Sức mạnh của sự tập trung và cách cải thiện khả năng tập trung

Võ Thị Lệ Hằng

Trong bối cảnh mà công nghệ lên ngôi, mọi hoạt động đều bị thiết bị hiện đại chi phối, trung bình hàng ngày một người dùng smartphone xem điện thoại 110 lần. Mà chỉ cần một cái nhìn, cũng đủ khiến bạn có thể quên đi việc mình đang làm. Đó là còn chưa kể những yếu tố khác ảnh hưởng đến sự tập trung như thế nào. Vậy nên bài viết dưới đây sẽ chỉ ra sức mạnh của sự tập trung cũng như cách rèn luyện khả năng tập trung giúp nâng cao hiệu suất học tập và làm việc dành cho bạn, cùng theo dõi ngay nhé. 

Khả năng tập trung là gì?

Tập trung là trạng thái của não bộ mà khi đó người tập trung sẽ hướng tất cả mọi sự chú ý của họ vào một thứ duy nhất mà không để ý đến bất kỳ một thứ gì khác cũng như không bị những điều xung quanh khác làm cho xao nhãng. 

kha-nang-tap-trung1-1649904043.png
Khả năng tập trung là gì?

Song song với tập trung chính là sự lựa chọn loại bỏ hoàn toàn những đối tượng khác ra khỏi tầm nhận thức. Có thể xem sự tập trung chính là lựa chọn, ta chọn điều này đồng nghĩa với việc ta loại bỏ đi các thứ còn lại. Và việc tập trung hoàn toàn giống như là bạn đã hoàn toàn chọn lựa một thứ và không còn vấn vương gì đến lựa chọn khác nữa.

Vai trò của sự tập trung

Sự tập trung đầu óc chính là yếu tố quan trọng cấu thành nên trí tuệ, bởi lẽ nếu như không có sự tập trung thì khó có thể thực hiện được sự phát triển của bản thân mỗi người. Có thể xem khả năng tập trung chính là khả năng cơ bản nhất của não bộ, là nền tảng để con người thực hiện được những năng lực khác như quan sát, ghi nhớ, tư duy, giải quyết vấn đề, phán đoán nhạy bén,...Nó giúp hỗ trợ trong việc thấu hiểu nhanh hơn, cải thiện trí nhớ và giúp cho việc tập trung đạt cao độ, dễ dàng hoàn thành bất cứ công việc, nhiệm vụ hay hành vi và mục tiêu nào.

Nguyên trưởng khoa tâm lý học, Đại học Chicago (Mỹ) - Giaos sư Mihaly Csikszentmihalyi đã khẳng định: "Mất năng lực kiểm soát năng lượng tâm lý cản trở ta cảm nhận sự sung sướng đích thực, cảm nhận hạnh phúc đích thực. Vì vậy, năng lực tập trung đầu óc ngày này có ý nghĩa lớn lao hơn bao giờ hết".

Những công trình nghiên cứu đã chỉ ra rằng cái làm cho mỗi trải nghiệm trở nên dễ chịu và thoải mái chính là trạng thái tập trung đầu óc thật sâu, đến mức mỗi người đều sẽ chìm đắm hoàn toàn vào những gì đang xảy ra, những công việc mà mình đang làm. Đây cũng được gọi là trạng thái "chìm đắm" bởi một người, khi trí não luôn trong trạng thái này sẽ luôn làm việc hết mình, bản thân người đó chính là cái người đó làm, người đó mất hết cảm giác về tự thức.

kha-nang-tap-trung2-1649904066.png
Không có sự tập trung, mọi sự nỗ lực của chúng ta sẽ bị rơi vãi đi nhiều

Khi tâm thức của một người được tập trung, năng lượng của người đó sẽ không bị tiêu hao trên những hành vi hay tư tưởng không thích hợp. Đây cũng chính là lý do tại sao sự phát triển tập trung sẽ là điều cốt yếu đến bất cứ ai khát khao nhận lấy trách nhiệm đến cuộc đời mình. Đây là kỹ năng cơ bản cho mọi loại thành công. Không có sự tập trung, mọi sự nỗ lực của chúng ta sẽ đổ sông đổ biển, nhưng khi có nó, chúng ta sẽ hoàn thành được hết, ngay đến cả những điều phi thường mà ta nghĩ bản thân sẽ không bao giờ làm được.

