Truyền thuyết về tuổi Sửu - Ý nghĩa con Trâu trong 12 con giáp

Trần Thị Ánh Dương

Trong dân gian, có rất nhiều truyền thuyết tuổi Sửu - tuổi con Trâu được lưu truyền từ ngàn xưa. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ gửi đến bạn một truyền thuyết về tuổi Sửu được nhiều người quan tâm nhất hiện nay.

Truyền thuyết về tuổi Sửu (con Trâu)

Ngày xửa ngày xưa, Ngọc Hoàng đã tạo ra trái đất và để cho loài người, muông thú chung sống với nhau. Ngọc Hoàng đã rất vui khi thấy con người và muông thú chung sống hòa hợp. Để có thức ăn cho con người và muông thú khỏi cái đói, Ngọc Hoàng đã sai một vị thần xuống trần gian gieo trồng lúa, ngô, khoai, sắn và một số loại ngũ cốc khác để giúp loài người tìm kiếm thức ăn dễ dàng hơn.

Ngọc Hoàng cẩn thận gói các loại hạt giống vào trong một cái túi bằng vàng và căn dặn vị thần gieo chúng xuống trái đất. Sau đó Ngọc Hoàng lại đưa cho vị thần thêm một chiếc túi khác có chứa các hạt cỏ dại để làm thức ăn cho muông thú và dặn dò vị thần gieo những hạt mầm này xuống những nơi mà hạt giống của loài người không nảy mầm. Ngọc Hoàng tin rằng những hạt giống này sẽ tạo ra nhiều thức ăn cho con người và muông thú.

Tuân theo lệnh Ngọc Hoàng, vị thần đã đi xuống trần gian với hai cái túi vàng. Khi đã đáp xuống trần gian, vị thần lập tức rải những hạt giống xuống một vùng đất rộng lớn. 

Vị thần thầm nghĩ sẽ hoàn thành thật nhanh công việc để sớm được quay lại thiên đình. Nào ngờ do quá nóng vội vị thần đã gieo nhầm túi vàng chứa hạt mầm cỏ dại xuống đất, ngay lập tức những đám cỏ dại bắt đầu phát triển nhanh chóng từ những nơi mà vị thần vừa rải hạt giống. Ngay sau đó để khắc phục lỗi sai của mình, vị thần đã nhanh chóng sửa sai bằng cách rải các hạt mầm giống lúa, ngô, khoai, ngũ cốc xuống đất.

Trong lúc quá vội vã và hoảng sợ, vị thần đã làm vỡ các hạt giống kích thước lớn mà Ngọc Hoàng tạo ra để cây trồng có thể phát triển nhanh hơn và tốt hơn những đám cỏ dại. Không còn cách nào khác, vị thần đành rải các hạt kích thước nhỏ xuống đất.

Như vậy, sau khi đã rải giống xong những cỏ dại bắt đầu phát triển mạnh mẽ còn những loại lương thực cho con người lại héo mòn và dần dần chết đi. Bởi vì những đám cỏ dại lớn quá nhanh và đã hút hết chất dinh dưỡng từ đất và che đi ánh sáng mặt trời. 

Nhìn thấy sự việc xảy ra như vậy, vị thần đã quay về thiên đình nhưng lo sợ bị trừng phạt nên vị thần đã không bẩm báo chuyện vừa xảy ra cho Ngọc Hoàng.

Ít lâu sau, loài người bắt đầu xảy ra nạn đói. Họ bất lực đành bẩm báo với Ngọc Hoàng tại sao con người chỉ có một chút ít lương thực để duy trì sự sống trong khi những loài động vật muông thú kia lại có một cánh đồng bạt ngàn thức ăn. Không những thế, họ còn phàn nàn về quá trình gieo trồng vô cùng khó khăn, mệt nhọc và tốn rất nhiều thời gian. 

Nghe dân chúng khốn khổ kêu ca, Ngọc Hoàng đã cho truy hỏi nguyên nhân gây ra những nỗi khổ của loài người. Sau khi biết được mọi tai họa đều do chính vị thần đã gây ra, Ngọc Hoàng vô cùng tức giận và trách mắng lỗi lầm của vị thần đã bất cẩn nhưng không bẩm báo để dân chúng phải chịu cực khổ nhưng vậy.

Vốn là người có lòng vị tha, nhân hậu nhưng những thiệt hại mà vị thần mang lại vô cùng lớn. Để trừng phạt lỗi lầm của vị thần, Ngọc Hoàng đã biến vị thần thành một con trâu để vị thần sửa chữa lỗi sai của mình. Ngọc Hoàng hạ chỉ:

- Từ nay trở đi, ngươi phải xuống trần gian giúp đỡ dân chúng dọn dẹp, cày bừa lại ruộng đất, phụ giúp con người những công việc nặng nhọc để chuộc lại lỗi lầm.

truyen-thuyet-tuoi-suu-1-1648650724.jpg

Ngọc Hoàng biến vị thần thành con Trâu để phụ giúp con người

Vị thần không khỏi lo lắng:

- Con xin tuân lệnh nhưng lỡ bây giờ dân chúng nhìn thấy con sẽ tức giận mà đánh giết con.

Ngọc Hoàng nghe thế thì cười và an ủi:

Ngươi yên tâm, nếu ngươi có ích, giúp đỡ con người tận tình thì con người làm sao mà ghét bỏ ngươi, thậm chí con người sẽ lại yêu quý ngươi. Nếu có bị đánh bị giết, ngươi hãy mau chóng phụt hơi từ hốc mũi, ta sẽ xuất hiện.

Kể từ đó, con trâu ngày ngày ra đồng phụ giúp công việc cày bừa cho con người ngày này qua năm khác. Con người đều biết trâu do Ngọc Hoàng phái xuống giúp đỡ để con người bớt cực khổ nên vô cùng yêu quý trâu. 

Sau này, một số con người đã không biết chuyện trâu của Ngọc Hoàng nên đã giết thịt trâu. Trâu thấy con người có ý định giết mình thì nhanh chóng phụt hơi qua hốc mũi để cầu cứu Ngọc Hoàng.

Sau này khi biết được cách trâu cầu cứu Ngọc Hoàng, con người đã dùng một miếng vải bịt mũi trâu lại không cho trâu phụt hơi cầu cứu Ngọc Hoàng nữa. Ngày nay ở Việt Nam, khi giết trâu người dân tộc Hà Nhì luôn lấy vải bịt mũi trâu lại.

truyen-thuyet-tuoi-suu-2-1648650724.jpg

Truyền thuyết về con trâu, trâu thường phụt hơi qua mũi để cầu cứu Ngọc Hoàng

Vị trí và ý nghĩa của con Trâu trong 12 con giáp

Trong 12 con giáp, con trâu được quy ước là Sửu và đứng ở vị trí thứ 2, đứng đầu là Tý ( Chuột). Con trâu là con vật biểu tượng cho đức tính siêng năng cần cù, chịu khó của con người Việt Nam. Từ bao đời nay, con trâu là “ đầu cơ nghiệp” là người bạn thân thiết, gắn bó với con người Việt Nam. 

truyen-thuyet-tuoi-suu-3-1648650724.jpg
Con Trâu đứng vị trí thứ 2 trong bảng 12 con giáp

Không chỉ ở Việt Nam, con trâu còn là biểu tượng quan trọng của nhiều nước phương Đông. Ở Trung Quốc, con trâu tượng trưng cho sức mạnh nông nghiệp, tượng trưng cho đất đai màu mỡ và mùa màng bội thu.

Trong phong tục chào đón năm mới tại một số vùng của Trung Quốc có một tập tục đúc những tượng trâu bằng đất rồi đập vỡ cầu cho mùa màng bội thu. Theo quan niệm dân gian Trung Quốc việc đặt một bức tượng trâu xuống lòng sông sẽ ngăn được ngập lụt.

Tại Hàn Quốc cũng được coi là tài sản quý báu của nhà nông, con trâu cũng đứng vững trong những câu ca dao tục ngữ với ý niệm tích cực về lòng vị tha, trung thành.

Trong văn hóa Nhật Bản, con trâu cũng được xuất hiện trong thơ ca, những tác phẩm điêu khắc có tuổi đời từ hàng trăm năm trước. Không chỉ dừng lại ở khía cạnh nghệ thuật mà loài trâu còn là một biểu tượng tôn giáo được thờ cúng và xính mừng trong khá nhiều dịp lễ.

Trong Phật Giáo Nhật Bản không khó để tìm thấy hình tượng con trâu. Nhật Bản quan niệm rằng: “Người tu hành cũng giống như những đứa trẻ mục đồng chăn trâu, cố gắng thuần hóa con vật, qua đó thu được những giá trị trong tâm tính của mình.

truyen-thuyet-tuoi-suu-4-1648650724.jpg

Hình ảnh con trâu được người dân Nhật Bản làm bằng sứ

Con trâu không chỉ xuất hiện trong đời đời sống thường nhật của con người, mà chúng còn xuất hiện trong những bài ca dao, tục ngữ, những bức điêu khắc, những bức tranh sơn màu…

truyen-thuyet-tuoi-suu-5-1648650724.jpg

Con trâu xuất hiện trong những bức tranh dân gian Việt Nam

Ở Việt Nam, thì tại các vùng dân tộc ít người, nhất là ở vùng Tây Nguyên hằng năm thường có lễ hội đâm Trâu để cúng Giàng, để tế thần linh. Giết Trâu không phải là ghét trâu mà là người dân ở đây quan niệm làm như thế là để chuyển hóa Trâu thành người giúp việc cho thần linh thay cho con người.

Con Trâu là vị thuốc quý, từ thịt của con trâu có thể làm ra vị thuốc Ngưu giao ẩm, vị Ngưu xỉ, hay Ngưu khẩu tần. Thịt trâu còn là là nguồn thực phẩm có giá trị dinh dưỡng cao, Trâu trở thành một trong các linh thú trong tâm thức người Việt thể hiện qua bộ tranh “Nhất dương phúc lộc điền” (cánh diều no phúc lộc).

Trong 12 con giáp Trâu (Sửu), trong một vòng “lục thập hoa giáp” ứng với các năm thứ tự như sau: Tân Sửu ứng với đuôi số thứ tự trong bảng Can – Chi là: 01 – 21– 41 – 61 – 81; Quý Sửu ứng với các đuôi số là: 13 – 33 – 53 – 73 – 93; Ất Sửu ứng với các đuôi số là: 05 – 25 – 45 – 65 – 85; Đinh Sửu ứng với các đuôi số là: 17 – 37– 57 – 77 – 97; Kỷ Sửu ứng với các đuôi số là: 09 – 29 – 49 – 69 – 89.

Trên đây là các đuôi số của Sửu trong bảng Can – Chi, và theo “Tam hợp” Sửu – Tỵ – Dậu, sở dĩ chúng hợp với nhau là bởi vì các đuôi số của Tỵ và Dậu cũng đều là tất cả các số trên. Năm 2021 theo Can Chi là năm Tân Sửu, cứ 12 năm là một giáp thì đến năm Sửu tiếp theo sẽ là năm Quý Sửu 2033, và đến năm 2081 theo một vòng “lục thập hoa giáp” sẽ là năm Tân Sửu.

Như vậy, bài viết này đã giải đáp những thắc mắc xoay quanh truyền thuyết về tuổi Sửu, tuổi con trâu. Mời các bạn tham khảo và chắt lọc thông tin có ích đối với bản thân mình!