Kỹ năng ra quyết định của nhà lãnh đạo hiệu quả & chuẩn xác

Võ Thị Lệ Hằng

Để đạt được những thành tựu trong cuộc sống, mỗi người cần phải luôn học tập, rèn luyện để trang bị cho mình những kiến thức và kỹ năng phù hợp, và một trong số đó chính là việc ra quyết định. Có thể khẳng định rằng, cơ hội thành công của một người cao hay thấp đều phụ thuộc vào kỹ năng ra quyết định của họ. Vậy tại sao kỹ năng ra quyết định lại quan trọng đến vậy? Hãy cùng tìm hiểu nhé!

Kỹ năng ra quyết định là gì?

Quyết định có thể được hiểu là một sự cân nhắc hay chọn lựa giữa hai hay nhiều phương án cho một vấn đề đang xảy ra hoặc sắp xảy ra trong tương lai. Nó phát sinh trong bất kỳ trường hợp nào từ việc giải quyết một vấn đề đến việc thực hiện một nhiệm vụ nào đó. Thông thường người ra quyết định là người chịu trách nhiệm cho sự lựa chọn của mình.

ky-nang-ra-quyet-dinh1-1650333772.jpg
Quyết định là một phần quan trọng trong mọi hoạt động trong đời sống con người

Kỹ năng ra quyết định là quá trình vận dụng các hiểu biết, tri thức để tìm kiếm và phân tích thông tin từ nhiều nguồn khác nhau, từ đó đưa ra kết luận phù hợp và lựa chọn, đưa ra một quyết định đảm bảo đạt được một kết quả tối ưu nhất trước sự việc nào đó. 

Phân loại các dạng ra quyết định

Có thể phân loại quyết định ra làm nhiều dạng khác nhau, tùy theo các căn cứ sử dụng để phân loại. Thông thường, có thể chia quyết định làm các dạng cơ bản như sau:

ky-nang-ra-quyet-dinh2-1650333811.jpg
Một quyết định có thể thay đổi được thường có nhiều phương án để lựa chọn
  • Quyết định không thể thay đổi được: Một khi đã ra quyết định thì không thể điều chỉnh hay đưa ra quyết định thay thế. Đôi với loại quyết định này thì người đưa ra quyết định cần có nhiều cân nhắc và chắc chắn rằng đây là quyết định khả quan nhất đối với vấn đề giải quyết.
  • Quyết định có thể thay đổi được: Quyết định này có thể thay đổi được tại mọi thời điểm như trước khi đưa ra quyết định, trong và sau khi quyết định. Có thể được sử dụng khi bạn thấy những trường hợp có thể thay đổi được, vì thế việc quyết định lại có thể cần thiết.
  • Quyết định thử nghiệm: Đây không phải là quyết định cuối cùng, rất hữu ích và hiệu quả trước khi đưa ra quyết định cuối cùng.
  • Quyết định có điều kiện: Quyết định thay đổi khi những trường hợp trong những điều kiện đã dự kiến từ trước. 
  • Quyết định lâu dài: Quyết định được áp dụng trong thời gian dài, không có sự thay đổi.
  • Quyết định tức thời: Quyết định được áp dụng tại một tình huống bất ngờ xảy ra.

Vai trò của kỹ năng ra quyết định đối với mỗi người

Kỹ năng ra quyết định được xem là công đoạn then chốt sau cùng trong quá trình giải quyết một vấn đề nào đó. Thực chất, trước khi áp dụng kỹ năng đưa ra quyết định, bạn đã phải trải qua một chu trình nhìn nhận vấn đề, phân tích, cũng như đi đến các kết luận liên quan. Song, sự thành bại của vấn đề đó hầu hết dựa vào quyết định cuối cùng (trường hợp quyết định không thể thay thế). Do vậy, quyết định luôn giữ vị trí chìa khóa giúp bạn đạt được thành công.

ky-nang-ra-quyet-dinh3-1650333854.jpg
Những quyết định đúng đắn sẽ nhanh chóng giúp bạn thành công

Kỹ năng đưa ra quyết định tốt sẽ tạo được phong thái tự tin đối với mỗi người trong mọi hoàn cảnh của cuộc sống. Những quyết định đúng đắn sẽ giúp bạn không chỉ lấy được sự thành công, mà còn nhận được sự tán dương của mọi người, cũng như sự kính trọng, nể phục.

