4 mối nguy lớn “bủa vây” nền kinh tế Trung Quốc

Nguyễn Khắc Tiến

Những rủi ro và cách giải quyết của chính phủ Trung Quốc sẽ có tác động tới đất nước họ và toàn cầu.

Theo NĐH, chúng ta cần đặc biệt chú ý tới những diễn biến đang xảy ra tại Trung Quốc vì dù theo cách nào đi nữa thì nó cũng đang ít nhiều ảnh hưởng tới cuộc sống của chúng ta.

Trung Quốc sẽ chịu tác động đầu tiên với những “mối nguy” hiện hữu và cách ứng phó của chủ tịch Tập Cận Bình. Tuy nhiên, khó khăn của nước này cũng sẽ sớm biến thành mối đe dọa với toàn cầu trong ngắn hạn.

Triển vọng nền kinh tế Trung Quốc đang đối mặt với thách thức tăng lên ở 4 lĩnh vực riêng biệt nhưng suy cho cùng lại liên quan chặt chẽ với nhau.

4-moi-nguy-lon-bua-vay-nen-kinh-te-trung-quoc-1-1651158991.jpg
 

Bất động sản

Tình trạng vỡ nợ trên thị trường bất động sản Trung Quốc tiếp tục lan nhanh. Năm 2021 chứng kiến một lượng lớn các công ty phát triển bất động sản tại nước này thông báo rằng họ không có khả năng thanh toán khoản nợ. Đáng chú ý nhất là Evergrande. Theo ước tính của S&P, có tới 20-40% doanh nghiệp bất động sản đại lục gặp khó khăn về tài chính và đứng trước nguy cơ vỡ nợ.

Báo cáo trong tháng 1 của viện Kinh tế quốc tế Peterson cho thấy trong tổng giá trị nền kinh tế số 2 thế giới, lĩnh vực bất động sản chiếm khoảng 25%. Bởi vậy, lĩnh vực này càng yếu kém sẽ càng ảnh hưởng rất lớn đến toàn bộ nền kinh tế.

Theo các nhà kinh tế học, đa phần các cuộc suy thoái đều bắt nguồn từ sự đổ vỡ trên thị trường bất động sản hoặc chứng khoán.

Nền kinh tế Trung Quốc chưa thể rơi vào suy thoái do thị trường bất động sản. Thế nhưng, đã có những dấu hiệu khởi phát. Không có lý nào là quy luật bong bóng vỡ sẽ không bao giờ xảy ra tại Trung Quốc hay chính phủ nước này có thể kiểm soát giá cả trên phạm vi toàn quốc hiệu quả. Dẫu vậy, chúng ta nên trông chờ có thể điều chỉnh thị trường bất động sản tốt hơn với những gì mà các nước phương Tây đã làm ở giai đoạn 2007-2008.

Zero Covid

4-moi-nguy-lon-bua-vay-nen-kinh-te-trung-quoc-112-1651738806.jpg
Ảnh: minh họa

Tình hình kinh tế trở nên tồi tệ hơn khi chính sách phòng dịch Zero Covid có phần cực đoan được thực hiện nghiêm ngặt tại Trung Quốc. Hiện, đây là phương pháp kiểm soát dịch bệnh hà khắc nhất được áp dụng trên toàn cầu, không chỉ khiến người dân gặp khó khăn mà còn khiến nền kinh tế gặp nhiều bất lợi. Trước đại dịch, Trung Quốc đã phát huy tác dụng nhờ quan điểm cứng rắn của mình, để rồi tương đối ổn định trong giai đoạn 2020-2021 so với các nước khác trên thế giới.

Thế nhưng, khi virus lây lan mạnh, biện pháp phòng dịch không còn hiệu quả và nền kinh tế nước này đang trả giá đắt. Trong tuần trước, Thượng Hải ghi nhận số lượng ca nhiễm chạm mốc 20.000 ca mỗi ngày khiến chính quyền phải thực hiện lệnh phong tỏa nghiêm ngặt, gây nhiều bức xúc cho 26 triệu dân tại thành phố. Là thành phố lớn nhất Trung Quốc, Thượng Hải chiếm 4% GDP, nó cũng là trung tâm cảng biển lớn của Trung Quốc và toàn khu vực.

