Critical thinking là gì? Những biện pháp rèn luyện critical thinking chuẩn nhất

Phương pháp tư duy Critical thinking là gì?

Critical thinking được gọi là tư duy phản biện. Đây là quá trình đánh giá, phân tích, chất vấn những giả định hoặc một giả thiết nào đó, từ đó bạn hình thành nên những cách suy nghĩ khác nhau, và đưa ra quan điểm của mình khi đứng trước vấn đề phát sinh.

Tư duy phản biện sẽ bao gồm việc phân tích, nhìn nhận, đánh giá một thông tin đã có từ trước đó theo một cách nhìn khác cho vấn đề được đặt ra, nhằm mục đích là khẳng định sự chính xác của một vấn đề. Những lập luận, ý kiến trong phương pháp tư duy Critical thinking phải có tính logic, hợp lý, phản biện rõ ràng và cũng phải có đầy đủ bằng chứng cụ thể, tỉ mỉ và thể hiện được sự công tâm.

Theo một báo cáo nghiên cứu mới được thực hiện gần đây, những người làm giáo dục đánh giá rằng, trường học và các cơ sở đào tạo nên tập trung hơn vào việc giáo dục học sinh cách critical thinking thay bắt ép tiếp nhận thông tin và duy trì các thông tin nhàm chán, thụ động, thiếu sáng tạo. Giới trẻ khi được trang bị những kỹ năng tư duy phản biện sẽ trở nên cởi mở, năng động hơn, đồng thời học tập, làm việc có hiệu quả hơn, kết quả công việc có sự chính xác cao hơn.

Vai trò và tầm quan trọng của phương pháp tư duy Critical thinking

Ngày nay tư duy phản biện Critical thinking được đánh giá là một trong những kỹ năng mềm rất quan trọng và không thể thiếu trong hầu hết những ngành nghề, lĩnh vực của cuộc sống. Tư duy phản biện sẽ giúp cho con người có thể phát triển và nâng cao về kỹ năng lập luận, phân tích những vấn đề được đưa ra một cách chi tiết, rõ ràng và đa chiều. Điều này này có thể thấy rõ nhất trong ngành giáo dục, nghiên cứu, tài chính, quản lý con người và pháp lý.

Tư duy phản biện có vai trò quan trọng nền kinh tế 

Tư duy phản biện có vai trò vô cùng quan trọng trong việc thay đổi và phát triển nền kinh tế tri thức thời đại mới. Nền kinh tế tri thức mới lúc này đang được ứng dụng và vận hành những công nghệ tiên tiến, hiện đại, do đó mỗi người trong chúng ta phải có tư duy sáng tạo, linh hoạt, có khả năng phân tích, nhận định, đánh giá cũng như tổng hợp, tích hợp nhiều dữ liệu, thông tin với nhau để từ đó giải quyết, xử lý những vấn đề quan trọng. 

Có thể thấy rằng, việc rèn luyện và nâng cao tư duy phản biện trong cuộc sống hiện đại là điều hết sức quan trọng, cần thiết đối với mỗi người. Điều này đặc biệt quan trọng giữa bối cảnh môi trường công việc khó khăn, cạnh tranh và phát triển mạnh mẽ, bùng nổ hiện nay.

Cải thiện tư duy theo hướng sáng tạo, linh hoạt 

Bên cạnh đó, nâng cao kỹ năng tư duy phản biện cũng là cách hiệu quả để cải thiện tư duy về sự sáng tạo, tìm ra nhiều phương án mới để có thể giải quyết những vấn đề phát sinh một cách hiệu quả nhất đồng thời đưa ra được những ý tưởng mới, điều chỉnh các chiến lược kinh doanh theo hướng hợp lý, hiệu quả, phù hợp với doanh nghiệp ở từng thời điểm.Tư duy phản biện đóng vai trò vô cùng quan trọng việc đánh giá, nhìn nhận về bản thân mình. Điều này giúp cho con người tự thực hiện việc điều chỉnh công việc, cuộc sống cá nhân sao cho phù hợp nhất, đưa ra những quyết định chính xác, hợp lý và đúng đắn trong mọi việc.

