Lời Phật dạy cho người "nóng tính": Sự tức giận phá hủy nghiêm trọng tâm hồn, tiêu tan phú quý

Phạm Thị Tâm

Cuộc đời là vô thường, vậy nên bạn hãy sống như một đấng quân tử có tâm hồn đẹp. Hãy hiểu rằng, tức giận chính là một trong ba tam độc, có thể hủy hoại tâm hồn của mỗi người, làm biến đổi bản chất và khiến cho họ dần mất đi bản năng lương thiện vốn có nhưng chúng ta có thể diệt trừ được chúng, sống thanh thản và bình yên trong một khoảnh khắc.

Đạo Phật có nói, hỷ - nộ - ái - ố là những cung bậc cảm xúc ai rồi cũng sẽ phải trải qua trong đời. Tất nhiên thì khi đứng trước những bực dọc, phiền muộn con người sẽ rất khó lòng nở được một nụ cười mãn nguyện. Tuy vậy, cách thức đối mặt với những cảnh trái nghịch lòng lại thể hiện bạn là một kẻ tầm thường hay là một người có trí tuệ cao và tâm hồn đẹp. Cứ mỗi ngày trôi qua, con quỷ mang tên tức giận đã vô hình chung cướp đi rất nhiều mối quan hệ vốn rất khó khăn để tốt đẹp, phá hủy nghiêm trọng đi tâm hồn vốn lương thiện và chính kiến. Vậy, bạn có đang nằm trong tầm ngắm của con quỷ tức giận đó hay không?

Tức giận chính là một trong ba tam độc giết chết bạn

Trên thực tế, tức giận chính là một thứ tập khí thuộc căn bản phiền não lâu đời và là một trong ba thứ có gốc rễ sâu xa trải qua từ vô lượng kiếp và cũng là nguyên nhân khiến cho con người tạo nghiệp bất thiện để rồi trôi lăn mãi trong kiếp luân hồi sinh tử. Đối với những con người tầm thường, họ sẽ có quan niệm tức giận chính là một điều hiển nhiên, cần có và không thể kiểm soát được trong những khoảnh khắc đời thường. Đức Phật cũng đã dạy rằng không nên nuôi dưỡng hạt giống thù hận ganh ghét với bất kỳ ai. Tức giận thường xuất phát từ hai nguyên nhân chủ quan và khách quan. Yếu tố khách quan chính là yếu tố vốn dĩ phải thế và dù thời gian có quay ngược trở lại thì vẫn phải thế., ta vốn chỉ có thể chấp nhận và tìm cách vượt qua nó. Nhưng yếu tố chủ quan thì lại khác, chúng ta hoàn toàn có thể kiểm soát và điều tiết thái độ của mình trước những biến chuyển tiêu cực của cuộc đời, để tức giận chẳng còn cơ hội nảy sinh, phát triển cũng như nhấn chìm đi tất cả từ các mối quan hệ dày công xây dựng đến tâm hồn lương thiện tu dưỡng bao lâu nay. 

su-nong-gian-2-1649907932.jpg
Tức giận chính là nguyên nhân khiến cho con người tạo nghiệp bất thiện để rồi trôi lăn mãi trong kiếp luân hồi sinh tử

