Đường cơ sở là gì? Ý nghĩa của đường cơ sở

Giải đáp đường cơ sở là gì?

Hiện nay chưa có định nghĩa rõ ràng về đường cơ sở là gì, nhưng chúng ta có thể dựa vào khái niệm nội thủy và lãnh hải để xác định khái niệm này. Theo Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển 1982 thì đường cơ sở chính là đường ranh giới phía trong của lãnh hải và nằm bền ngoài vùng nội thủy.

Đường cơ sở do quốc gia vạch định ra phù hợp với quy định của Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển 1982 để làm cơ sở xác định phạm vi của các vùng biển thuộc chủ quyền và quyền tài phán của quốc gia đó.

Ý nghĩa của đường cơ sở là gì?

Xác định đường cơ sở nhằm mục đích tạo ra ranh giới, cơ sở để tính chiều rộng của các vùng trên biển. Bao gồm các vùng lãnh hải, vùng tiếp giáp lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế, vùng thềm lục địa và làm cơ sở xác định vùng nội thủy giáp ranh với đất liền.

Việc xác định đường cơ sở có vai trò rất quan trọng đối với lãnh thổ của mỗi quốc gia có biển. Bởi vì tại mỗi vùng kinh tế trên biển sẽ có những quy định cụ thể và riêng biệt. Quy định này áp dụng cho những tàu thuyền đánh bắt thủy hải sản trong nước, những tàu thuyền nước ngoài neo đậu trên bờ biển thuộc phạm vi trên biển trong nước, tàu thuyền của quốc gia khác không được đánh bắt thủy sản trong vùng biển của Việt Nam.

Bên cạnh đó, luật biển của mỗi quốc gia còn quy định vùng nào thì tàu thuyền nước ngoài được neo đậu, không được đi qua, hoặc chỉ được đi qua không được dừng,… Các yếu tố này ảnh hưởng trực tiếp đến quốc phòng an ninh biển, lãnh thổ biển của mỗi quốc gia, khu vực.

Cách xác định đường cơ sở của các quốc gia ven biển

Hiện nay, có 3 cách xác định đường cơ sở đang được áp dụng bao gồm

Đường cơ sở thẳng

Đường cơ sở thẳng trên biển được xác định như sau:

• Ở nơi bờ biển bị khoét sâu và lồi lõm hoặc có một chuỗi đảo nằm sát ngay và chạy dọc theo bờ biển, phương pháp đường cơ sở thẳng nối liền các điểm thích hợp sẽ được sử dụng để tính chiều rộng lãnh hải bằng cách kẻ đường cơ sở giữa các điểm này.
• Những nơi có một châu thổ và những đặc điểm tự nhiên khác khiến bờ biển cực kỳ không ổn định, thì các điểm xác định đường cơ sở có thể được lựa chọn dọc theo ngấn nước triều thấp nhất. Các đường cơ sở vẫn có hiệu lực cho tới khi các quốc gia ven biển thực hiện sửa đổi đúng theo Công ước.
• Khi xác định đường cơ sở, các tuyến các đường cơ sở không được đi chệch quá xa hướng chung của bờ biển và các vùng biển ở bên trong các đường cơ sở này phải gắn với đắt liền để có thể đạt được chế độ nội thủy.
• Các đường cơ sở thẳng không được kéo tới hoặc xuất phát từ các bãi cạn lúc nổi lúc chìm, trừ trường hợp nơi đó có đèn biển hoặc các thiết bị tương tự thường xuyên nhô trên mặt nước hay đã được sự thừa nhận chung của quốc tế.
• Trường hợp phương pháp kẻ đường cơ sở thẳng được áp dụng, khi ấn định một số đoạn đường cơ sở có thể tính đến lợi ích kinh tế riêng biệt của khu vực đó mà thực tế và tầm quan trọng khi sử dụng lâu dài có chứng minh rõ ràng.
• Phương pháp đường cơ sở thẳng của một quốc gia áp dụng không được làm cho lãnh hải của một quốc gia khác bị tách khỏi biển cả hoặc vùng đặc quyền kinh tế.