Các lệnh phong tỏa cũng đang diễn ra tại nhiều nơi khác. Trong vài tháng tới, tác động của Zero Covid có lẽ sẽ rõ ràng hơn. Và đó cũng là nguyên nhân khiến các chuyên gia kinh tế buộc phải hạ triển vọng tăng trưởng của kinh tế Trung Quốc.

Khi nhu cầu tiêu dùng tại quốc gia này giảm, đối với chúng ta những người sống ngoài đất nước này cũng sẽ thấy tác động phần nào. Hiện không rõ liệu chính quyền Trung Quốc có thay đổi cách tiếp cận dịch bệnh hay không nhưng có nhiều người dân nước này và người nước ngoài đang hy vọng điều đó sẽ nhanh đến.

Rủi ro vỡ nợ

Khi nhiều nước phát triển đối mặt với lạm phát cao, lãi suất liên tục được nâng lên. Các khoản cho vay được thực hiện bởi nhiều định chế Trung Quốc, một phần của chiến lược “Vành đai và Con đường” vừa gây gánh nặng trên vai nhiều quốc gia thu nhập thấp, vừa tác động tới nhiều ngân hàng Trung Quốc với tỷ lệ nợ xấu tăng mạnh. Trong nền kinh tế đại lục, hệ thống ngân hàng giữ vai trò là kênh dẫn vốn quan trọng.

Báo cáo năm 2021 của AidData (viện nghiên cứu phát triển quốc tế trực thuộc trường Đại học William and Mary, bang Virginia), cho biết chiến lược trên đã đặt khoản nợ 385 tỷ USD lên vai của các quốc gia phát triển. 

Ba rủi ro chính mà Trung Quốc đang phải đối mặt gồm khả năng vỡ nợ, giá trị nợ xấu tăng tại nhiều ngân hàng lớn cũng như định chế Nhà nước và căng thẳng ngoại giao, mâu thuẫn chính trị có liên quan đến tài sản trong hợp đồng cho vay.

Bước sang năm 2022, các nhà lãnh đạo Trung Quốc rút ra bài học rằng việc cho vay không phải là một chiến lược thông minh hoàn toàn. Trung Quốc cần đối tác có thể thanh toán nợ, những đồng minh và khách hàng thân thiện thay vì đẩy họ vào khả năng vỡ nợ, gây bức xúc và tức tối cho người dân trong nước.

Xung đột giữa Nga và Ukraine

4-moi-nguy-lon-bua-vay-nen-kinh-te-trung-quoc-115-1651738819.jpg
Ảnh: minh họa

Mâu thuẫn giữa Nga và Ukraine đang khiến toàn cầu hóa - động lực thúc đẩy kinh tế Trung Quốc và thế giới đối mặt với thách thức rất lớn. Việc nguồn cung đứt gãy đã khiến quốc gia phải tìm đến phương thức, cung đường và các nhà cung cấp mới.

Giới chức trách Trung Quốc tự đặt ra nghi vấn rằng nước này có nên quay lưng với thế giới - nơi các nước tuân thủ một luật lệ và mục tiêu chung rồi ủng hộ Nga hay không? Trong khi mọi quốc gia đều được hưởng lợi từ cơ chế toàn cầu.

Cuộc chiến tranh giữa 2 quốc gia có thể tiếp diễn trong dài hạn. Thậm chí nếu Nga nhượng bộ thì hình ảnh của họ vẫn khó thay đổi trong mắt nhiều quốc gia khác. Nếu ủng hộ Nga, Trung Quốc có thể sẽ phải trả giá đắt khi các quốc gia trên thế giới quay lưng. Và rồi họ có thể bị cô lập trong hệ thống thương mại thế giới.

Từ những rủi ro trên, có thể thấy chính phủ Trung Quốc dự báo tốc độ tăng trưởng kinh tế 5,5% năm 2022 là khá lạc quan. Viễn cảnh quốc gia này tăng trưởng dưới 5%, mức thấp nhất từ năm 1989 là có thể xảy ra trong bối cảnh hiện tại.

Đây rõ ràng là thông tin bất lợi đối với Trung Quốc nói riêng và toàn thế giới nói chung. Hãy cùng mong rằng sẽ có những quyết định đúng đắn được đề ra.