Người dân có thực sự hưởng lợi khi nhà nước giảm thuế VAT 

Nguyễn Ngọc Huyền

Kể từ ngày 1/2/2022 (tức mùng 1 Tết Nguyên Đán) là ngày đầu tiên Nhà nước thực hiện Nghị quyết số 43 cho việc giảm từ 10% xuống 8% thuế VAT. Tuy nhiên không phải nhóm hàng hóa, dịch vụ nào cũng được giảm mức 2%. 

Thuế VAT sẽ được giảm 2%

Mới đây, Nghị quyết số 43/2022/QH15 đã được Quốc Hội thông qua, quy định về chính sách tài khóa, tiền tệ hỗ trợ Chương trình phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội. Nội dung Nghị quyết bao gồm hai vấn đề quan trọng: “Giảm thuế giá trị gia tăng (VAT) và cho phép doanh nghiệp tại Việt Nam vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp”. Cụ thể, các nhóm hàng hóa và dịch vụ sẽ được áp dụng mức thuế giảm 2% trong năm 2022, từ 10% xuống còn 8%. Quy định này sẽ có hiệu lực từ ngày 1/2/2022, đây có thể coi là niềm vui và may mắn trong đúng ngày mùng 1 Tết âm lịch.

Theo đó, Bộ Tài Chính ước tính với chính sách giảm 2% thuế VAT thì thu ngân sách Nhà nước sẽ giảm 49.000 tỷ đồng trong năm 2022. So với năm trước đó, năm 2021 tổng số thu ngân sách nhà nước đạt 1.563,3 nghìn tỷ đồng, so với dự toán đã vượt mức 219,9 nghìn tỷ đồng. Số thu ngân sách nhà nước tăng lên chủ yếu nhờ vào hoạt động sản xuất nhập khẩu, dầu thô, tiền sử dụng đất, thuế, phí nội địa, kinh doanh và sản xuất. 

Vì vậy với ngân sách 49.000 tỷ đồng có thể làm được 2 tuyến đường Sắt Cát Linh - Hà Đông. Quốc Hội và Chính Phủ đã bàn tính kỹ lưỡng để không làm ảnh hưởng quá nhiều đến ngân sách. Cùng đó, trong giai đoạn này sẽ kích thích tiêu dùng, phục hồi sản xuất.

Tuy nhiên, không phải đối tượng nào cũng được áp dụng giảm thuế VAT. Nghị định số 15 sẽ chỉ áp dụng đối với các nhóm dịch vụ, hàng hóa đang áp dụng mức thuế suất thuế giá trị gia tăng 10% mới được giảm xuống 8%. Theo Nghị quyết số 43/2022/QH15, một số nhóm dịch vụ, hàng hóa không được giảm 2% thuế VAT là: “viễn thông, công nghệ thông tin, hoạt động tài chính, ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, kinh doanh bất động sản, sản xuất kim loại và sản xuất sản phẩm từ kim loại đúc sẵn, ngành khai khoáng (không kể khai thác than), sản xuất than cốc, dầu mỏ tinh chế, sản xuất hóa chất và sản phẩm hóa chất, các sản phẩm hàng hóa và dịch vụ chịu thuế tiêu thụ đặc biệt”.

nha-nuoc-giam-thue-1643607131.jpg
Ảnh: minh họa

Chi phí được trừ khi xác lập thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp được quy định trong Nghị quyết là khoản chi ủng hộ, tài trợ từ doanh nghiệp, tổ chức, sử dụng cho các hoạt động phòng, chống dịch Covid – 19 tại Việt Nam,... Bộ Tài Chính cho biết, chính sách giảm thuế VAT sẽ dẫn đến việc sụt giảm ngân sách nhà nước trong năm 2022 khoảng 49.400 tỷ đồng. Chính sách khấu trừ chi phí liên quan các khoản ủng hộ phòng chống dịch cũng làm giảm 2.000 tỷ đồng cho ngân sách nhà nước.

