Những thông tin cần biết về chỉ số ROE

Chỉ số ROE là gì?

Chỉ số ROE là viết tắt của cụm từ Return of Equity có nghĩa là tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu. Chỉ số ROE được coi là một trong những thước đo tài chính hiệu quả đối với mỗi công ty bằng cách lấy thu nhập ròng chia cho vốn chủ sở hữu của cổ đông. Một cách khác để tính được chỉ số ROE là lấy tỷ lệ tăng trưởng chia cho tỷ lệ duy trì thu nhập công ty. Kết quả của chỉ số ROE sẽ giúp cho nhà đầu tư xem xét và phân tích được khả năng sinh lời của tổ chức trước khi lựa chọn đầu tư. Thông qua chỉ số ROE các cổ đông sẽ biết được số vốn của họ đã được sử dụng như thế nào và sinh lời ra sao, có hiệu quả hay không. Đối với mỗi lĩnh vực khác nhau thì chỉ số ROE sẽ khác và được tính một cách cụ thể với những công thức riêng.  

Ý nghĩa của chỉ số ROE

Chỉ số ROE có vai trò rất quan trọng đối với các cổ đông của công ty vì dựa vào kết quả tính toán chỉ số ROE nhà đầu tư sẽ có những chiến lược phù hợp. Một số ý nghĩa cụ thể của chỉ số ROE có thể kể đến như: 

• Thông qua chỉ số ROE cổ đông sẽ tạm tính được họ nhận được số tiền lợi nhuận khoảng bao nhiêu từ số tiền góp vốn thông qua hình thức sở hữu cổ phiếu của công ty không.
• Doanh nghiệp sẽ phải tìm cách để tạo chỉ số ROE cao hơn lợi tức từ những khoản đầu tư có rủi ro thấp hơn nhằm giúp cho các nhà đầu tư yên tâm hơn trong quá trình góp vốn.
• Chỉ số ROE sẽ được so sánh với giá trị lịch sử và với chỉ số ROE trung bình ngành, thông qua đó người xem có thể hình dung được một cách toàn diện và đầy đủ về khả năng sinh lời, hoạt động đầu tư của doanh nghiệp.
• Chỉ số ROE là kết quả của phép chia giữa thu nhập ròng và vốn chủ sở hữu trung bình của cổ đông, vì thế, thu nhập của doanh nghiệp càng lớn thì chỉ số ROE sẽ càng cao, lợi nhuận trên mỗi cổ phần cũng vì thế mà nhiều hơn. 
• Để xác định lợi thế cạnh tranh, nhà đầu tư thường so sánh chỉ số ROE của công ty với ROE trung bình của ngành. Dựa vào chỉ số này nhà đầu tư sẽ biết được cách thức ban lãnh đạo công ty sử dụng nguồn vốn chủ sở hữu để phát triển doanh nghiệp.
• Chỉ số ROE tăng trưởng bền vững theo từng năm và năm sau cao hơn năm trước cho thấy sự phát triển của công ty đang rất tốt. Ngược lại, chỉ số ROE giảm thì đường lối phát triển của công ty đang có vấn đề.

Cách tính chỉ số ROE chính xác

Chỉ số ROE được tính bằng công thức:

ROE = Thu nhập ròng/Vốn chủ sở hữu trung bình của cổ đông

Trong đó:

• Thu nhập ròng được xác định trước khi trả cổ tức cho cổ đông phổ thông và đã trả cổ tức cho những cổ đông ưu đãi và lãi vay. Bất cứ nhà đầu tư nào cũng có thể tính được chỉ số ROE nếu thu nhập ròng và vốn chủ sở hữu đều là số dương.
• Vốn chủ sở hữu bình quân của cổ đông là kết quả tính cộng vốn chủ sở hữu ở đầu kỳ kế toán. Trong đó, khoảng thời gian đầu kỳ và cuối kỳ phải trùng với khoảng thời gian mà doanh nghiệp có được thu nhập ròng. 

Bên cạnh đó, để có thể xác định tỷ suất sinh lợi trên vốn chủ sở hữu có thể áp dụng công thức:

ROE = Tỷ lệ tăng trưởng bền vững (SGR)/ Tỷ lệ duy trì

Tỷ lệ duy trì = 1 – tỷ lệ chi trả cổ tức cho cổ đông.

Chỉ số ROE trong đầu tư chứng khoán

Trên thị trường chứng khoán chỉ số ROE được rất nhiều nhà đầu tư quan tâm trước khi quyết định đầu tư vào một mã cổ phiếu nào đó. Bất cứ nhà đầu tư nào cũng hi vọng vào những cổ phiếu do công ty phát hành phát triển, tăng cao vì như vậy thì lợi nhuận của họ cũng mới tăng cao. Tuy nhiên, làm cách nào mới biết được doanh nghiệp có đang phát triển đúng đắn không hay vẫn rơi vào tình trạng suy thoái.

Thông thường, nhà đầu tư sẽ lấy ROE nhân với tỷ lệ duy trì của công ty để tính được tỷ lệ tăng trưởng trong tương lai của doanh nghiệp. Tỷ lệ duy trì là tỷ lệ phần trăm khoản thu nhập ròng mà doanh nghiệp cần giữ lại để tái đầu tư, mở rộng quy mô, tài trợ cho các dự án trong tương lai mà không cần phải vay của các tổ chức khác.  

