì. Đồng thời kiến nghị các đề xuất để vấn đề có tính thuyết phục và được quan tâm hơn.

Hướng dẫn cách viết một bài tham luận hay

Bên cạnh việc tìm hiểu về khái niệm, đặc điểm và bố cục của bài tham luận là gì, cách viết tham luận chặt chẽ cũng được nhiều người quan tâm. Cụ thể cần chú ý:

Trình bày, soạn thảo văn bản

Việc đầu tiên để bài tham luận được nhiều người chú ý hơn chính là có cách trình bày khoa học, hợp lý:

- Trong báo cáo tham luận sử dụng font chữ "Times New Roman" và cỡ chữ 12px của hệ soạn thảo Word hoặc tương đương.

- Mật độ giãn cách giữa các chữ để bình thường, nguyên tắc soạn thảo không được nén hay kéo giãn các khoảng cách giữa các chữ.

- Dãn dòng đặt ở chế độ 1.3pt, dấu cách trước đoạn và cách sau đoạn là 6pt.

- Lề trên và lề dưới cách nhau 2cm, lề trái có khoảng cách là 2.54cm, lề phải là 2cm.

- Số trang văn bản sẽ được đánh số ở giữa và phía cuối mỗi trang.

- Tựa đề bài báo cáo tham luận viết bằng chữ in hoa, căn giữa, font chữ 14pt và in đậm.

- Đề mục lớn của bài cần viết bằng chữ in hoa, đề mục nhỏ thì viết bằng chữ thường, font chữ 12pt và được in đậm.

- Hình ảnh phải căn giữa và có tiêu đề nằm phía trên ảnh.

Quy ước đánh số thứ tự cho nội dung chính

Tiếp theo là quy ước đánh số thứ tự trong phần nội dung của tham luận. Người viết cần in đậm các mục số, mục chữ và tên của từng mục. Các báo cáo tham luận phải được trình bày và đánh số thành các nhóm chữ số thống nhất. Trong mỗi nhóm chữ số tiểu mục cần phải có ít nhất 2 tiểu mục.

Bố trí các chú thích, bảng biểu đồ

Khi muốn đánh số cho hình ảnh, biểu đồ hay bảng biểu trong bài tham luận thì cũng cần lưu ý phải gắn với số của chương. Mọi đồ thị, biểu đồ lấy từ nguồn khác cần phải được trích dẫn đầy đủ để không bị vi phạm bản quyền.

Nguồn ảnh, đồ thị,... khi được trích dẫn cần phải được liệt kê trong các danh mục tài liệu tham khảo. Tựa đề phải viết ở phía trên hình ảnh, biểu đồ, sơ đồ đó. Chú thích phải được bố trí ở dưới của biểu đồ, hình ảnh, bảng biểu đó.

Sử dụng tài liệu tham khảo

Tất cả những ý kiến trong bài tham luận là gì đều được tác giả tham khảo từ các tài liệu và đưa vào bài. Khi đó, người viết cũng cần đưa chú dẫn trong danh mục tài liệu tham khảo về những nội dung đã từng sử dụng để viết bài tham luận đó.

Bên cạnh đó, khi viết báo cáo tham luận, người viết cũng không nên lạm dụng đến những từ hay cụm từ viết tắt. Tốt nhất chỉ nên viết tắt với những từ hay cụm từ được quy ước hoặc được sử dụng nhiều lần ở trong báo cáo và có ghi chú rõ ràng.

Những lưu ý khi viết bài tham luận là gì?

Khi viết bài tham luận, người viết cần nắm rõ quy định để có thể trình bày phần trích dẫn nguồn và các tài liệu tham khảo. Có 2 dạng trích dẫn tài liệu tham khảo gồm:

- Trích dẫn trong bài: Bao gồm những thông tin như tên tác giả, tổ chức, năm sản xuất tài liệu, trang tài liệu sử dụng trích dẫn.

- Danh sách các tài liệu tham khảo: Thường sẽ được đặt ở phía cuối của bài tham luận, mỗi trích dẫn nêu trong bài cần phải tương ứng đối với phần danh mục của nguồn tài liệu đã được liệt kê trong danh sách các tài liệu tham khảo.

Bên cạnh đó, tác giả bài tham luận cũng cần phải lưu ý về cách trình bày phần trích dẫn như sau:

- Trình bày theo họ tên của tác giả và năm xuất bản tham luận (đối với các tài liệu là tiếng Việt). Theo họ và năm xuất bản (đối với các tài liệu được viết bằng tiếng nước ngoài) và được đặt trong ngoặc đơn.

- Danh sách tài liệu tham khảo đặt ở phía cuối mỗi bài viết luôn được bắt đầu bằng tiêu đề “Tài liệu tham khảo”, tiếp theo sau đó là phần danh mục được liệt kê thành những phần tài liệu tham khảo. Được sắp xếp theo thứ tự Alphabet theo họ của tác giả, tên bài viết và không đánh số thứ tự.

Lời kết

“Tham luận là gì?” và đặc điểm, bố cục, lưu ý khi viết bài tham luận đã được cung cấp rất đầy đủ qua bài viết trên. Hãy ghi nhớ những thông tin hữu ích này để phục vụ cho việc viết bài tham luận của bạn được hiệu quả, chặt chẽ hơn nhé!