Chấp nhận khoản hụt thu ngân sách để dân hưởng lợi?

Để việc giảm thuế VAT sẽ có tác dụng thực tế nếu đưa ra được những giải pháp tốt nhất đảm bảo cho người tiêu dùng hưởng lợi từ chính sách giảm thuế này. Bởi lẽ, VAT là thuế gián thu, được “ủy quyền cho bên bán hàng” để thu và nộp lại về ngân sách nhà nước. Vì vậy, các tình huống xảy ra là đối với việc mua bán không xuất hóa đơn đang là tình trạng rất phổ biến, thì người hưởng lợi từ Nghị quyết số 43 chính là bên bán hàng chứ không phải người tiêu dùng. 

Có thể nhận thấy rõ, việc giảm 2% thuế VAT có thể thay đổi phương thức mua bán từ lâu nay. Người tiêu dùng sẽ tới các siêu thị, những đơn vị có thể xuất hóa đơn để được giảm thuế trực tiếp trên hóa đơn mua bán của mình. Từ đó, bên bán cần phải niêm yết rõ ràng về giá và thuế, xuất hóa đơn theo yêu cầu người mua. Đối với nhà nước, cần đưa ra nhiều giải pháp để tạo điều kiện thuận lợi cho người mua và bán hiểu rõ về quyền lợi họ được hưởng.

Nhà nước giảm thuế ở mức 49.000 tỷ mỗi năm là khoản tiền không nhỏ, việc nhà nước dùng số tiền này “tặng” cho người dân như một khoản “lì xì” để giảm đi gánh nặng chi tiêu cũng cần sự nỗ lực từ nhiều bên. Nếu phối hợp ăn ý, khi đó chính sách sẽ được áp dụng thực tế và đi vào cuộc sống. Góp phần khôi phục nền kinh tế đất nước sau đại dịch và thực hiện an sinh xã hội. 

Trước đó, ngày 27/10, Chính phủ ban hành Nghị định 92/2021/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành Nghị quyết số 406/NQ-UBTVQH15 ban hành một số giải pháp nhằm hỗ trợ doanh nghiệp, người dân chịu tác động của dịch Covid-19.

Theo Nghị quyết số 406/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về một số giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp, người dân chịu tác động của dịch COVID-19, giảm thuế giá trị gia tăng kể từ ngày 1/11/2021 đến hết ngày 31/12/2021 đối với các hàng hóa, dịch vụ sau đây: (i) Dịch vụ vận tải (vận tải đường sắt, vận tải đường thủy, vận tải hàng không, vận tải đường bộ khác); dịch vụ lưu trú; dịch vụ ăn uống; dịch vụ của các đại lý du lịch, kinh doanh tour du lịch và các dịch vụ hỗ trợ, liên quan đến quảng bá và tổ chức tua du lịch; (ii) Sản phẩm và dịch vụ xuất bản; dịch vụ điện ảnh, sản xuất chương trình truyền hình, ghi âm và xuất bản âm nhạc; tác phẩm nghệ thuật và dịch vụ sáng tác, nghệ thuật, giải trí; dịch vụ của thư viện, lưu trữ, bảo tàng và các hoạt động văn hóa khác; dịch vụ thể thao, vui chơi và giải trí. Hàng hóa, dịch vụ trong nhóm (ii) không bao gồm phần mềm xuất bản và các hàng hóa, dịch vụ sản xuất, kinh doanh theo hình thức trực tuyến.

Tùy thuộc vào phương pháp tính thuế, mức giảm thuế giá trị gia tăng được áp dụng như sau: Doanh nghiệp, tổ chức tính thuế giá trị gia tăng theo phương pháp khấu trừ sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ quy định tại khoản này được giảm 30% mức thuế suất thuế giá trị gia tăng; doanh nghiệp, tổ chức tính thuế giá trị gia tăng theo phương pháp tỉ lệ % trên doanh thu sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ quy định tại khoản này được giảm 30% mức tỉ lệ % để tính thuế giá trị gia tăng.