Đường cơ sở thông thường

Trừ khi có quy định trái với Công ước, đường cơ sở thông thường dùng để tính chiều rộng lãnh hải. Được tính là ngấn nước triều thấp nhất dọc theo bờ biển, thể hiện trên các hải đồ tỷ lệ lớn đã được quốc gia ven biển.

Khi quốc gia ven biển có địa hình cấu trúc thông thường thì sẽ áp dụng phương pháp đường cơ sở thông thường để tính đường cơ sở, vô cùng đơn giản và không gặp khó khăn.

Đường cơ sở quần đảo

Đường cơ sở quần đảo quy ước theo đường cơ sở thẳng của quần đảo nối liền các điểm ngoài cùng của các đảo xa nhất và các bãi đá lúc chìm lúc nổi của quần đảo. Đồng thời phải thỏa mãn các điều kiện:

• Các tuyến đường cơ sở này bao lấy các đảo trọng yếu và xác lập một khu vực mà tỷ lệ diện tích quốc giá đó với đất, kể cả vành đai san hô, đảm bảo ở giữa tỷ lệ số 1/1 và 9/1.
• Chiều dài của các đường cơ sở này không vượt quá 100 hải lý. Tuy nhiên có thể tối đa 3% của tổng số các đường cơ sở bao quanh một quần đảo nào đó có chiều dàikhông quá 125 hải lý.
• Không được tách xa rõ ràng theo đường bao quanh chung của quần đảo.
• Trừ trường hợp các bãi cạn lúc chìm lúc nổi có xây đặt các đèn biển hay các thiết bị tương tự thường xuyên nhô trên mặt biển thì các đường cơ sở không thể kéo đến hay xuất phát từ các bãi cạn này. Ngoài ra còn trừ trường hợp toàn bộ hay một phần bãi cạn ở cách hòn đảo gần nhất một khoảng cách không vượt quá chiều rộng lãnh hải của quần đảo đó.
• Một quốc gia không được áp dụng phương pháp kẻ các đường cơ sở khiến cho các lãnh hải của một quốc gia khác bị tách rời với biển cả hay vùng đặc quyền kinh tế.
• Nếu một phần vùng nước quần đảo của một quốc gia quần đảo nằm giữa hai mảnh lãnh thổ của một quốc gia kế bên thì quốc gia kế cận này vẫn được hưởng các thuyền và mọi lợi ích chính đáng theo truyền thống ở trong các vùng nước nói trên. Cũng như tất cả các quyền từ những điều ước được ký kết giữa hai quốc gia vẫn tồn tại và được tôn trọng.
• Để xác định tỷ lệ diện tích các vùng nước so với diện tích phần đất, các vùng nước trên trong các bãi đá ngầm bao quanh các đảo và vành đai san hô, mọi phần của một nền đại dương có sườn dốc đất đứng hoàn toàn hay gần như hoàn toàn do một chuỗi đảo đá vôi hay chuỗi mỏm đá lúc chìm lúc nổi bao quanh, có thể được coi như là một bộ phận của đất liền.
• Các đường cơ sở được vạch ra phải được ghi trên bản đồ có tỷ lệ thích hợp để xác định được vị trí. Có thể thay thế bản đồ này bằng bản kê tọa độ địa lý của các điểm, ghi rõ hệ thống trắc địa.

Việt Nam đang áp dụng loại hình đường cơ sở nào?

Căn cứ vào vị trí địa lý và địa hình bờ biển, nước ta đã sử dụng phương pháp đường cơ sở thẳng để xác định đường cơ sở. Nhà nước ta luôn đề ra những vấn đề liên quan đến chủ quyền những vùng lãnh thổ này để bảo đảm cho chủ quyền đất nước.

Lời kết

Hy vọng sau khi đọc bài viết bài, bạn đã hiểu rõ đường cơ sở là gì cũng như các xác định đường cơ sở của một quốc giá ven biển. Đường cơ sở chính là điều kiện để có thể xác định được lãnh hải, vùng tiếp giáp lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa.