Cổ nhân dạy “Ngựa không cỏ ăn đêm chẳng béo”: Nửa câu sau mang đậm triết lý nhân sinh

Nguyễn Thị Thùy

Cổ nhân dạy “Ngựa không cỏ ăn đêm chẳng béo”: Ngựa muốn béo tốt thì phải cho ăn thức ăn thô vào ban đêm. Giống như vế sau mang triết lý thâm sâu khiến nhiều người phải gật gù thán phục.

Những câu nói của cổ nhân được đúc kết từ kinh nghiệm, trải nghiệm sống hàng ngày. Những câu nói này tuy mộc mạc, dễ hiểu nhưng lại ẩn chứa triết lý sâu xa, thể hiện những bài học cuộc sống khiến nhiều người khâm phục. Không những thế, nhiều câu nói đến tận ngày nay vẫn còn nguyên giá trị, điển hình như câu nói “Ngựa không cỏ ăn đêm chẳng béo” của người xưa.

Theo quan niệm của người xưa, muốn ngựa béo tốt thì phải cho con vật ăn thức ăn thô vào ban đêm, cũng như muốn giàu có thì phải gặp nhiều tai ương. Giàu có là sở hữu nhiều của cải. Của cải có thể là do lao động, do may mắn, do bản thân làm ra hoặc được người khác để lại…

Thực tế, nửa sau câu nói “Ngựa không cỏ ăn đêm chẳng béo” là câu “người không tiền bất nghĩa chẳng giàu”. Cỏ dại khó vỗ béo ngựa gầy, sự giàu có trong gió cũng không đủ để giết chết người nghèo. 

Theo truyền thuyết kể lại, một học trò của Khổng Tử có tên là Nhân Hồi. Nhan Hồi xuất thân nghèo khó nên bị nhiều người coi thường. Mọi người luôn cho rằng ông là người ăn cắp đồ của người khác. Tuy nhiên, Khổng Tử không tin Nhan Hồi là người như thế nên muốn thử lòng ông.

co-nhan-2-1651413523.png
Theo quan niệm của người xưa, muốn ngựa béo tốt thì phải cho con vật ăn thức ăn thô vào ban đêm, cũng như muốn giàu có thì phải gặp nhiều tai ương. Ảnh: minh họa

Để làm điều này, ông đã gói một thỏi vàng bằng giấy, sau đó đặt nó ở ngã tư, bên trên có ghi dòng chữ: “Chúa ban tặng cho Nhan Hồi một thỏi vàng”. Quả thực, Nhân Hồi đã tìm thấy chiếc túi ấy. Khi cầm lên xem xét, thấy dòng chữ trên đó, Nhan Hồi lập tức gói lại và đặt đúng chỗ cũ rồi quay người đi về nhà. 

Khi thấy Nhan Hồi không lấy vàng, Khổng Tử cảm thấy vô cùng an tâm. Khi cầm lại gói vàng, ông thấy Nhan Hồi viết lên 7 chữ: “Ngoại tài bất phát mệnh cùng nhân” – Của cải bên ngoài không tự nhiên phân chia cho người nghèo. Ý của Nhan Hồi đó là, vàng trời không thể khiến mình giàu có, tiền bạc phải do chính mình nỗ lực, chăm chỉ mà kiếm được. 

Thực tế, tiền từ những nguồn không xác định sẽ không thể khiến cho một người trở nên thực sự giàu có. Con người chỉ có thể kiếm tiền bằng chính khả năng của mình. Sau đó, chỉ cần biết cách quản lý tiền đúng cách, bạn sẽ trở nên giàu có một cách vững chắc. Những thứ không phải của mình, tốt nhất không nên nhận. 

Tiền nhiều khi dễ kiếm nhưng cũng dễ đi. Trong cuộc sống, không có điều gì là có thể ép buộc. Nếu bạn không có khả năng kiếm tiền, sớm hay muộn bạn sẽ quay lại cái “máng lợn ngày xưa”. Điều này chính là điều hiển nhiên không thể bàn cãi.  

co-nhan-3-1651413416.jpg
Thực tế, tiền từ những nguồn không xác định sẽ không thể khiến cho một người trở nên thực sự giàu có. Ảnh: minh họa

Vì thế, câu nói của người trên có thể hiểu đơn giản là: “Gió không làm chết kẻ nghèo, cỏ đêm chẳng vỗ béo ngựa ốm”. Điều này có nghĩa là, nếu giàu nhờ gió nhờ bão thì dù có giàu thật đi chăng nữa cũng chẳng thể bền lâu. Tương tự như thế, một con ngựa ốm dù có nhồi nhét bao nhiêu thức ăn vào ban đêm đi chăng nữa cũng chẳng thể béo được. 

