“Bầu trời” của các hãng hàng không Việt đã không còn sáng, hãng bay quốc tế đe dọa “soán ngôi”

Trần Ngọc Đức

Covid - 19 kéo dài đã khiến các doanh nghiệp hàng không trong nước rơi vào tình trạng khó khăn khi duy trì dòng tiền. Nếu trong thời gian này không cải thiện được tình hình thì nguy cơ các hãng bay nước ngoài tràn vào Việt Nam để “vẽ lại” bản đồ hàng không vốn có.

Hãng bay Việt Nam sắp rơi vào “vực đáy”

Theo Tổ quốc, Vietnam Airlines sau khi chậm nộp báo cáo tài chính nhiều ngày, vừa qua đã công bố báo cáo tài chính hợp nhất quý I với kết quả “bết bát” như dự đoán. Cụ thể, doanh thu thuần của hãng hàng không quốc gia Việt Nam chỉ đạt 11.620 tỷ đồng. Sau khi khấu trừ các chi phí và lợi nhuận sau thuế thì hãng này đang âm 2.685 tỷ đồng. Đây là mức lỗ lần thứ 9 liên tiếp trong thời gian qua của Vietnam Airlines.

cac-hang-bay-quoc-te-de-doa-cac-hang-bay-viet-nam-1-1653540617.jpg
Vietnam Airlines đã lỗ 9 lần liên tiếp

Trong quý đầu năm 2022, kết quả sản xuất kinh doanh của hãng hàng không này đã phản ánh rõ ràng những ảnh hưởng nặng nề của đại dịch Covid - 19 kéo dài từ đầu năm 2021 tới đầu năm 2022 trong khi thị trường hàng không Việt Nam vẫn có sự phục hồi khá nhanh. Bên cạnh đó, thị trường quốc tế trong 3 tháng đầu năm vẫn chưa được hoạt động trở lại, những ảnh hưởng từ cuộc xung đột Nga - Ukraine khiến giá nhiên liệu tăng mạnh đều là nguyên nhân làm cho hoạt động của các hãng bay không có sự khởi sắc. 

Tính đến ngày 31/3/2022, hãng hàng không quốc gia đã nợ trên 66.176 tỷ đồng. Trong đó, khoảng nợ ngắn hạn lên đến 45.672 tỷ đồng, gấp hơn 3 lần tài sản ngắn hạn của họ. Đặc biệt là, Vietnam Airlines ghi nhận mức lỗ lũy kế hơn 24.575 tỷ đồng (tương đương trên 1 tỷ USD), vốn chủ sở hữu âm 2.160 tỷ đồng

Tính đến hết ngày 31/3, Vietnam Airlines nợ hơn 66.176 tỷ đồng. Trong đó nợ ngắn hạn lên tới 45.672 tỷ đồng, gấp hơn 3 lần tài sản ngắn hạn. Đáng chú ý, "ông lớn" hàng không Việt lỗ lũy kế hơn 24.575 tỷ đồng (hơn 1 tỷ USD); Vốn chủ sở hữu âm 2.160 tỷ đồng. 

Tương tự, hãng hàng không Bamboo Airways cũng thông báo khoản lỗ 692 tỷ đồng chỉ trong 3 tháng đầu năm. Nguyên nhân cũng vì đại dịch Covid - 19 đã tác động tiêu cực lên ngành hàng không của Việt Nam trong hơn 2 năm qua.

Vietravel Airlines cũng ghi nhận con số thiệt hại nặng nề khi các chuyến bay của hãng này tới những điểm du lịch vẫn chưa khai thác hết công suất. Nhất là giá xăng dầu tăng mạnh gây áp lực lớn cho hãng bay. Vì vậy, tính theo khoản chia lỗ theo báo cáo tài chính trong quý I/2022 của Vietravel, Vietravel Airlines - hãng bay thành viên của Vietravel đã báo lỗ gần 137 tỷ đồng.

cac-hang-bay-quoc-te-de-doa-cac-hang-bay-viet-nam-2-1653540636.jpg
Vietjet Air là hãng hàng không duy nhận báo lãi

Trong các hãng hàng không của Việt Nam, duy nhất Vietjet Air ghi nhận mức tăng trưởng trong quý vừa qua. Hãng hàng không giá rẻ này đã đạt mức doanh thu 4.522 tỷ đồng, tăng 12% so với cùng kỳ năm ngoái. Lợi nhuận sau thuế của Vietjet Air đạt 244 tỷ đồng, tăng 98% so với cùng kỳ. Đây cũng là mức cao nhất kể từ quý IV/2020 khi dịch bệnh bắt đầu xuất hiện. Thực tế, phần lãi này hầu hết tới từ doanh thu tài chính của doanh nghiệp. Tính riêng hoạt động vận chuyển hành khách của hãng, Vietjet Air đang chịu khoản lỗ gộp 256,8 tỷ đồng. 