Tức giận sẽ đưa con người đến gần với ranh giới của Quỷ dạ xoa và La sát

Không có ai muốn trở thành Quỷ dạ xoa hay La sát bởi sống trên đời ai cũng muốn được bình yên, tâm thanh tịnh để có thể tiến đến cõi niết bàn. Chính vì thế, trong một khoảnh khắc sống giữa đời, đừng tự biến mình thành con người mang tâm hồn quỷ dữ hay là nơi lưu trữ sự xấu xa. Và điều quan trọng hơn chính là đừng để cho sự tức giận khống chế. Một khi sân hận nổi lên thì bạn không những chuốc lấy cho mình những muộn phiền. Về mặt sinh lý thì tức giận sẽ khiến cho tim đập nhanh hơn, mặt đỏ và nóng, các cơ căng lên và cơ thể có xu hướng co quắp rất dễ dẫn đến co rút hoặc nhồi máu cơ tim, tai biến hoặc đột quỵ. Còn về mặt tâm lý thì tức giận sẽ khiến cho bạn trầm cảm, tự ti và mất đi sự tự trọng, tâm hồn bị chính mình làm cho tổn thương và có thể dẫn đến việc sử dụng các chất kích thích như rượu, bia, thuốc lá và thậm chí là cả ma túy từ đó gây ảnh hưởng đến sức khỏe, gia đình và xã hội. Không những thế, khi tức giận cũng gián tiếp hoặc trực tiếp làm rạn nứt hoặc đổ vỡ mối quan hệ dày công gây dựng, vun đắp bằng tất cả sự chân thành. Những người phải chịu sự tức giận sẽ có thể bị tổn thương tâm hộ hoặc có thể coi bạn là kẻ thù, sẵn sàng tranh đấu và lập ra những kế hoạch báo thù. Và điều hiển nhiên lúc này chính là không chỉ người tức giận mà ngay cả người bị nhận những lời tức giận cũng có khả năng phải bị đẩy gần hơn đến với ranh giới của tâm hồn ma quỷ, La sát. 

su-nong-gian-1-1649907932.jpg
Tức giận sẽ khiến cho bạn trầm cảm, tự ti và mất đi sự tự trọng, tâm hồn bị chính mình làm cho tổn thương

Tức giận sẽ đánh mất đi sự lương thiện trong tâm hồn mỗi người

Trên thực tế, khi chúng ta tức giận sẽ tung ra những lời nói cay độc, những hành động tiêu cực làm tổn thương những người khác thì cũng chính là lúc ta sẽ nhận về những khổ đau này trước. Theo lời Đức Phật thì không ai gây ra tức giận cho ta cả mà chính là bản thân ta đang tự chuốc lấy. Nếu không có những hạt giống tức giận hiện diện trong tâm hồn thì chúng ta không thể nào bị người khác làm cho tức giận. Và chính từ trong tâm ta có sự tức giận, để chúng nảy sinh và phát triển chứ không có tác nhân bên ngoài nào có thể điều khiến được chính chúng ta. Và tiên trách kỷ, hậu trách nhân là thế. Trong lúc chúng ta bị sự tức giận chi phối, con người sẽ khó lòng kiểm soát được bản thân mình dẫn đến những hành động nóng vội, sai lầm và khiến cho bản thân phải ân hận, đau khổ và thậm chí là phải dằn vặt đến hết cuộc đời cũng như có tác động tiêu cực đến cuộc sống của những người xung quanh. Thế giới sau những cơn hận là thế giới của niềm đau, của một tâm hồn bị tàn phá và còn trơ lại hình thù một con quỷ đang ngự trị, một sự dằn vặt dai dẳng đeo bám. Và từ đó, mọi công lao gây dựng, chắt chiu mọi cơ hội để có được một cuộc sống tốt, một mối quan hệ gần gũi, một tâm hồn thiện lương, bình yên bị cuốn trôi đi hoàn toàn. Đức Phật có nói rằng, Nhất sân chi hỏa năng thiêu vạn khoảnh công đức chi sơn” - ý nói một đốm lửa sân, có thể đốt cháy muôn mẫu rừng công đức. Vậy nên đừng để trong một khoảnh khắc tức giận tuột khỏi sợi dây kiềm chế, bùng cháy cũng như thiêu rụi lương tâm thiện lành và đức độ của chính chúng ta. 

Đức Phật cũng đã dạy rằng, trong tâm hồn con người luôn tồn tại song song nhiều hạt giống đang chực chờ nảy nở, sinh sôi đó là hạt giống của sự tức giận, hạt giống của tham lam, hạt giống của từ bi, hạt giống của sự hòa nhà, hạt giống hỷ xà và hạt giống hòa ái. Những người nào có hạt giống tức giận nhiều hơn thì sẽ trở thành một người hay tức tối, bực dọc và ngược lại. Hạt giống nào thường xuyên được tưới tắm và nuôi dưỡng thì ắt sẽ được sinh sôi, nảy nở tốt hơn và hạt giống này không được chăm bón thì sẽ yếu dần đi. 

su-nong-gian-4-1649907925.jpg
Theo lời Đức Phật thì không ai gây ra tức giận cho ta cả mà chính là bản thân ta đang tự chuốc lấy

