Bánh xe vẫn "chưa ngừng lăn" khi đoàn tàu kinh tế thế giới đang dần "chậm lại": Các chuyên gia đồng loạt hạ dự báo tăng trưởng trên toàn cầu

Nguyễn Ngọc Quỳnh

Tăng trưởng GDP của các nước trên thế giới vẫn đang duy trì ổn định khi nền kinh tế của Nga và Trung Quốc đang dần suy yếu.

Các nhà kinh tế cũng lần lượt hạ dự báo tăng trưởng trên toàn cầu

Theo Doanh nghiệp niêm yết, nếu như xác định suy thoái bằng mức giảm GDP bình quân đầu người so với năm trước thì từ năm 1900, trung bình cứ 10 năm thế giới sẽ lặp lại suy thoái một lần. Trong năm 2020, thế giới đã trải qua cuộc suy thoái sâu nhất kể từ sau Chiến tranh thế giới thứ II. Và chỉ sau 2 năm, chúng ta phải đặt câu hỏi rằng: "Phải chăng một cuộc suy thoái khác đang đến". 

Khi nỗi lo ngày càng tăng khi chiến sự Nga - Ukraine khiến cho giá thực phẩm và năng lượng tăng vọt, ăn mòn thu nhập khả dụng của các hộ gia đình. Và làn sóng phong tỏa ở Trung Quốc đã làm gián đoạn chuỗi cung ứng. Các ngân hàng trung ương cũng đang gấp rút tăng lãi suất để khống chế lạm phát. Hơn thế, nỗi lo sợ về tình trạng kinh tế thế giới đã khiến cho thị trường tài chính giật thót tim. Trong tháng vừa qua, thị trường chứng khoán tại các nước phát triển đã sụt giảm gần 10%. Các tài sản rủi ro bao gồm cổ phiếu công nghệ và tiền mã hóa đã chịu cú đánh nặng nề. Các nhà kinh tế cũng lần lượt hạ dự báo tăng trưởng trên toàn cầu. Tuy nhiên, nỗi sợ suy thoái có lẽ bị phóng đại hơi quá. 

banh-xe-van-chua-ngung-lan-khi-doan-tau-kinh-te-the-gioi-dang-dan-cham-lai-1-1652890292.jpg
Khi nỗi lo ngày càng tăng khi chiến sự Nga - Ukraine khiến cho giá thực phẩm và năng lượng tăng vọt, ăn mòn thu nhập khả dụng của các hộ gia đình, bên cạnh đó là làn sóng phong tỏa ở Trung Quốc đã làm gián đoạn chuỗi cung ứng

Tại nhiều nước, mọi người vẫn đang nghĩ rằng suy thoái đang ập đến. Còn tại các quốc gia thuộc Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế (OECD) - đây là câu lạc bộ chủ yếu gồm các nước giàu có, niềm tin người tiêu dùng ngày nay đã xuống thấp hơn cả khi COVID-19 tấn công lần đầu. Cũng trong tháng này, thước đo tâm lý người tiêu dùng của Đại học Michigan đã rơi xuống mức thấp nhất trong một thập kỷ. Những người trả lời khảo sát trở nên bi quan hơn về tình hình tài chính cá nhân và không còn nhiều người nghĩ rằng hiện tại là thời điểm thích hợp để mua hàng tiêu dùng lâu bền bởi vì lạm phát đã quá cao. Nếu như người tiêu dùng hạn chế việc chi tiêu thì nền kinh tế sẽ bị chậm lại. Nhưng đến thời điểm hiện tại, có vẻ như mọi người đang nói như thế này nhưng lại làm khác đi. Lượng đặt chỗ nhà hàng toàn cầu trên trang OpenTable ghi nhận vẫn cao hơn mức thông thường trước dịch bệnh diễn ra. 

