Bình luận là gì? Cách phát triển tư duy biện luận cho trẻ hiệu quả

Biện luận là gì?

Biện luận, hay còn gọi là tư duy phản biện có nghĩa là khả năng suy nghĩ rõ ràng, hợp lý và hiểu được các mối liên hệ giữa các khái niệm, ý tưởng, sự kiện. Tư duy phản luận đã xuất hiện từ lâu và là chủ đề trong nhiều cuộc tranh luận từ thời các triết học gia Hy Lạp như Plato và Socrates.

Theo Hội đồng quốc gia về tư duy phản của Hoa Kỳ (The U.S. National Council for Excellence in Critical Thinking), định nghĩa tư duy phản biện là quá trình phát triển tư duy bằng việc rèn luyện có kỷ luật, từ đó hình thành, suy luận và áp dụng các khái niệm, ý tưởng, sự kiện để định hướng cho các hành động và niềm tin của cá nhân.

Một người giỏi phản biện thường sẽ có quy trình tư duy như sau:

• So sánh, đối chiếu các vấn đề với nhau.
• Tự hỏi và giải thích nguyên nhân các sự việc xảy ra.
• Đánh giá các ý kiến, từ đó hình thành quan điểm riêng của bản thân.
• Hiểu quan điểm của người đối diện.
• Đề xuất các dự đoán có thể xảy ra ở trong tương lai.
• Đưa ra các phương án sáng tạo.

Tầm quan trọng của tư duy biện luận với sự phát triển của trẻ

Tư duy phản biện được cho là kỹ năng cơ bản vậy nên rất quan trọng đối với sự phát triển của trẻ. Cụ thể:

Hỗ trợ phát triển ngôn ngữ

Khi trẻ được rèn luyện về tư duy phản biện sẽ giúp trẻ mở rộng khả năng ngôn ngữ của mình. Thông qua quá trình rèn luyện tư duy trẻ cần sử dụng ngôn ngữ để thực hiện việc.giải thích sự việc, đưa ra lập luận, đánh giá….Nhờ vậy ngôn ngữ của trẻ sẽ phát triển vượt bậc. Ngược lại sự phát triển của ngôn ngữ cũng giúp phát triển tư duy phản biện vì vậy 2 nhân tố góp phần giúp trẻ phát triển tốt nhất.

Thúc đẩy sự tìm tòi, ham học hỏi, sáng tạo

Tư duy phản biện khích lệ trẻ tìm tòi, học hỏi nhiều kiến thức mới để mở rộng hiểu biết. Bên cạnh đó thúc đẩy trẻ đưa ra những ý tưởng sáng tạo, rèn luyện tư duy logic.

Nâng cao sự tự tin và bản lĩnh cho trẻ

Tư duy phản biện giúp trẻ trở nên bản lĩnh và tự tin trong suy nghĩ để luôn chủ động tự giải quyết vấn đề gặp phải. 

Nâng cao khả năng đọc, viết

Phát triển tư duy biện luận cho trẻ từ sớm giúp nâng cao khả năng đọc, viết cho bé tạo tiền đề vững chắc cho trẻ chuẩn bị hành trang đi học.

Cách phát triển tư duy biện luận cho trẻ hiệu quả 

Vậy làm thế nào để phát triển tư duy phản biện ở trẻ một cách tốt nhất? Vấn đề đang được nhiều bậc phụ huynh quan tâm. Dựa vào nhiều kết quả nghiên cứu cho thấy, trẻ bắt đầu có suy nghĩ nghiêm túc ở một độ tuổi nhất định. Những kỹ năng này được phát triển qua sự rèn luyện từ các cuộc đối đáp tự nhiên với người lớn trong cuộc sống. 

Để giúp trẻ phát triển tư duy phản biện một cách tốt nhất, thì thời điểm thích hợp là lúc trẻ có thể nói thành những câu hoàn chỉnh. Lúc này trẻ đã có sự sẵn sàng cho bản thân, đây cũng là lúc thích hợp để cha mẹ, giáo viên có thể hỗ trợ và giúp bé phát triển kỹ năng tư duy biện luận của mình. Đây sẽ là kỹ năng cần thiết giúp các bé học tập tốt hơn khi đến trường. 

