Những thông tin cần biết về công ty tư nhân 

Công ty tư nhân là gì?

Công ty tư nhân (Private Company) hiểu theo cách đơn giản là những công ty thuộc sự sở hữu của tư nhân có thể là một người, một nhóm người không có sự tham gia của Nhà nước. Những công ty tư nhân cũng có tư cách để phát hành cổ phiếu và có cổ đông, tuy nhiên cổ phiếu của những công ty tư nhân không được phát hành IPO và không được niêm yết trên sàn chứng khoán.

Vì thế, các công ty tư nhân không cần phải đáp ứng những yêu cầu nghiêm ngặt được quy định bởi Ủy ban Chứng khoán như các công ty đại chúng. Do đó, cổ phiếu của các doanh nghiệp tư nhân có tính thanh khoản thấp, việc định giá gặp nhiều khó khăn và không thể xác định với giá trị lớn.  

Đặc điểm của công ty tư nhân

Công ty tư nhân tại Việt Nam được chia ra thành doanh nghiệp tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty hợp danh và công ty cổ phần. Mỗi loại hình sẽ có những quy định khác nhau về hội đồng quản trị, cổ đông, thành viên cũng như cách tính thuế.

Tại Mỹ công ty tư nhân còn phổ biến thêm hai hình thức là công ty S và công ty C. Những công ty tư nhân tại Mỹ hoạt động theo nhiều quy mô và phạm vi khác nhau bao gồm hàng triệu doanh nghiệp tư nhân và các công ty khởi nghiệp kì lân trên toàn thế giới.

Tuy nhiên, những công ty tư nhân sẽ khó khăn hơn trong việc huy động tiền. Đó chính là lý do mà các công ty tư nhân lớn đã chọn cách IPO để trở thành công ty đại chúng. Một đặc điểm nữa của công ty tư nhân phải đề cập đến chính là việc họ có quyền truy cập vào các khoản vay ngân hàng và quỹ vốn chủ sở hữu, còn các công ty đại chúng có thể huy động vốn thông qua các dịch vụ trái phiếu một cách dễ dàng.

Phân loại các loại hình công ty tư nhân

Nhắc đến doanh nghiệp tư nhân nhiều người sẽ không hiểu và biết hết về các loại hình đang tồn tại, mà thông thường chỉ nghĩ công ty tư nhân là do chủ sở hữu tư nhân. Trên thực tế, công ty tư nhân được chia ra thành nhiều loại hình khác nhau cụ thể như sau:

- Doanh nghiệp tư nhân: Đây là hình thức doanh nghiệp hoạt động dưới quyền sở hữu nằm trong tay của một người duy nhất. Ngay cả những khoản nợ, tài sản hoặc nghĩa vụ tài chính của công ty cũng chỉ có một người duy nhất phải chịu trách nhiệm là chủ sở hữu cá nhân. Đây là hình thức mang lại cho cá nhân toàn quyền kiểm soát các quyết định, nhưng đồng thời cũng khiến cho mọi rủi ro tăng cao, việc huy động vốn trở nên khó khăn.

- Công ty hợp danh: Đây là hình thức mà công ty đó phải có ít nhất hai thành viên hợp danh đứng lên làm chủ sở hữu chung của công ty. Ngoài hai thành viên chủ chốt thì công ty có thể có sự góp mặt của những thành viên khác góp vốn vào. Những thành viên góp vốn chỉ phải chịu trách nhiệm về các khoản nợ của công ty theo thỏa thuận của phạm vi số vốn đã góp vào.

Công ty hợp danh có tư cách pháp nhân, các thành viên đều có quyền tham gia vào hoạt động quản lí công ty và tiến hành các hoạt động kinh doanh để cùng nhau đưa công ty ngày càng phát triển, hoàn thiện cũng như chịu trách nhiệm với công ty và mọi nhân viên. 

- Công ty trách nhiệm hữu hạn: Đây là loại hình doanh nghiệp có tư cách pháp nhân đã được pháp luật Việt Nam công nhận. Chủ sở hữu công ty và công ty là hai thực thể pháp lý khác biệt không liên quan đến nhau. 

- Công ty cổ phần: Đây là loại hình công ty mà vốn điều lệ sẽ được chia thành các phần bằng nhau gọi là cổ phần tồn tại một cách độc lập. Các cổ đông tham gia góp vốn có nghĩa vụ phải chịu trách nhiệm về nợ và các tài sản khác của công ty trong phạm vi số vốn đã góp lúc ban đầu. Đồng thời, có quyền tự do chuyển nhượng số cổ phần của mình cho bất cứ ai. Số lượng cổ đông của công ty cổ phần tối thiểu là ba và không hạn chế số lượng tối đa.

- Công ty S và công ty C: Tương tự như các công ty đại chúng có cổ đông và hoạt động phổ biến ở Mỹ. Tuy nhiên, các công ty này vẫn duy trì hình thức hoạt động và tồn tại như một công ty tư nhân và không cần phải gửi báo cáo tài chính định kỳ. Đối với tập đoàn S không có quá 100 cổ đông và không bị đánh thuế lợi nhuận trong khi đó các tập đoàn không giới hạn số lượng cổ đông nhưng phải chịu thuế gấp đôi.

Ưu điểm và nhược điểm của Công ty tư nhân

• Chi phí thực hiện IPO cao nên nhiều công ty nhỏ vẫn chọn là công ty tư nhân để đảm bảo nguồn tài chính. Những công ty đại chúng sẽ yêu cầu công khai thông tin nên có thể sẽ lộ nhiều bí mật mà họ muốn giấu. Vì thế, phải là công ty cực kì minh bạch, “khỏe” thì mới có thể tự tin thực hiện IPO. 
• Duy trì công ty tư nhân là một cách để nắm bắt được quyền sở hữu tuyệt đối không bị các cổ đông khác tham gia vào. 
• Công ty tư nhân không phải đáp ứng mọi yêu cầu quyền lợi của cổ đông công chúng và có quyền lựa chọn, biểu quyết những ai vào hội đồng quản trị.
• Công ty tư nhân sẽ có quyền tự quyết mọi việc thông qua một số cổ đông chủ chốt thay vì phải thông qua quá nhiều cổ đông đại chúng, lấy ý kiến của số đông rồi mới được thực hiện.
• Công khai ra công chúng là một bước quan trọng để các công ty tư nhân giới thiệu ra thị trường, quá trình IPO sẽ tốn rất nhiều chi phí.

Mọi công ty đều phải xuất phát điểm từ những công ty tư nhân nhưng để trở thành công ty đại chúng thì không phải điều đơn giản mà đều có mặt lợi, mặt hại. Vì thế, cần phải cân nhắc hết sức  cẩn thận trước khi trở thành công ty đại chúng.