Bí quyết chuyển hóa tức giận theo lời Phật dạy

Đức Phật từng nói rằng, sự tức giận không dễ dàng mất đi, cũng như không thể dễ dàng kìm nén được trong lòng hoặc như không nên thoải mái thể hiện. Và điều cần làm là hãy tự ôm những tức giận ấy vào lòng, xoa dịu chúng cũng như thừa nhận sự hiện hữu của chúng ta và tìm cách đối diện với chính sai lầm của bản thân để sự tức giận không còn có cơ hội bộc phát mạnh mẽ. Thông thường trong cuộc đời, chúng ta rất dễ nhận thấy được sự sai lầm của người khác nhưng lại rất khó thấy được những điểm yếu của chính bản thân mình. Hãy ôm lấy sự tức giận bằng một tình yêu thương ví như trân trọng chính bản ngã của mình, hít thở sâu, đều đặn và nghĩ đến những điều tích cực, từ từ hóa giải và tiêu tan đi sự tức giận. Quán chiếu từ Tâm những tác hại của sự tác hại của tức giận sẽ giúp cho tâm hồn chúng ta bình lặng và thoải mái hơn, dễ dàng đưa ra những cách thức thoát lui tốt nhất trong vòng vây của sự tức giận. Đức Phật cũng dạy rằng chúng ta nên học cách yêu bản thân và yêu mọi người xung quanh, nghĩ đến ta trong vẻ xấu xí, tâm hồn bị tha hóa những bước đầu tiên, khi nghĩ đến tâm trạng của những người xung quanh khi phải đón nhận sự tức giận không đáng có từ chính chúng ta, để cho tâm hồn chín chắn và tỉnh táo hơn từ đó đưa ra những hành động, cách giải quyết mang tính chừng mực và nhẹ nhàng hơn. 

su-nong-gian-3-1649907932.jpg
Hãy tự ôm những tức giận vào lòng, xoa dịu chúng cũng như thừa nhận sự hiện hữu của chúng ta và tìm cách đối diện với chính sai lầm của bản thân

Trong trường hợp là người phải chịu sự tức giận mà bản thân không mong muốn thì hãy đón nhận với một cái tâm bình lặng, nhẫn nhịn và cư xử chừng mực, nhẹ nhàng và luôn sẵn sàng tha thứ. Phật vốn đã dạy cho chúng ta, nhẫn nhục sẽ giúp xóa tan mọi nhen nhóm tức giận đang khấp khởi và giúp hóa giải đi sự sân hận từ đó tạo nên mối quan hệ dung hòa, tốt đẹp và bền vững hơn. Bởi vì kham nhẫn chính là đức tính duy nhất thắng được sự sân hận. Chúng ta cần phải nhận diện và chuyển hóa được cơn giận. Trí huệ quán chiếu sâu vào nội tâm và phải luôn thực tập chánh niệm, tuyệt đối không nên để cho ức chế đè nén. Ta chỉ cần quán chiếu thật sâu và thật kỹ ở nơi chính mình và ở nơi tha nhân để quán chiếu được cơn giận và tỉnh táo làm chủ chúng. Chánh niệm cũng giúp chúng ta tu tập  sự từ bi, nhẫn nhục, có một cái tâm hỷ xà, nhân ái từ đó sẽ có một cái tâm an yên, nhẹ nhàng trước mọi sóng gió và biến cố trong cuộc đời vốn vô thường này.  

Đức Phật cũng đã dạy rằng, đời vốn là vô thường và bản thân chúng ta sinh ra không ai là không tuyệt đối lương thiện. Ai cũng có những hạt giống tức giận ngự trị và nó đang chờ cơ hội để nảy sinh để phá hủy tâm hồn, đẩy ta đến gần hơn với ranh giới của yêu ma, ác quỷ, làm tha hóa đi chính con người luôn hướng đến sự từ bi, nhân ái của chúng ta. Nhưng bản ngã là do chúng ta làm chủ và ta hoàn toàn có thể biến chúng thành một thực thể có ý nghĩa ở trong cuộc đời hoặc trở thành một đối tượng đáng bỏ đi trong xã hội. Chính bản thân chúng ta sẽ quyết định cuộc đời yên bình, nhẹ nhàng hay đầy sóng gió, chất chứa những tức tối, đố kỵ và ghen ghét.