Đề xuất 5 nhóm cơ chế đặc thù xây dựng đường Vành đai 4 -Vùng Thủ đô

Lê Thị Liên

Vành đai 4 - Vùng Thủ đô là dự án quan trọng quốc gia, góp phần mở rộng không gian phát triển cho Thủ đô.

5 nhóm cơ chế đặc thù

Để triển khai thành công và đạt được các mục tiêu đầu tư, cũng như đạt tiến độ dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô, thành phố Hà Nội đã đề xuất 5 nhóm cơ chế chính sách đặc thù trình Quốc hội.

vanh-dai-4-1653021816.jpg
Dự án đường Vành đai 4- Vùng Thủ đô đoạn qua Hà Nội có chiều dài 58,2 km.

Cụ thể là tách dự án tổng thể thành các dự án thành phần và do địa phương quyết định đầu tư và tổ chức thực hiện. Trình tự, thủ tục thực hiện dự án thành phần tương tự dự án nhóm A theo quy định của pháp luật về đầu tư công. 

UBND thành phố Hà Nội là cơ quan đầu mối tổ chức thực hiện dự án đảm bảo tính tổng thể, đồng bộ của toàn dự án. Quốc hội giao Ủy ban thường vụ Quốc hội quyết định điều chỉnh chủ trương đầu tư trong trường hợp cần điều chỉnh theo quy định. Đồng thời, UBND thành phố Hà Nội là cơ quan đầu mối chủ trì điều chỉnh cơ cấu tổng mức đầu tư và lập dự án thành phần làm cơ sở để cấp có thẩm quyền quyết định phê duyệt và chấp thuận điều chỉnh dự án. 

Đối với nhóm 3 dự án thành phần giải phóng mặt bằng cho phép thực hiện bồi thường, hỗ trợ và tái định cư để giải phóng mặt bằng theo quy hoạch được duyệt ngay sau khi chủ trương đầu tư dự án được Quốc hội thông qua, cho phép đấu thầu rộng rãi trong nước để lựa chọn nhà đầu tư  thực hiện dự án thành phần 3 theo hình thức đối tác công tư - PPP.

Về nguồn vốn đầu tư, thành phố Hà Nội kiến nghị Quốc hội sử dụng linh hoạt vốn ngân sách Trung ương và ngân sách địa phương cho các hạng mục đầu tư và dự án thành phần trong quá trình thực hiện đầu tư dự án; cho phép tăng mức vốn trung hạn trong kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021 - 2025 của các địa phương để tham gia dự án. 

Về cơ chế chỉ định thầu kiến nghị Quốc hội cho phép Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định việc chỉ định thầu trong quá trình triển khai thực hiện dự án đối với các gói thầu tư vấn, gói thầu phục vụ di dời hạ tầng kỹ thuật, gói thầu thực hiện đền bù, giải phóng mặt bằng và tái định cư, gói thầu xây lắp của các dự  án thành phần; các nhà thầu thực hiện các gói thầu quy định tại khoản này đến khi hoàn thành dự án. Trình tự, thủ tục thực hiện chỉ định thầu thực hiện theo quy định của pháp luật về đấu thầu.

Về khai thác khoảng sản làm vật liệu xây dựng, thực tế đối với các dự án đang triển khai, đặc biệt là như các dự án đầu tư xây dựng đường cao tốc Bắc - Nam phía Đông, giai đoạn 2017-2020, việc thiếu nguồn vật liệu đất cho thi công gây khó khăn lớn cho các dự án, đặc biệt là các dự án có nhu cầu về vật liệu lớn.

Việc cung cấp vật liệu cho dự án có ảnh hưởng đặc biệt lớn đến tiến độ, chất lượng và giá thành của dự án. Theo đó, thành phố Hà Nội kiến nghị Quốc hội cho phép trong giai đoạn triển khai dự án, nhà thầu thi công không phải thực hiện thủ tục cấp giấy phép khai thác mỏ khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường nằm trong hồ sơ khảo sát vật liệu xây dựng phục vụ dự án; việc khai thác mỏ khoáng sản quy định tại khoản này được thực hiện đến khi hoàn thành dự án. 

z3427880239258-6df0b63547d96f06aed54aa58fa6b2b2-1653021843.jpg
Các đại biểu dự Kỳ họp chuyên đề của HĐND TP Hà Nội

Nhà thầu thi công có trách nhiệm thực hiện đánh giá tác động môi trường; chịu sự quản lý, giám sát đối với việc khai thác, sử dụng khoáng sản; nộp thuế, phí và thực hiện các nghĩa vụ bảo vệ, cải tạo, phục hồi môi trường theo quy định của pháp luật (tương tự cơ chế đã được Quốc hội thông qua tại Nghị quyết số 43/2022/QH15 ngày 11/1/2022 về chính sách tài khóa, tiền tệ hỗ trợ chương trình phục hồi và phát triển kinh tế xã hội). 