Trước đây, có một người đàn ông tên Tề ở thành phố đã mua một vé số, sau đó ông trúng giải độc đắc hàng triệu USD. Khi có tiền “một bước lên mây” lão Tề nhanh chóng mua nhà, mua xe, quần áo và giày dép hàng hiệu. Lão Tề còn cho vợ phẫu thuật thẩm mỹ, để các con học trường quý tộc đắt đỏ bậc nhất.

Một bên tiêu tiền như thế, trong tay lão Tề vẫn còn khá nhiều tiền nên đã nghĩ đến việc đầu tư để sinh lời, tiền đẻ ra tiền. Vì thế, anh học theo người khác đầu tư vào bất động sản. Thế nhưng, do không hiểu thị trường và tiếp thị, anh bị thua lỗ liên tục. Khi chuyển sang kinh doanh khác, anh cũng không thể gỡ gạc nổi.

Dần dần, lão Tề trở nên nghiện cờ bạc. Thời gian đầu, anh kiếm được khá nhiều tiền nhưng sau đó càng ngày càng thua lỗ. Chỉ sau vài năm ngắn ngủi, gia đình lão Tề hết sạch tiền, không những thế còn nợ nần chồng chất. Cuối cùng, anh buộc phải bán nhà và xe đi, không lâu sau thì các con cũng bỏ học, vợ chồng ly dị.  

co-nhan-1-1651413523.jpg
Có những người kiếm được rất nhiều tiền nhưng suốt ngày sống trong lo âu, thường xuyên xảy ra mâu thuẫn hoặc đánh mất mục tiêu, lý tưởng sống và tình yêu của đời mình. Ảnh: minh họa

Sau khi sa cơ lỡ bước, lão Tề chuyển về ngôi nhà cũ. Thỉnh thoảng, anh vẫn hoài niệm về khoảng thời gian đã qua, khoe khoang với mọi người về “thành quả” của mình nhưng ai cũng lắc đầu ngao ngán.  

Người xưa truyền nhau câu nói: “Hoành tài bất phú mệnh cùng nhân”. Ai cũng muốn giàu có, thế nhưng khi có tiền thì phải biết cách giữ, biết cách quản lý tài chính, có tiền nhưng phải biết cách kiếm ra nhiều tiền hơn, như vậy mới có thể bền vững. 

Cổ nhân còn có câu: “Bất nghĩa chi tài bất khả thủ,. Hữu khí bất sinh khí tự tiêu”. Tiền bạc là điều ai cũng muốn. Tuy nhiên cần phải kiếm tiền một cách chính đáng, trong sạch. Dù muốn kiếm bao nhiêu tiền đi chăng nữa cũng không được làm việc xấu. Của cải bất chính sẽ không thể tồn tại được lâu, thậm chí còn có thể gây thêm tai họa. 

Trong cuộc sống này, đâu mới là giàu còn đâu là nghèo? Sống ở đời, con người không nhất thiết phải có nhiều tiền. Tuy nhiên bù lại họ có cuộc sống êm đềm, vui vẻ, gia đình hạnh phúc, bản thân và gia đình khỏe mạnh. Có những người kiếm được rất nhiều tiền nhưng suốt ngày sống trong lo âu, thường xuyên xảy ra mâu thuẫn hoặc đánh mất mục tiêu, lý tưởng sống và tình yêu của đời mình.  

Thông thường, người ta hay nghĩ về nhau theo cách: “Tôi nhìn vào sự giàu có của bạn, và bạn nhìn vào sự an nhàn của tôi”. Cuộc sống hoàn hảo là điều ai cũng mong muốn. Tuy nhiên sống ở đời cần phải biết đủ. Tiền vừa đủ, cơ thể khỏe mạnh, ngày ngày lạc quan, vui vẻ, tận hưởng cuộc sống này, đó mới là điều tuyệt nhất.