Hãng hàng không nước ngoài có thể “vẽ lại” bức tranh hàng không Việt Nam

Bên lề hội thảo về phục hồi, phát triển cho ngành hàng không vừa mới diễn ra, ông Lê Anh Tuấn - Thứ trưởng Bộ Giao thông Vận tải chia sẻ, thị trường hàng không Việt Nam vẫn chưa thể phục hồi như kỳ vọng kể cả trong bối cảnh thị trường đang phục hồi rất tốt. Bên cạnh những khó khăn nội tại thì ảnh hưởng từ cuộc chiến tranh quốc tế giữa Nga - Ukraine, nhiên liệu tăng đột biến, lượng khách quốc tế đến Việt Nam còn hạn chế,... đã khiến các hãng bay Việt phải gánh thêm nhiều chi phí, đối mặt với thách thức lớn để duy trì dòng tiền. 

Bộ Giao thông Vận tải khẳng định kỳ vọng vào những chính sách hỗ trợ cho tất cả các hãng hàng không Việt Nam. Ông Tuấn chia sẻ: “Nếu Nhà nước không hỗ trợ cho các hãng bay nội địa thì các hãng hàng không của những quốc gia có nhiều nguồn lực, tiềm lực sẽ vào thị trường Việt “vẽ lại” bản đồ hàng không”. 

cac-hang-bay-quoc-te-de-doa-cac-hang-bay-viet-nam-3-1653540654.jpg
Các hãng bay Việt Nam cần dạng hóa hoạt động doanh nghiệp

Ông Đinh Việt Thắng - Cục trưởng Cục Hàng không, nhận xét việc có một nguồn vốn hay dòng tiền bền vững là điều quan trọng giúp các hãng hàng không Việt có điều kiện để sớm phục hồi và phát triển.

Đồng ý với quan điểm trên, GS. Trần Thọ Đạt - Đại học Kinh tế Quốc dân cũng kiến nghị với Ngân hàng Nhà nước nên đẩy nhanh gói hỗ trợ tín dụng cho hai ngành du lịch và hàng không với mức lãi suất ưu đãi, thời hạn ít nhất là 2 - 3 năm; Xem xét và cân nhắc tới việc giảm một số chi phí để hạn chế phần nào tác động từ việc tăng giá xăng dầu, nhiên liệu bay thông qua việc điều chỉnh giảm mức thuế nhập khẩu đối với nhiên liệu sử dụng cho hàng không… 

Đồng thời, các hãng bay Việt cần chủ động xây dựng giải pháp nhằm khắc phục khó khăn để thích ứng linh hoạt. Chẳng hạn như trường hợp của Vietjet Air, TS Vũ Đình Ánh chia sẻ rằng hoạt động chính của hãng là vận tải đang bị hạn chế thì doanh nghiệp này đã nhanh chóng chuyển hướng sang lĩnh vực tài chính. Cụ thể là kinh doanh trên thị trường chứng khoán. Nhờ hoạt động tài chính đã giúp Vietjet Air đi đúng hướng và báo lãi 244 tỷ đồng.

“Các hãng hàng không Việt Nam nên đa dạng hóa hoạt động doanh nghiệp để giúp tổng thể có nền tảng tài chính vững mạnh hơn, thay vì như trước đây chỉ tập trung vào ngành vận tải hàng không” - ông Ánh cho biết.

Theo nhận định Hiệp hội Hàng không Việt Nam, trong vòng 5 năm tiếp theo, hàng không Việt Nam vẫn chịu lực cản trong quá trình phục hồi và phát triển vì hàng loạt yếu tố như ảnh hưởng tiêu cực từ đại dịch Covid - 19, sự phát triển của nền kinh tế trong và ngoài nước, năng lực và thực tế tái cấu trúc của doanh nghiệp ngành hàng không, tác động từ các chính sách của Nhà nước, mức độ hội nhập của ngành hàng không ở khu vực và toàn thế giới.