GDP Trung Quốc cũng có thể đang sụt giảm bởi vì chiến lược Zero COVID nghiêm ngặt

Tại Mỹ, tỷ lệ sử dụng phòng khách sạn vẫn có dấu hiệu được cải thiện. Và theo thước đo tần suất cao về thói quen chi tiêu của người Anh được xây dựng bởi Văn phòng thống kê Quốc gia cùng ngân hàng trung ương Anh, có rất ít dấu hiệu cho thấy người dân đang tạm hoãn các hoạt động xã hội hay các khoản mua sắm. Khả năng trong một khoảng thời gian nữa thì người tiêu dùng sẽ tiếp tục chi tiêu dù cho lạm phát làm hao mòn sức mua. Tờ Economist ước tính, các hộ gia đình trong nhóm OECD vẫn còn khoảng 4.000 tỷ USD tiền tiết kiệm tích lũy trong đại dịch, tương đương với 8% GDP.

banh-xe-van-chua-ngung-lan-khi-doan-tau-kinh-te-the-gioi-dang-dan-cham-lai-1-1652890311.png
Tâm lý ảm đạm, niềm tin người tiêu dùng trung bình dài hạn bằng 100. Nguồn ảnh: Vietnambiz

Số tiền trên không nằm tất cả ở trong tay người giàu, trái ngược với suy nghĩ phổ biến như hiện nay. Tại Mỹ, tài khoản ngân hàng của các hộ gia đình thu nhập thấp cuối năm 2021 vẫn đầy hơn 65^ so với năm 2019. Doanh nghiệp cũng có vẻ kiên cường hơn nhưng vẫn có nhiều sếp lớn "ca cẩm" về chi phí cao ngất trời trong các buổi họp báo cáo về kết quả kinh doanh gần đây. Tuy nhiên, thước đo niềm tin kinh doanh của OECD vẫn rất vững vàng. Dữ liệu từ trang web tìm việc Indeed cho thấy được vị trí trống tại các nước giàu có thể đã ngừng tăng, tuy nhiên thì vẫn còn rất nhiều. Nhu cầu đầu tư cũng ghi nhận không hề nhỏ. Các nhà phân tích ở JPMorgan Chase đã ước lượng chi phí tài sản cố định toàn cầu trong quý 1 tăng 7,6% so với cùng kỳ năm trước, so với năm 2021 tăng gần gấp đôi. 

banh-xe-van-chua-ngung-lan-khi-doan-tau-kinh-te-the-gioi-dang-dan-cham-lai-3-1652890311.png
Phí tổn của Zero COVID, chỉ báo hoạt động kinh tế hiện tại của Goldman Sach, % thay đổi so với tháng trước và được chuẩn hóa theo năm. Nguồn ảnh: Vietnambiz

Tuy nhiên vẫn có một số quốc gia dường như đang thực sự suy yếu. Ngân hàng Goldman Sachs cũng đã tạo ra chỉ báo hoạt động hiện tại, thước đo tần suất cao về tăng trưởng kinh tế dựa trên khảo sát lẫn dữ liệu chính thức. Chỉ báo cũng cho thấy nền kinh tế Nga đang sụt giảm rõ rệt kể từ khi phương Tây giáng đòn trừng phạt. 

banh-xe-van-chua-ngung-lan-khi-doan-tau-kinh-te-the-gioi-dang-dan-cham-lai-2-1652890311.png
Ước tính GDP thế giới, % thay đổi so với thời điểm một năm trước. Nguồn ảnh: Vietnambiz

GDP Trung Quốc cũng có thể đang sụt giảm bởi vì chiến lược Zero COVID nghiêm ngặt. Theo dữ liệu công bố gần đây cho thấy, sản lượng công nghiệp Trung Quốc đã sụt giảm 2,9% trong tháng 4 và doanh số bán lẻ cũng "lao dốc" hơn 11%. Tuy nhiên, hầu hết các nước khác lại khá vững vàng. Sử dụng chuỗi dữ liệu hàng tuần của 45 nước, Economist đưa ra ước tính rằng tăng trưởng GDP toàn cầu vẫn ổn định trong những năm gần đây. Nhìn chun, thước đo hoạt động kinh tế của Goldman Sachs ghi nhận thấp hơn hồi đầu năm 2021 nhưng vẫn ở mức đáng nể. Dù thế, dữ liệu có thể thay đổi tùy theo từng hoàn cảnh. Ví dụ như nếu Nga cắt dòng chảy khí đốt sang Châu  u, Trung Quốc thắt chặt các biện pháp phòng dịch hơn nữa hay các ngân hàng trung ương buộc phải tăng lãi suất mạnh hơn so với dự kiến. Nhưng ít nhất ngay lúc này là cuộc suy thoái lần thứ 12 trên toàn cầu kể từ năm 1900 có vẻ vẫn chưa bắt đầu.