Tư duy phản biện sẽ là nền móng đóng vai trò đặc biệt quan trọng của ngành khoa học và xã hội dân chủ bởi vì đặc trưng của ngành này là yêu cầu mọi người phải sử dụng các lập luận rõ ràng, chặt chẽ trong những cuộc lý luận, nghiên cứu, thí nghiệm, chứng thực các vấn đề lý thuyết.Có thể nói rằng tư duy phản biện là cách giúp cho con người có được những suy nghĩ thật rõ ràng, tổng quan và sáng suốt về những vấn đề trong xã hội, từ đó dễ dàng vượt qua được những định kiến khắt khe và lan tỏa các thông điệp có ý nghĩa đến toàn thể cộng đồng.

Những cấp độ trong hệ thống tư duy phản biện Critical thinking 

Tư duy phản biện có đến 6 cấp độ khác nhau, bao gồm:

Cấp độ thứ nhất: Nói rõ ràng về một vấn đề cụ thể

Đây là một vấn đề nhiều đơn vị doanh nghiệp, tổ chức hành chính cũng như trường học gặp phải. Việc trình bày nội dung và những lý do dẫn đến cuộc họp, hội thảo, hội nghị mất nhiều thời gian nhưng lại không giải quyết trọn vẹn được vấn đề. Việc trình bày và diễn đạt các thông tin thiếu rõ ràng của người thuyết trình khiến cho đối tượng người nghe không hiểu được vấn đề, tốn rất nhiều thời gian để giải thích và phản biện.

Cấp độ thứ hai: Chú trọng đến cấu trúc nói

Phương pháp tư duy Critical thinking giúp cho người nói có thể dễ dàng diễn đạt các vấn đề theo một cấu trúc nhất định để từ đó người nghe có thể nắm được vấn đề trình bày một cách nhanh nhất và tránh mất thêm quá nhiều thời gian để trình bày, giải thích thêm.

Để đưa ra một quan điểm và bảo vệ luận điểm ấy trước những ý kiến tranh luận trái chiều, bạn cũng cần phải diễn đạt ý kiến của mình theo cấu trúc nhất định để người nghe có thể nắm được vấn đề nhanh chóng. Chẳng hạn khi một sinh viên phát biểu ý kiến ở giảng đường thì có thể bắt đầu phần trình bày bằng cấu trúc: như sau: “Thưa giáo sư, quan điểm của em về vấn đề này là … Lý do để em đưa ra nhận định như vậy là bởi vì…”

Cấp độ thứ 3: Tranh luận cơ bản

Phần tranh luận thường sẽ xuất hiện rất nhiều ở những buổi thảo luận, thuyết trình, hùng biện về một vấn đề cụ thể nào đó. Việc tranh luận cho một vấn đề nào đó có thể đến từ hai hoặc là nhiều phía khác nhau, nhằm mục đích để tranh luận và phản bác những ý kiến được đưa ra ban đầu của người trình bày. Phương pháp tư duy Critical thinking sẽ khuyến khích bạn đưa ra những ý kiến lập luận và các bằng chứng thuyết phục để từ đó bảo vệ các quan điểm riêng của cá nhân mình hoặc là tiếp thu thêm ý kiến của những người xung quanh.

Cấp độ thứ 4: Tranh luận hiệu quả

Để cuộc tranh luận có thể diễn ra một cách hiệu quả, có tính đóng góp, xây dựng, tránh tối đa những cuộc cãi vã, ẩu đả, tranh cãi căng thẳng thì bạn cần phải nhận thức rõ ràng về những giả thiết ngầm được đưa ra.

Để cuộc tranh luận diễn ra hiệu quả, có tính xây dựng, tránh trở thành nguyên nhân dẫn đến các cuộc ẩu đả, cãi vã thì bạn phải có khả năng nhận định được các giả thiết ngầm được đặt ra đằng sau các ý kiến phản bác, tranh luận, những tư duy logic, và tính nhất quán vấn đề.