Tại sao cần rèn luyện khả năng tập trung

Khả năng tập trung được khuyến khích rèn luyện từ những ngày còn ngồi trên ghế nhà trường. Đến khi trưởng thành, đi làm rồi, tự mỗi người phải tự trang bị và nỗ lực để hoàn thiện khả năng này hơn bởi chính những lý do sau:

Hỗ trợ sự đánh giá tầm quan trọng của từng việc làm

Mỗi ngày đối diện với hàng tá công việc chất đống cần xử lý, từ việc trong gia đình, công việc ở cơ quan cho đến các mối quan hệ cá nhân. Đa phần thì việc gì cũng quan trọng, song ở mỗi thời điểm, mức độ quan trọng của từng việc sẽ không giống nhau. Khi có khả năng tập trung tốt, bạn sẽ hiểu rằng trong khoảng thời gian đó, việc gì là đáng ưu tiên nhất, việc gì có thể gác lại để xử lý sau, việc gì có thể nhờ người khác hỗ trợ xử lý,...

Nhận ra được những nguy cơ tiềm ẩn

Khi bạn dành sự tập trung vào một nhiệm vụ thì có nghĩa là bạn ý thức được trách nhiệm mà bản thân đang phải gánh vác. Cùng với đó, hiểu rõ các nguy cơ khả năng tác động xấu đến thành tích khi bạn không kịp hoàn thành công việc theo đúng tiến độ. Người có khả năng tập trung kém sẽ không nhận ra được điều này cho đến khi nhận trên tay kết quả không như ý. Và khi đó trách nhiệm giải quyết sự việc sẽ có thể ảnh hưởng đến tập thể.

Bỏ qua một bên những thông tin gây xao nhãng

Bạn sẽ rất dễ bị cuốn vào những lời hàn huyên vui vẻ chốn công sở hay những bài đăng bất kỳ đầy lôi cuốn trên facebook. Nhưng khả năng tập trung sẽ nhắc nhở bạn, đây không phải là điều quan trọng nhất lúc này, và nếu như bạn cứ dành sự chú ý đến các nguyên nhân gây sao nhãng đó thì công việc của bạn sẽ không thể kịp tiến độ hoàn thành. Thế nến, chính khả năng tập trung sẽ nhắc nhở bạn tạm thời bỏ sự việc xao nhãng sang một bên để tập trung mọi sự chú ý, sức lực cho công việc cần làm.

Tạo ra lịch trình công việc hiệu quả

Khi bạn áp dụng khả năng tập trung để giải quyết công việc thì bạn có thể đan xen khoảng thời gian rảnh của nhiệm vụ này thực hiện một số bước của nhiệm vụ kia. Cứ như thế thì sẽ không có sự lãng phí thời gian xảy ra, năng suất làm việc tăng lên, thành tích tạo ra được ghi nhận. Dù rằng một lúc đảm đương nhiều công việc thì tình trạng quá tải, chồng chéo cũng được giảm thiểu đáng kể.

kha-nang-tap-trung3-1649904114.png
Tạo danh sách công việc (To-do-list) sẽ giúp bạn không bị bỏ lỡ hay trễ nhiệm vụ

Rút ngắn thời gian hoàn thành xong nhiệm vụ

Điều sau cùng và tiên quyết mà chúng ta cần rèn luyện khả năng tập trung chính là rút ngắn thời gian giải quyết công việc. Đều là một lượng thời gian như nhau, nhưng người có khả năng tập trung tốt luôn nhanh chóng hoàn thành công việc và đạt năng suất công việc hiệu quả hơn.

Cách rèn luyện khả năng tập trung 

Ai cũng hiểu được tầm quan trọng của sự tập trung cho công việc hay học tập, có sự tập trung sẽ giúp nhanh chóng hoàn thiện việc làm hơn mà còn đạt được hiệu quả cao độ. Thế nhưng không phải ai cũng biết cách để rèn luyện và nâng cao được khả năng nay. Sau đây là những cách rèn luyện khả năng tập trung một cách hiệu quả:

Nghỉ ngơi

Tập trung cao độ hoàn toàn là tốt, song mọi thứ đều cần có chừng mực để đạt được hiệu quả cao. Khoa học cũng đã chứng minh rằng, 90 phút là khoảng thời gian để con người tập trung tuyệt đối. Và tốt nhất là nên tránh việc tập trung học trong suốt 40 phút kéo dài trong mỗi lần. Vậy nên, dù bạn có dành hết sự tập trung cho việc học nhưng không nghỉ ngơi thì mọi thứ cũng sẽ khó mà tiếp thu hiệu quả được. Người biết cách vận dụng sự tập trung chính là người biết nghỉ ngơi đúng lúc. Sẽ tùy vào thời gian học, nghỉ ngơi của mỗi người để mà điều chỉnh sự nghỉ ngơi sao cho phù hợp. Thời gian học tập, làm việc của bạn có thể ngắn lại nhưng chia ra làm nhiều lần, khi đó hiệu quả vẫn được giữ nguyên.

Ngủ đủ giấc

Khả năng tập trung chịu sự chi phối của việc thiếu ngủ và thiếu dinh dưỡng. Dù rằng trong bạn có cảm hứng để học tập và làm việc, nhưng thực tế thì tốc độ xử lý của não bộ đã bị chậm lại nên mới dẫn đến việc bạn cảm thấy "hiện tại mình vẫn đang tập trung". Nhưng sự thật thì đó chỉ là "cảm giác nhầm lần" mà thôi.

Vậy nên, bạn hãy cho cơ thể cũng như não bộ được nghỉ ngơi ít nhất là 6 tiếng mỗi ngày thông qua giấc ngủ. Dù công việc sẽ có lúc bận rộn đến mức không đủ thời gian ngủ nghỉ, khi đó bạn hãy bù đắp bằng cách ngủ trưa 20 phút. Ích lợi của việc ngủ trưa là rất lớn đối với việc nâng cao khả năng tập trung. Dù vậy thì bạn hãy hết sức lưu ý nếu như ngủ trưa trên 30 phút hay quá 1 tiếng thì não bộ sẽ rơi vào trạng thái ngủ sâu giấc, khiến cho khả năng tập trung linh hoạt bị mất đi so với trước lúc ngủ.

kha-nang-tap-trung4-1649904149.png
Rèn luyện cơ thể mang đến những lợi ích cho tâm trí một cách trực tiếp

Tập thể dục

Bạn không chỉ so sánh việc rèn luyện thể chất với rèn luyện tâm trí, mà việc rèn luyện cơ thể thực sự còn mang đến những lợi ích cho tâm trí một cách trực tiếp. Những nghiên cứu đã chỉ ra rằng, những học sinh tập thể dục ở cường độ hợp lý trước khi kiểm tra khả năng tập trung đã đạt được kết quả tốt hơn những học sinh không tập. Những nhà nghiên cứu nhận thấy việc tập thể dục giúp cho não bộ phớt lờ đi các yếu tố gây ra xao nhãng, dù rằng họ vẫn chưa tìm ra được lý do chính xác. Việc kỷ luật bản thân để chịu đựng được sự vất vả dành cho một buổi tập giúp củng cố lượng ý chí tương đương với việc ta phớt lờ những yếu tố gây xao nhãng để tiếp tục làm việc tập trung.

Trang trí không gian toàn là cây xanh

Khả năng tập trung của bạn sẽ được cải thiện rõ rệt khi xung quanh không gian nơi làm việc và học tập toàn là cây xanh. Một số nghiên cứu đã chỉ ra, việc tiếp xúc với không gian nhiều cây xanh giúp mang đến lợi ích cho sự phát triển não bộ của trẻ. 

Chưa dừng lại ở đó, nhiều nghiên cứu cũng đã chứng minh lợi ích của môi trường toàn cây xanh sẽ giúp nâng cao mức độ tập trung cũng như năng suất học tập và làm việc của sinh viên và nhân viên văn phòng. 

Một văn phòng nhiều cây xanh sẽ làm tăng hiệu suất làm việc đến 15% của nhân viên. Sự hiện hữu của cây xanh giúp tăng mức độ hài lòng tại nơi làm việc, chất lượng không khí cũng như khả năng tập trung của những đối tượng này. Thế nên, bạn hãy tìm hiểu những loại cây trồng trong nhà có ích để trang trí cho nơi học tập, làm việc thêm hiệu quả.