Có kỹ năng đưa ra quyết định chính xác sẽ giúp bạn tiết kiệm được thời gian xử lý một vấn đề, không lãng phí công sức, tiền của… Cũng từ đó, bạn sẽ có sự tập trung cao độ vào việc đưa ra quyết định, không vị sao nhãng những công việc khác.

Các bước xây dựng khả năng đưa ra quyết định hiệu quả 

ky-nang-ra-quyet-dinh4-1650333901.jpg
Phải có sự nghiên cứu kỹ lưỡng để xây dựng kế hoạch chuẩn bị cho việc đưa ra quyết định

Để đưa ra một quyết định thật sự hiệu quả, bạn cần có một quá trình lên kế hoạch trước đó. Quá trình đưa ra quyết định tối ưu nhất có thể dựa vào các bước như sau:

  • Bước 1: Xác định vấn đề (trả lời cho câu hỏi phải quyết định điều gì).
  • Bước 2: Thực hiện phân tích vấn đề tổng quan và chi tiết (trả lời cho câu hỏi có những khả năng lựa chọn nào).
  • Bước 3: Nhận xét, đánh giá lại các khả năng lựa chọn và lựa chọn (trả lời cho câu hỏi lựa chọn nào tối ưu nhất).
  • Bước 4: Thực hiện lựa chọn (trả lời cho câu hỏi ra quyết định thế nào).

Bí quyết sở hữu kỹ năng ra quyết định với môi giới “đỉnh cao”

Luôn có sự cân nhắc các khả năng có thể xảy ra của mỗi quyết định. Cố gắng dự đoán các trường hợp tích cực lẫn tiêu cực và trong tâm thế sẵn sàng ứng biến cho sự thay đổi trong mọi tình huống, dù là tình huống xấu nhất xảy ra. 

Để đưa ra được một quyết định, bạn cần phải có một quá trình tư duy phương hướng ra quyết định có phương pháp bao gồm các bước: Xác định cụ thể vấn đề cần giải quyết và thứ tự ưu tiên các mục tiêu; Phân tích tổng quan và chuyên sâu tình huống để dự đoán các khả năng có thể xảy ra, cách ứng phó; Đánh giá những lợi ích và bất lợi của mỗi lựa chọn; Xem xét lần cuối cùng và đưa ra quyết định.

Luôn tự hỏi các trở ngại có thể xảy ra khi bạn quyết định. Đây là kỹ năng vô cùng quan trọng nhằm lường trước được các yếu tố rủi ro ở nhiều mức độ khác nhau. Đôi khi, có những khả năng chọn lựa về mặt lý thuyết, nhưng lại có những bất lợi quá lớn nên không thể xem đó là một giải pháp thật sự. Vì thế cần cẩn thận với những rủi ro khi quyết định những vấn đề có nhiều hệ quả về sau.

ky-nang-ra-quyet-dinh5-1650334048.jpg
Lường trước được rủi ro giúp việc đưa ra quyết định có tính khả thi cao hơn

Luôn cố gắng kiểm soát, cân bằng những quyết định có thiên hướng cảm tính với quyết định phân tích hợp lý có cơ sở. Cảm xúc sẽ luôn là một con dao hai lưỡi khi đưa ra quyết định. Thực tế bất cứ ai cũng có những cách thức riêng để quyết định, có người dựa vào phần lớn cảm xúc, có người chỉ nhất định dựa vào suy luận logic. Dù cách quyết định của bạn là theo cách nào thì vẫn cần phải có đủ lập luận có cơ sở và mang lại một quyết định có sức thuyết phục.

Luôn cân nhắc tất cả các hệ quả có thể phát sinh khi thực hiện một quyết định. Ở vấn đề này, người ra quyết định có thể thực hiện cơ chế giảm nhẹ tính rủi ro của một quyết định bằng cách thử nghiệm hoặc mô phỏng tình huống tại nhiều hoàn cảnh khác nhau, từ đó lựa chọn quyết định tối ưu nhất công để ban hành.

Tại thời điểm đưa ra một quyết định, bạn cần có tinh thần sẵn sàng chấp nhận rủi ro theo một cách có chuẩn bị, tức là không quá bất ngờ, vụng về giải quyết khi nó xảy đến. Tuy vậy, cần xác định rằng, không phải bạn phải chấp nhận mọi rủi ro, mà nên chỉ chấp nhận những rủi ro hợp lý và đầy đủ thông tin. Song để hạn chế điều này xảy ra thì bạn nên luôn cân nhắc, tránh đưa ra những quyết định có nhiều yếu tố rủi ro ở trong đó.