Cấp độ thứ 5: Thực hành thường xuyên tư duy Critical thinking

Việc luyện tập kỹ năng tư duy phản biện sẽ giúp cho bạn sở hữu được tư duy thông suốt, nhất quán, logic nhất định, có đủ khả năng để đánh giá về một vấn đề cụ thể nào đó hoặc một lĩnh vực nào đó. Bạn có thể tự thực hành luyện tập nâng cao tư duy Critical thinking trong học tập hoặc trong công việc hàng ngày.

Cấp độ thứ 6: Tư duy Critical thinking có hiệu quả

Khi đáp ứng được tất cả những cấp độ nói trên, thì đến giai đoạn này trình độ về tư duy đã có những sự tiến bộ rất lớn. Bạn đã sở hữu đầy đủ những tố chất về sự công bằng, chính trực, can đảm, khiêm tốn, thông cảm và cả sự bền bỉ, quyết tâm.

Những cách rèn luyện phương pháp tư duy Critical thinking hiệu quả nhất

Nếu muốn sở hữu tư duy phản biện nhanh nhạy thì bạn có thể áp dụng những phương pháp rèn luyện như sau:

Tạo dựng, thiết lập các sơ đồ tư duy

Sơ đồ tư duy được đánh giá một trong những phương pháp hiệu quả nhất để có thể chọn lựa ra những thông tin quan trọng và những quan điểm cần thiết nhất. Điều đặc biệt nhất đối với sơ đồ tư duy là bạn có thể nhìn thấy được toàn bộ hệ thống tư duy một cách hiệu quả và logic hơn, các thông tin sẽ được chia thành từng phần nhỏ để có thể dễ dàng nhận định ra những quan điểm có vai trò quan trọng nhất.

Rèn luyện khả năng tư duy lập luận thống nhất logic

Phương pháp rèn luyện hiệu quả Critical thinking là gì? Điều mà bạn cần phải lưu ý là rèn luyện kỹ năng biết cách lập luận logic, kết nối và hệ thống thông tin một cách rõ ràng, có tính liên kết, khoa học, dễ hiểu nhất

Việc lập luận logic phải dựa trên những bằng chứng có tính xác thực, những bằng chứng, dẫn chứng chi tiết, cụ thể và có sức thuyết phục nhất. Điều quan trọng là lập luận được đưa ra phải thực sự gần gũi với các vấn đề và có thể xử lý, giải quyết vấn đề triệt để. Nếu như bạn đưa ra được đáp án cho câu hỏi nhưng không thể giải thích được đáp án thì chưa phải là lập luận có tính logic.

Thường xuyên tìm hiểu và thu thập thông tin

Tất cả những bằng chứng, cơ sở của tư duy Critical thinking đều dựa trên các thông tin đúng đắn, chi tiết và chính xác nhất. Do đó, nếu muốn rèn luyện tư duy phản biện và tìm ra những cách giải quyết các vấn đề nhanh chóng, thuyết phục nhất thì bạn cần phải tìm hiểu đầy đủ thông tin về những vấn đề được đưa ra.

Những luận cứ và những ý kiến, dẫn chứng đưa ra phải thật rõ ràng, cụ thể và phải mang tính thực tế nhất định thì mới có thể dễ dàng thuyết phục được mọi người nghe và tìm ra được những giải pháp có tính hiệu quả, tối ưu nhất cho những vấn đề, luận điểm được đưa ra.

Tránh tối đa sự thiên vị

Khi đưa ra một vấn đề hoặc ý kiến nào đó, hãy cố gắng tránh việc thiên vị về một hướng nào đó khi chưa có sự tìm hiểu, đánh giá, xem xét cụ thể kỹ lưỡng. Bởi lẽ kết luận của bạn lúc này sẽ chỉ là sự cảm tính nhất thời. Hãy cố gắng học hỏi kỹ năng lắng nghe ý kiến của những người khác trước khi quyết định đưa ra quan điểm riêng của mình. Bạn cần hiểu rằng, thành kiến sẽ có thể trở thành một bức tường ngăn chặn sự phân tích, đánh giá chính xác một vấn đề nào đó.

Hiểu rõ về tư duy phản biện Critical thinking là gì sẽ giúp cho bạn tiếp cận với phương pháp này nhanh chóng hơn. Rèn luyện tư duy phản biện là một điều hết sức quan trọng trong cuộc sống hiện đại.