• Trong trường hợp nếu hai công ty có chỉ số ROE giống nhau mà tỷ lệ duy trì khác nhau thì SGR sẽ khác nhau.
• Một cổ phiếu có tốc độ tăng trưởng chậm so với SGR thì nhiều khả năng mã cổ phiếu đó đang bị định giá thấp hơn so với giá trị. Hiện nay, nhiều nhà đầu tư đã dựa vào chỉ số ROE để đánh giá và chọn ra được mã cổ phiếu yêu thích, những công ty có chỉ số ROE âm hoặc tăng cao bất thường cũng là một dấu hiệu cảnh báo để dựa vào đó tìm hiểu về các mã cổ phiếu định đầu tư. 

Chỉ số ROE bao nhiêu là tốt?

Câu hỏi được nhiều người đặt ra là sau khi tính được chỉ số ROE thì chỉ số này ở mức bao nhiêu là tốt. Điều này còn phải phụ thuộc vào việc doanh nghiệp đang hoạt động trên lĩnh vực nào, mỗi lĩnh vực sẽ có ngưỡng để đánh giá, xem xét chỉ số ROE tương ứng. Không thể dùng mức chỉ số ROE của công ty hoạt động trong lĩnh vực lợi ích cộng đồng để áp dụng cho các doanh nghiệp thuộc ngành xuất nhập khẩu.

• Nguyên tắc chung: Tập trung và đầu tư vào những công ty, doanh nghiệp có chỉ số ROE bằng hoặc cao hơn so với mức trung bình mà lĩnh vực công ty đang hoạt động. 
• Một số nhà đầu tư còn xem xét tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu đạt gần mức trung bình dài hạn của S&P 500. Theo đó, chỉ số ROE có thể chấp nhận là từ 14% đổ lên và thấp hơn 10% là tỷ lệ kém. 

Ví dụ: Công ty Z duy trì mức ROE ổn định 20% trong 5 năm qua so với mức trung bình của các công ty trong cùng ngành là 18%. Như vậy có nghĩa là công ty Z đã sử dụng tài sản của mình để tạo ra mức lợi nhuận trên ngưỡng trung bình của cả ngành. 

Lưu ý khi chỉ số ROE quá cao

Khi lựa chọn mã cổ phiếu để đầu tư, nhà đầu tư sẽ lưu tâm đến những công ty có ROE trung bình hoặc cao so với ROE thấp. Nhưng không nên chủ quan vì chỉ số ROE quá cao cũng chưa chắc đã tốt nhất là khi cao vượt trội so với các nhóm ngang hàng. Tuy chỉ số ROE cao là dấu hiệu tốt nhưng nếu tài khoản vốn chủ sở hữu lại nhỏ hơn so với thu nhập ròng thì nhiều nguy cơ phải đối mặt với rủi ro.

• Một công ty có vốn chủ sở hữu nhỏ có thể do công ty đã phải trải qua một khoảng thời gian khó khăn, những khoản này sẽ được cập nhật trong bảng cân đối kế toán, phần mục vốn chủ sở hữu ở dạng “lỗ giữ lại”. Nếu như không có cách khắc phục thì những con số này sẽ dần dần làm giảm vốn chủ sở hữu của công ty.
• Trường hợp công ty làm ăn phát đạt trở lại và ghi nhận có lãi thì chỉ số ROE sẽ tăng bật lên rất nhiều, chính điều này khiến nhiều người nhầm lẫn công ty đang hoạt động rất tốt. 

Bên cạnh đó, khi dư nợ của công ty còn tồn đọng nhiều thì vốn chủ sở hữu cũng giảm mạnh tương ứng với mức tăng của nợ vay (vốn chủ sở hữu = tài sản – nợ phải trả). Đó cũng là nguyên nhân dẫn đến kết quả tính ROE cao bất thường.

Những hạn chế của chỉ số ROE 

Chỉ số ROE quá cao cũng không phải là điều tốt, do đó, khi tìm hiểu chỉ số ROE là gì cần phải lưu ý về những trường hợp tăng giảm bất thường. chỉ số ROE cũng có thể xảy ra sai lệch khi thay đổi những yếu tố khác nhau như lỗ trong dài hạn, nợ vay lớn hoặc mua lại cổ phiếu. 

Chỉ số ROE sẽ có sự sai lệch vì có thể loại trừ các tài sản vô hình khỏi vốn chủ sở hữu của cổ đông. 

Mỗi nhà đầu tư khác nhau sẽ tính ra được kết quả của ROE khác nhau khi họ không thể thống nhất các thành phần trong công thức tính toán của mình.

Chỉ số ROE là một thước đo có vai trò vô cùng quan trọng đối với các nhà đầu tư và các công ty khi muốn biết được về tình hình trước khi đầu tư. Tuy nhiên, cần kết hợp chỉ số ROE cùng với các chỉ số khác để cho ra được kết quả tính toán chính xác nhất.