Một văn phòng có nhiều cây xanh sẽ thúc đẩy và rèn luyện khả năng tập trung vào công việc của nhân viên, thể hiện qua sự tăng khả năng nhận thức, cảm xúc và thể chất chốn công sở.

Bỏ qua các yếu tố gây mất tập trung

Để rèn luyện được khả năng tập trung cao độ, bạn cần hạn chế các tác nhân gây ra sự xao nhãng. Khi đang làm việc, một tiếng thông báo phát ra từ điện thoại cũng khiến sự tập trung của bạn bị tác động và giảm sút. Chúng có xu hướng kích hoạt nên các suy nghĩ không liên quan đến công việc hoặc làm cho tâm trí bị xao nhãng, điều này giảm thiểu đáng kể hiệu suất công việc đang làm.

Một cách giúp tăng khả năng tập trung chính là hạn chế tiếp xúc với điện thoại, mạng xã hội hay email cá nhân trong giờ làm việc, bởi lẽ đây chính là những yếu tố hàng đầu khiến cho công việc bị xao nhãng.

Lựa chọn những trò chơi giúp phát triển trí não

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng, những trò chơi giúp rèn luyện trí não như giải ô chữ giúp cải thiện chức năng não hiệu quả. Chưa hết, những trò chơi điện tử phát triển trí não sẽ giúp tạo ra các thay đổi ở nhiều vùng trong não. Đây là những vùng chịu trách nhiệm về những kỹ năng trực quan và khả năng chú ý, tập trung, giúp chúng hoạt động hiệu quả hơn.

kha-nang-tap-trung5-1649904183.png
Trò chơi rèn luyện trí não giúp cải thiện chức năng não hiệu quả

Rèn luyện khả năng tập trung bằng phương pháp Pomodoro

Pomodoro là phương pháp để quản trị thời gian, giúp nâng cao tối đa sự tập trung trong công việc do Francesco Cirillo - CEO của 1 công ty phần mềm người Italia phát minh vào năm 1980. Pomodoro trong tiếng Italia có nghĩa là quả cà chua, lý do là bởi Francesco Cirillo đã dùng 1 chiếc đồng hồ hình quả cà chua để theo dõi thời gian khi phát minh ra phương pháp này.

Bằng việc sử dụng phương pháp này, bạn sẽ phải xác định một công việc cần làm, thực hiện nó trong vòng 25 phút, sau đó nghỉ 5 phút. Chu kỳ như thế được thực hiện gồm 4 lần (làm 25 phút, nghỉ 5 phút), bạn sẽ nghỉ từ 15-30 phút và bắt đầu lại cho đến khi công việc được hoàn thành.

kha-nang-tap-trung6-1649904204.png
Phương pháp Pomodoro rất nổi tiếng trong thế giới của những người thành công

Thời gian 5 phút nghỉ ngơi, bạn có thể đứng dậy đi pha một cốc cà phê, thực hiện một vài động tác thể dục, hít thở hay thiền,...Lợi ích của những khoảng nghỉ ngắn giúp cho cơ thể và não bộ được nghỉ ngơi, hạn chế việc quá tải trong thời gian dài làm việc. 

Thực hành lắng nghe chủ động

Việc tập trung không chỉ có ích đối với những công việc trí óc, mà nó cũng là một kỹ năng thiết yếu dành cho giao tiếp. Năng lực hiện diện một cách trọn vẹn bên một người thân yêu hay bạn bè sẽ giúp bạn xây dựng mối quan hệ bền chặt, sự gắn kết, tin tưởng giữa bạn và họ. Cùng với đó, việc cố gắng duy trì sự tập trung để lắng nghe người khác giúp cho toàn bộ cơ bắp tập trung của bạn mạnh lên. Vậy nên trong một buổi nói chuyện với những người mà bạn yêu thương nhất, hãy đặt những thiết bị gây xao nhãng bỏ qua một bên để dành sự lắng nghe tuyệt đối được hiện hữu. 

Khi nắm trong tay bí quyết rèn luyện khả năng tập trung thì khái nghiệm "chạy deadline" sẽ không còn hiện diện trong cuộc sống của bạn nữa. Có thể nói, khả năng tập trung chính là một trong những bí quyết của người thành công để bạn học hỏi và thực hành được. Hãy bắt tay vào làm từ hôm nay để tạo ra được nhiều cú đột phá mới cho sự nghiệp bạn thăng hoa nhé.