Tạo cho mọi người tin tưởng khả năng đưa ra quyết định của bạn. Thực tiễn, chúng ta luôn làm việc có hiệu quả hơn khi nhận được sự ủng hộ của những người có liên quan đến công việc đó, đưa ra quyết định cũng vậy. Kỹ năng đưa ra quyết định sẽ được bạn thực hiện chính xác, hiệu quả nếu thuyết phục được mọi người tin vào bạn.

Một lưu ý cực kỳ hữu hiệu chính là bạn nên cố gắng không bao giờ thực hiện các quyết định khi đang bị áp lực rất lớn về thời gian. Bởi khi chưa đủ thời gian để cân nhắc kỹ lưỡng, rất có thể bạn sẽ đưa ra những quyết định tương đối không hiệu quả.

Nếu bạn cảm thấy đang có vấn đề trong việc quyết định của mình, hãy thay đổi cách nhìn nhận vấn đề. Nói một cách dễ hiểu là “đừng sợ sai”, hãy phân tích cái sau của mình và suy nghĩ theo một chiều hướng khác để đưa ra quyết định chính xác hơn nhé. Trước khi thực hiện một quyết định có tính chiến lược, bạn phải hiểu được toàn bộ tình hình hiện tại của bản thân, của sự việc cần quyết định.

Những hạn chế không nên áp dụng trong kỹ năng ra quyết định

  • Đưa ra quá nhiều sự thay đổi trong quyết định. Quyết định mang tính cảm tính, không dựa trên cơ sở khoa học hay cơ sở thực tiễn đòi hỏi.
  • Tham khảo quá nhiều ý kiến làm bản thân không còn chính kiến trước khi đưa ra quyết định.
  • Không xác định được mục tiêu trước khi đưa ra quyết định.

Những kỹ năng hỗ trợ kỹ năng đưa ra quyết định

ky-nang-ra-quyet-dinh6-1650334337.jpg
Kỹ năng đặt câu hỏi sẽ giúp việc đưa ra quyết định trở nên phù hợp với vấn đề cần giải quyết
  • Kỹ năng đặt câu hỏi: Thực tế trong trường hợp nào bạn cũng nên “ngầm” đặt ra những câu hỏi cho bản thân mình. Đối với việc đưa ra quyết định, việc vận dụng kỹ năng đặt câu hỏi để tự mình trả lời những lựa chọn khác nhau trước khi đưa ra quyết định cuối cùng là rất hữu hiệu.
  • Kỹ năng quản lý: Kỹ năng này sẽ giúp bạn quản lý được kế hoạch của mình khi phân tích các yếu tố liên quan trước khi đưa ra quyết định. Việc quản lý tốt cảm xúc, suy nghĩ cũng vô cùng quan trọng khi bạn phải ra quyết định có tính chất quan trọng, ảnh hưởng đến nhiều đối tượng khác.
  • Kỹ năng làm việc nhóm: Thực tế đối với mỗi công việc khác nhau, bạn sẽ phải cộng tác, hợp tác với nhiều người khác nữa. Do vậy, rèn luyện tốt kỹ năng làm việc nhóm sẽ giúp bạn tận dụng được những kiến thức mới mẻ từ nhiều người, góp phần giúp bạn đưa ra quyết định sáng suốt và phù hợp hơn.
  • Kỹ năng sáng tạo: Một quyết định được đưa ra không phải lúc nào cũng dựa trên một quá trình chuẩn bị. Bởi thực tiễn cho thấy, các tình huống bất ngờ đều có thể xảy ra nhiều, và thậm chí mật độ xảy ra ngày càng gia tăng, điều này đòi hỏi những quyết định ngay lập tức phải đưa ra để giải quyết. Lúc này, yếu tố sáng tạo là điều đóng vai trò tiên quyết để đưa ra những quyết định đúng đắn nhất.

Nhìn chung, chúng ta thường có khuynh hướng chỉ xem xét lại một quyết định khi đã gặp phải sự cố ngoài ý muốn. Do đó, chúng ta tốn kém thời gian, tiền của, sức lực để cải thiện quyết định đã sai lầm đó. Để khắc phục hạn chế này, mỗi người phải tự trau dồi cho mình kỹ năng ra quyết định, hoạch định giải pháp để đạt được những thành công như mình mong muốn.