Về phát hành trái phiếu Chính phủ để cho vay lại, thành phố Hà Nội kiến nghị Chính phủ đề xuất Quốc hội cho phép Chính phủ phát hành trái phiếu cho các địa phương vay đáp ứng nhu cầu thực hiện, giải ngân cho các dự án trong giai đoạn năm 2024 - 2025. 

Các địa phương chịu trách nhiệm cân đối nguồn thu của ngân sách địa phương để hoàn trả ngân sách Trung ương trong giai đoạn 2026-2030, bao gồm cả nguồn thu từ quỹ đất hai bên đường dự án.

Đề nghị quan tâm tính thẩm mỹ dự án Vành đai 4

Tại cuộc họp HĐND TP Hà Nội khóa XVI, nhiệm kỳ 2021-2026 tổ chức Kỳ họp thứ 5 (kỳ họp chuyên đề) nhằm xem xét, thảo luận, quyết nghị việc bố trí, cân đối vốn cho dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 4- Vùng Thủ đô để bổ sung vào hồ sơ trình Quốc hội xem xét.

Góp ý thêm về nội dung này, các đại biểu cũng đề nghị TP quan tâm đến kết cấu, kiến trúc, yếu tố thẩm mỹ… để dự án xứng tầm là công trình có ý nghĩa đặc biệt quan trọng về kinh tế, chính trị, xã hội của Thủ đô.

Đáng chú ý, đại biểu Nguyễn Tiến Minh (tổ đại biểu huyện Thường Tín) cho hay: Thường Tín 1 trong 7 quận huyện có đường Vành đai 4 đi qua, huyện nhất trí cao với Tờ trình của UBND TP, dự thảo Nghị quyết và báo cáo thẩm tra của Ban KT-NS HĐND TP.

hdnd-20-5-4-1653022145.jpg
Đại biểu Nguyễn Tiến Minh (tổ đại biểu huyện Thường Tín).

Dưới gói độ địa phương, Bí thư Huyện ủy Thường Tín cho biết: "Trong bối cảnh huyện Thường Tín đang cố gắng phấn đấu để trở thành 1 quận của Thủ đô trong thời gian tới với định hướng phát triển du lịch, dịch vụ là mũi nhọn, nên mong dự án Vành đai 4 và các công trình cầu trong khu vực được đầu tư xứng tầm. Tuy nhiên, hiện tại tỉnh Hưng Yên có xã Mễ Sở và tại huyện Thường Tín có xã Hồng Vân nhưng chưa có cầu kết nối mà mới có bến phà, đề nghị TP báo cáo T.Ư đặt tên cầu là Chí Nghĩa đưa vào ngay từ dự án, với mầu biểu trưng của TP là màu xanh hòa bình. Về phía huyện, đang tích cực triển khai để ngay sau khi TP hoàn thành đấu giá, địa phương sẽ khởi công xây dựng khu lưu niệm tại đây, trong đó sẽ xây dựng tháp Chí Nghĩa bằng nguồn vốn của huyện".

Còn theo Đại biểu Nguyễn Thành Nam (tổ đại biểu huyện Phú Xuyên) khẳng định, dự án đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô có ý nghĩa rất quan trọng về kinh tế, chính trị, xã hội của TP Hà Nội và vùng Thủ đô. Đại biểu thống nhất cao với việc TP bố trí nguồn vốn ngân sách theo phê duyệt của Quốc hội cho dự án, đánh giá cao sự vào cuộc quyết liệt chỉ đạo của TP và thực hiện của các sở, ngành. Đồng thời, đại biểu cũng đề nghị, TP chỉ đạo các cấp, địa phương áp dụng các chính sách bồi thường hỗ trợ tái định cư một cách thống nhất, minh bạch, đúng quy định để không xảy ra tình trạng khiếu kiện gây mất ổn định an ninh chính trị ảnh hưởng đến tiến độ triển khai dự án.

Khẳng định ý nghĩa quan trọng của Dự án là tạo động lực để phát triển Thủ đô, ĐB Vũ Mạnh Hải (ĐB huyện Thường Tín) đề nghị trong quá trình thiết kế, nếu dự án có đi qua khu vực làng nghề có tỷ trọng kinh tế cao, tiềm năng phát triển du lịch, cần chú ý nhu cầu sử dụng của các làng nghề. Bên cạnh đó, khi thiết kế cầu trong dự án, ngoài chức năng giao thông, chú ý đến yếu tố thẩm mỹ, để biến các công trình cầu đường thành công trình văn hóa, điển hình như cầu Nhật Tân…

Song song đó, các đại biểu cũng đề nghị UBND TP quan tâm đến kết cấu, kiến trúc; ngoài ý nghĩa là công trình giao thông cần quan tâm đến yếu tố thẩm mỹ, để xứng đáng là công trình giao thông gắn với công trình văn hóa của TP. Đồng thời, đề nghị UBND TP quan tâm lựa chọn nhà đầu tư có kinh nghiệm, năng lực tốt để triển khai dự án thành phần theo phương thức kết hợp đầu tư công; chỉ đạo các quận huyện nơi có dự án đi qua cần phối hợp để triển khai dự án đúng tiến độ, tái định cư đảm bảo công khai minh bạch.