Một số gợi ý để xây dựng tư duy biện luận

Nếu bạn đang chưa biết xây dựng tư duy phản biện như thế nào thì dưới đây là một số gợi ý bạn có thể tìm hiểu để giúp trẻ rèn luyện tốt kỹ năng này. 

Kỹ năng quan sát

Kỹ năng quan sát là một yếu tố đầu tiên trong tư duy phản biện. Những người có óc quan sát thường rất nhạy bén trong việc phát hiện và chỉ ra một vấn đề nào đó. Ngoài ra, dựa trên kinh nghiệm cá nhân, họ có thể dự đoán khi nào một vấn đề xảy ra và ảnh hưởng đến đại cuộc.

Để phát triển kỹ năng này, bạn có thể sống chậm để ý quan sát kỹ hơn các sự kiện xảy ra xung quanh mình. Bạn có thể rèn luyện bằng cách viết nhật ký, lắng nghe chủ động để vừa thu thập thông tin vừa xâu chuỗi chúng một cách logic.

Kỹ năng phân tích

Đây là kỹ năng quan trọng trong công việc, nhất là khi có vấn đề tiêu cực xảy ra. Để có thể áp dụng kỹ năng vào tư duy biện luận bạn sẽ đánh giá và phân tích tình huống qua số liệu và thông tin quan trọng. Ngoài ra, bạn còn đưa ra các câu hỏi từ góc độ khách quan nhất để đảm bảo tính chính xác của vấn đề.

Để phát triển kỹ năng phân tích, bạn nên cho trẻ chủ động tiếp xúc với các trải nghiệm mới. Chẳng hạn như đọc một quyển sách với chủ đề mới lạ hoặc theo học một môn học chưa từng thử qua.

Bằng cách này, bộ não của bé sẽ dần làm quen với cách tư duy đa dạng. Trẻ sẽ được trau dồi khả năng phân tích thông tin mới và đưa ra quyết định hợp lý.

Kỹ năng suy luận

Suy luận là kỹ năng tiếp theo các bé cần học hỏi để có thể phát triển tư duy phản biện. Suy luận có nghĩa là bạn đang tìm ra đáp án dựa trên thông tin đã có sẵn. Bạn có thể sẽ cần sở hữu một lượng kiến thức hoặc kinh nghiệm nhất định liên quan đến vấn đề xảy ra để có thể giải quyết một cách hiệu quả.

Để phát triển khả năng suy luận, bạn không nên vội vàng đưa đến kết luận mà hãy xem xét nhiều manh mối và thông tin nhất có thể, Ngoài ra, hãy giữ một góc nhìn khách quan và không nên bảo thủ. Phải biết phân định đúng sai mới có thể phát triển bản thân và xử lý mọi tình huống có thể.

Kỹ năng giao tiếp

Trong phản biện bạn cần biết cách diễn đạt mới có thể thể hiện được suy nghĩ của mình. Để phát huy kỹ năng giao tiếp, bạn đừng ngại khi gặp trường hợp giao tiếp không dễ dàng hay dễ chịu gì. Đối mặt với những người khó tính, bạn sẽ học cách thấu hiểu nhiều ý kiến và giải thích một cách bình tĩnh, lịch sự. Hãy học cách lắng nghe và tôn trọng các ý kiến của người khác để có thể có kỹ năng giao tiếp tốt.

Kỹ năng giải quyết vấn đề

Để cải thiện kỹ năng xử lý vấn đề, bạn nên tự học hỏi và mở rộng kiến thức. Bằng cách này, bạn sẽ có nhiều hiểu biết hơn về các sự kiện có thể xảy ra trong công việc và cuộc sống. Sau đó, kết hợp với óc quan sát, phân tích, suy luận và giao tiếp, bạn có thể phát huy tối đa khả năng phản biện của mình.

Lời kết

Trên đây là những chia sẻ của chúng tôi về tư duy phản biện. Hy vọng rằng, những thông tin hữu ích từ bài viết sẽ giúp ích cho bạn trong quá trình tìm hiểu. Chúc bạn thành công và có những cách xây dựng tư duy biện luận phù hợp cho con của mình.